Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Βενεζουέλα: Συζητήσεις περί Νόμων και Ταυτοτήτων

Φωτογραφία από τον Nuno Lobito, © Demotix

Ο Μάιος, ο μήνας της “Αφρο-Βενεζουελάνικης” κολτούρας, έληξε φέτος με ένα νέο νόμο εναντίον των φυλετικών διακρίσεων και μια πρόταση δημιουργίας Υπουργείου Αφρικανικής Καταγωγής. Τα νέα διαδόθηκαν ευρέως στην εθνική μπλογκόσφαιρα και κάποιοι μοιράστηκαν τις απόψεις τους για ένα από τα πιο σύνθετα και προβληματικά ζητήματα στη χώρα: την ταυτότητα.

Στα έτη που προηγήθηκαν, η κυβέρνηση του Ούγκο Τσάβες και το πρότυπο ενσωμάτωσής της έχει αποτελέσει πηγή εμβριθούς συζήτησης σχετικά με την ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη. Ιστορικά, οι διαφυλετικές αναμείξεις και η μετανάστευση έκαναν την κοινωνία της Βενεζουέλας ανεκτική και ισότιμη απέναντι σε διαφορετικές εθνότητες, ειδικά σε σύγκριση με άλλες χώρες, όπου η συνύπαρξη αυτή είχε ως συνέπεια αρκετά πιο ασταθείς περιστάσεις.

Στο άρθρο της Wikipedia “Μετανάστευση στη Βενεζουέλα,” [es] παρουσιάζεται μια εισαγωγή για την κατανόηση του φαινομένου αυτού [es]:

La Inmigración en Venezuela, ha sido constante desde la independencia del país en 1830. Con anterioridad, al inicio de la época colonial la población predominante era de origen indígena, española y africana. Con el tiempo aumentaron los mestizos de las tres razas, los cuales se convirtieron en la población mayoritaria en el siglo XVIII. La población indígena disminuyó en el siglo XVI, el siglo de la conquista por parte de España, no solamente a consecuencia de la propia conquista sino por la introducción de enfermedades.

Venezuela recibió una gran cantidad de inmigrantes entre 1948 y 1961 cuando aún era un país de apenas 5 millones de habitantes por lo tanto el proceso de mestizaje ha sido muy intenso.

Η μετανάστευση στη Βενεζουέλα υφίσταται σε μόνιμη βάση από την ανεξαρτησία της χώρας το 1830. Προηγουμένως, στις απαρχές της αποικιοκρατίας, ο πληθυσμός είχε κυρίως ιθαγενείς, ισπανικές και αφρικανικές ρίζες. Με τον καιρό, προέκυψαν μιγάδες από τις τρεις διαφορετικές φυλές και διαμόρφωσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού κατά το 18ο αιώνα. Ο ιθαγενής πληθυσμός εξαλείφθηκε κατά το 16ο αιώνα, τον αιώνα των Ισπανικών Κατακτήσεων, όχι μόνο ως αποτέλεσμα των κατακτήσεων, αλλά και λόγω της άφιξης ασθενειών. 

Η Βενεζουέλα δέχτηκε μεγάλο αριθμό μεταναστών μεταξύ του 1948 και του 1961, όταν ακόμα είχε μόλις 5 εκατομμύρια συνολικό πληθυσμό και, κατά συνέπεια, οι διαφυλετικές ενώσεις αποτέλεσαν έντονο φαινόμενο.

Παρόλ’ αυτά, οι κοινωνικές ανισότητες που διαχωρίζουν τις διαφορετικές εθνότητες δεν εμφανίστηκαν πιο έντονα παρά τα τελευταία χρόνια. Παρά το ότι πολλοί πιστεύουν ότι η κοινωνία της Βενεζουέλας δεν υποφέρει από τέτοια προβλήματα, παραμένει γεγονός ότι στην καθημερινή ζωή της χώρας υπάρχουν παρόντα δείγματα διακρίσεων, αν και δεν αναγνωρίζονται ανοικτά απαραιτήτως. Ο Juandemaro εξηγεί περαιτέρω στη δημοσίευσή του “A los negros les llegó su día” [es] (Έφτασε η μέρα για τους μαύρους):

… el espíritu igualitario de la guerra de independencia y el movimiento de la Federación, se expresa de muchas maneras y sirve de catalizador a la venganza, permeando las nuevas ideas del liberalismo que sustituyeron a las monárquicas, quedando en la superficie como una actitud negociadora y horizontal (…) sin embargo subsiste una discriminación encubierta que se arrastró todos estos años, siempre con la inquina que da la injusticia que conforma la redistribución de la riqueza material.

Los venezolanos de piel oscura, morena, moteada (…) ocupan los lugares más remotos del entarimado estructural; lo social, lo económico y la educación, les llega a cuentagotas…

… το πνεύμα ισότητας του Πολέμου της Ανεξαρτησίας και του Ομοσπονδιακού Κινήματος εκφράζεται με πληθώρα τρόπων και εξυπηρετεί ως καταλύτης για εκδίκηση, διαπερνώντας τις νέες φιλελεύθερες ιδέες που αντικατέστησαν τις μοναρχίες, παραμένοντας στην επιφάνεια ως διαπραγματευτική και οριζόντια συμπεριφορά (…) παρόλ’ αυτά, υφέρπουσες διακρίσεις υπάρχουν και επιζούν μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια, πάντα με το φθόνο που φέρνει την αδικία από την ανακατανομή του υλικού πλούτου. 

Βενεζουελανοί μαύρου, σκούρου καφέ και διάστικτου δέρματος (…) κατέχουν τις πιο απόμακρες γωνίες της κοινωνικής διαστρωμάτωσης: οι κοινωνικές, οικονομικές και εκπαιδευτικές πρόοδοι φτάνουν σε αυτούς σιγά-σιγά…

Και σχετικά με το νόμο [es]:

El instrumento legal que condena las viejas prácticas excluyentes y discriminatorias de blancos contra indios y negros, viene a llenar un vacío tan necesario en la región latinoamericana (…) los negros podrán educarse mirando a la madre África, sin el peligro del cimarronaje de que hablaba el intelectual haitiano René Depestre…

Το νομικό όργανο που καταδικάζει τον αναχρονιστικό κοινωνικό αποκλεισμό και τις πρακτικές διακρίσεων των λευκών εις βάρος Ινδιάνων και Μαύρων αρχίζει να γεμίζει ένα κενό κι ήταν τόσο απαραίτητο στη Λατινική Αμερική (…) οι μαύροι μπορούν να μάθουν έχοντας απέναντί τους τη μητέρα Αφρική, χωρίς τον κίνδυνο της εξέγερσης ενάντια στα αφεντικά τους, όπως είχε πει σχετικά ο Αϊτινός διανοούμενος Ρενέ Ντεπέστρ…

Από την άλλη πλευρά, η Μercedes στο blog της Código Venezuela [es] αναλύει εις βάθος τη γιορτή του Αφρο-Βενεζουελανισμού και υποστηρίζει ότι είναι παράλογη η εθνική διαφοροποίηση που υποστηρίζει ο νόμος και το πιθανό μελλοντικό υπουργείο:

Nadie aclaró de qué se ocuparía un tinglado ministerial para asuntos de venezolanos cuya piel tenga alguna coloración. (…) ningún venezolano es genéticamente puro, ya que toda la población, con independencia de su aspecto físico, tiene genes mezclados (…) cada individuo posee genes de las tres razas. Ya sea que resulte evidente o no.

Así que el día de la afrovenezolanidad es el día de todos los venezolanos.

Δεν κατέστη σαφές το αντικείμενο δραστηριότητας του νέου υπουργείου για τους Βενεζουελανούς έγχρωμους. (…) Κανένας κάτοικος της Βενεζουέλας δεν είναι γενετικά καθαρός, καθώς το σύνολο του πληθυσμού, ανεξάρτητα από την εξωτερική του εμφάνιση, έχει μεικτά γονίδια (…) κάθε άτομο κατέχει γονίδια και από τις τρεις φυλές. Είτε είναι προφανές είτε όχι. 

Συνεπώς, η μέρα αυτή του Αφρο-Βενεζουελανισμού είναι μια ημέρα γα όλο τον πληθυσμό της χώρας.

Παρομοίως, ο Antonio José Guevara και η Brunilde I. Palacios Rivas, μέσα από το συλλογικό τους blog, Aporrea [es], δεν πιστεύουν πως ο νόμος αφομοιώνει με δίκαιο τρόπο τις αξίες του λεγόμενου Σοσιαλισμού του 21ου αιώνα:

…en la referida ley se niega el pluralismo jurídico (…) y por otro lado (…) viene a contradecir la potestad multiétnico, pluricultural y multilingüe que se encuentra establecido (sic) en el Preámbulo de la Constitución Bolivariana

…στον προαναφερθέντα νόμο, αναιρείται ο νομικός πλουραλισμός (…) και από την άλλη πλευρά (…) αντιφάσκει με την πολυεθνικότητα, πολυπολιτισμικότητα και πολυγλωσσία που έχει καθιερωθεί από το Προοίμιο του Μπολιβαριανού Συντάγματος

Ως προσωρινό επίλογο στη συζήτηση, ας ρίξουμε μια ματιά στις σκέψεις της Kira Kariakin, που καταγράφηκαν πριν λίγο καιρό στο blog της Anotaciones al borde [es]. Στη δημοσίευσή της, η Kira παρατηρεί την αύξηση της επιθετικής συμπεριφοράς από οπαδούς υπέρ ή κατά του Τσάβες και τον πολλαπλασιασμό εθνικών προσβολών εις βάρος όσων σήμερα υποστηρίζουν το νέο νόμο (που ωστόσο υπερασπίζει συγκεκριμένα τους Βενεζουελανούς με αφρικάνικες ρίζες):

El que desee seguir multiplicando la ignorancia que lo haga, pero que sea consciente de que lo que se repite hasta el cansancio se convierte en verdad. Y en este caso, el odio racial puede llegar a convertirse en una verdad para este país dolorosa y absurda. Sin sentido, porque es justamente el componente racial una de las cosas que más lo define y lo enaltece. La capacidad de mezclarnos sin mayores prejuicios no sólo biológicamente sino culturalmente.

Justificar el uso de términos como zambo, mono, niche en vista de la rabia e indignación que sentimos es como justificar un crimen pasional…

Cansa oír día tras día este tipo de argumentos racistas. Peor es oír que ¿por qué no, si el mismo Chávez apela a la raza para su discurso? Y esto me descorazona más porque es tratar de apagar el fuego con más fuego

Escribo esto como reflexión. En un intento quizás vano de que quien lo lea apele a su razón y no lo básico de sus emociones, que aplique una inteligencia emocional mínima para encontrar el camino de vuelta a aquello que nos distinguía como nación, un verdadero crisol de razas y culturas donde blancos, negros, indios, mulatos, mestizos, zambos, semitas, o lo que sean eran venezolanos sin importar nada más.

Αυτός που επιθυμεί να συνεχίζει να πολλαπλασιάζεται η άγνοια που δημιουργεί, αλλά το γνωρίζει και το επαναλαμβάνει σε σημείο εξαντλήσεως…είναι πραγματικότητα. Και σε αυτή την περίπτωση, το φυλετικό μίσος μπορεί να γίνει πραγματικότητα για αυτή την επώδυνη και παράλογη χώρα. Δεν έχει λογική, καθώς το φυλετικό στοιχείο είναι πραγματικά ένα από τα πολλά που τη χαρακτηρίζουν και την ανυψώνουν: η δυνατότητα αναμείξεων χωρίς μεγάλες προκαταλήψεις όχι μόνο βιολογικά αλλά και πολιτισμικά.
Το να δικαιολογούμε τη χρήση όρων όπως zambo (όρος που χρησιμοποιούσαν παλιότερα Ισπανοί και Πορτογάλοι για όσους είχαν αφρικάνικες και ινδιάνικες ρίζες) ή mono [πίθηκος], που ακούμε συχνά δεδομένης της οργής και αγανάκτησης που νιώθουμε, είναι σαν να δικαιολογούμε ένα έγκλημα πάθους…

Έχω κουραστεί να ακούω κάθε μέρα τέτοιου είδους ρατσιστικά επιχειρήματα. Ακόμα χειρότερο είναι το να ακούς: “και γιατί όχι; Αν ο ίδιος ο Τσάβες καταφεύγει σε αυτά τα επιχειρήματα στους λόγους του;” Κι αυτό με αποθαρρύνει περισσότερο, γιατί είναι σαν να παλεύεις να νικήσεις τη φωτιά με φωτιά.

Τα γράφω αυτά σαν σκέψεις. Με μια μάταια ίσως πρόθεση: αυτοί που τα διαβάζουν να τους αγγίξουν τη λογική και όχι τη βάση των συναισθημάτων τους, να δείξουν την ελάχιστη συναισθηματική ευφυία για να ξαναβρούν και να επιστρέψουν σε αυτό που μας ξεχωρίζει σαν έθνος, ένα αληθινό χωνευτήρι φυλών και πολιτισμών, όπου λευκοί, μαύροι, ινδιάνοι, μουλάτοι, μεστίζοι, ζάμπο, εβραίοι, όλοι είναι Βενεζουελανοί άσχετα με ο,τιδήποτε άλλο.

Το κείμενο που περιγράφει το νόμο βρίσκεται εδώ [es].

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.