Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Θέλετε να μάθετε τι εστί ανισότητα; Συγκρίνετε τα #PanamaPapers με τη συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας για τους μετανάστες

Looking out across the bay at some of the most expensive land in the world. CC Image courtesy of Shreyans Bhansali on Flickr.

Παραλία Chowpatty, Μουμπάι, Ινδία. Στην άλλη μεριά του κόλπου βρίσκονται μερικές από τις πιο ακριβές συνοικίες του κόσμου. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: Shreyans Bhansali (CC BY-NC-SA 2.0)

Ο θόρυβος γύρω από την διαρροή πολλών εγγράφων που δείχνουν τις οικονομικές δραστηριότητες υπεράκτιων εταιρειών (οffshore) που ανήκουν σε πλούσιους και διάσημους έχει βάλει σε δεύτερη μοίρα τα υπόλοιπα διεθνή νέα, όπως η συμφωνία για τους μετανάστες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας.

Αυτό δεν είναι περίεργο. Εξάλλου, οι πολιτικοί, οι διασημότητες, οι έμποροι ναρκωτικών, οι διάσημοι αθλητές και οι δισεκατομμυριούχοι έχουν μεγαλύτερη αξία για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης παγκοσμίως σε σχέση με τους φτωχούς και τους πεινασμένους – τα σκάνδαλα των πρώτων αποτελούν καλύτερη είδηση από τα βάσανα των δεύτερων. Η σύγκριση των ειδήσεων για τη διαρροή των Εγγράφων του Παναμά και για τις συνέπειες της συμφωνίας μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας αποτελεί μία χρήσιμη άσκηση για να κατανοήσετε την ανισότητα παγκοσμίως.

“Η σύγκριση των ειδήσεων για τη διαρροή των Εγγράφων του Παναμάs και για τις συνέπειες της συμφωνίας μεταξύ Βρυξελλών και Άγκυρας αποτελεί μία χρήσιμη άσκηση για να κατανοήσετε την ανισότητα παγκοσμίως.”

Η 3η Απριλίου 2016 θα γραφεί στην ιστορία ως η ημέρα που ξέσπασε το σκάνδαλο των Panama Papers. Τα 11,5 εκατομμύρια έγγραφα της νομικής εταιρείας Mossack Fonseca με έδρα τον Παναμά αποκτήθηκαν από τη γερμανική εφημερίδα Süddeutsche Zeitung και δημοσιοποιήθηκαν στη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (ICIJ). Mία έρευνα ενός χρόνου από περισσότερους από 370 δημοσιογράφους από 76 χώρες αποκάλυψε πώς κάποια από τα πιο διάσημα (και τα πιο διαβόητα) ονόματα του πλανήτη χρησιμοποιούσαν υπεράκτιες εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους για να κάνουν φοροδιαφυγή, ξέπλυμα χρήματος και συμφωνίες όπλων και ναρκωτικών.

ΕΚΤΑΚΤΟ: Τα #PanamaPapers – Πολιτικοί, Εγκληματίες και η κρυφή βιομηχανία που έκρυβε τα χρήματά τους.

Την επόμενη μέρα, 4η Απριλίου 2016, τέθηκε σε ενέργεια η συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες.

Ο ευρωπαϊκός οργανισμός για τα σύνορα Frontex πληροφόρησε το BBC ότι υπό την επίμαχη συμφωνία της 4ης Απριλίου, μία πρώτη ομάδα από 136 μετανάστες επαναπροωθήθηκε με επιτυχία από την Ελλάδα στην Τουρκία .

Η συμφωνία έχει επικριθεί από διεθνείς ΜΚΟ, όπως η Διεθνής Αμνηστία και το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που σημείωσαν ότι η Τουρκία δεν είναι μία ασφαλής χώρα για τους πρόσφυγες. Αυτές οι επιφανείς ΜΚΟ ισχυρίζονται ότι η Τουρκία στέλνει τους Σύριους πίσω στη χώρα τους, που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση.

Οι παράνομες μαζικές επιστροφές Σύριων προσφύγων δείχνουν τα ελαττώματα της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας.

Όταν το κέρδος συναντά τον πόνο

Τα #Panama Papers αποκάλυψαν ότι η Mossack Fonseca έχει τουλάχιστον 23 πελάτες, στους οποίους επιβλήθηκαν κυρώσεις, επειδή υποστήριζαν καθεστώτα στη Βόρεια Κορέα, τη Ζιμπάμπουε, τη Ρωσία, το Ιράν και τη Συρία.

Τα έγγραφα που διέρρευσαν φανέρωσαν τρεις εταιρείες που εφοδίαζαν με καύσιμα την εναέρια εκστρατεία της Συριακής Κυβέρνησης, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων πολιτών και που οδήγησε ακόμα περισσότερους στα σύνορα της Ευρώπης.

Οι έρευνες, που έγιναν από περισσότερους από 370 δημοσιογράφους, βρήκαν εταιρείες σε φορολογικούς παραδείσους που ανήκουν σε οικογένειες ή συνεταίρους ηγετών του κόσμου όπως ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Ντέιβιντ Κάμερον και ο Βασιλιάς Σαλμάν της Σαουδικής Αραβίας. Και οι τρεις αποφάσισαν να εμπλακούν οι χώρες τους στον πόλεμο στη Συρία, ενώ η Ριάντ και το Λονδίνο είναι στο επίκεντρο των διαμαχών στη Μέση Ανατολή, που προηγήθηκαν της τωρινής ανθρωπιστικής κρίσης.

Το γεγονός ότι οι ειδήσεις για τα Έγγραφα του Παναμά και η συμφωνία για τους πρόσφυγες έφτασαν στα ειδησεογραφικά γραφεία και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το ίδιο χρονικό διάστημα – με την είδηση για τη διαρροή των Εγγράφων του Παναμά να επισκιάζει γρήγορα τη συμφωνία Τουρκίας-ΕΕ για τους πρόσφυγες – έδωσαν το βήμα για μία συζήτηση για την άνιση κατανομή του πλούτου.

Σύμφωνα με έγγραφα που ανήκουν στη Mossack Fonseca, o Βασιλιάς Σαλμάν χρησιμοποίησε χρήματα από μία υπεράκτια εταιρεία στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους για να πληρώσει για ένα σκάφος που θα μπορούσε να φιλοξενήσει 30 άτομα. Συγκρίνετε αυτό με τους Σύριους που φεύγουν από τον πόλεμο για να αντιμετωπίσουν εκ νέου τον θάνατο, καθώς διασχίζουν τη θάλασσα προς τις ακτές της Ευρώπης πάνω σε μικρές, υπερφορτωμένες βάρκες.

Ή, για να απομακρυνθούμε από την πολιτική, θυμάστε την ωραία ιστορία με τον ποδοσφαιριστή Λιονέλ Μέσι, ο οποίος έστειλε μία υπογεγραμμένη φανέλα της εθνικής ομάδας της Αργεντινής σε έναν μικρό Αφγανό, ο οποίος είχε προηγουμένως φωτογραφηθεί φορώντας μία πλαστική απομίμηση της φανέλας με το όνομα και το νούμερο του διάσημου ποδοσφαιριστή γραμμένα με μαύρο μαρκαδόρο;  Σας φαίνεται ακόμα ωραία αυτή η ιστορία, αν σκεφτείτε ότι ο Μέσι έκανε φοροδιαφυγή, ενώ κερδίζει 475.000 δολάρια την εβδομάδα, ή ότι η ΕΕ σχεδιάζει να επιστρέψει στο Αφγανιστάν 80.000 άτομα που ζητούν άσυλο;

H αυξανόμενη ανισότητα εισοδήματος και πλούτου έχει παίξει αδιάψευστα ρόλο στην πρόκληση τόσο της ηθικής κρίσης ανάμεσα στην ελίτ του κόσμου όσο και της υλικής κρίσης των πιο άπορων του πλανήτη. Όπως έχει επισημάνει ο οικονομολόγος Richard B. Freeman του πανεπιστήμιου του Χάρβαρντ: “O θρίαμβος της παγκοσμιοποίησης και του καπιταλισμού της αγοράς έχει βελτιώσει τις συνθήκες ζωής για δισεκατομμύρια ανθρώπους, ενώ έχει συγκεντρώσει δισεκατομμύρια στα χέρια των λίγων”.

“. . . αυτό που είναι ολοφάνερο μέσα από τα έγγραφα που αποκαλύφθηκαν από την ICIJ είναι το γεγονός ότι επί κάθε ευκαιρία οι πόρτες άνοιξαν για τους πλούσιους εγκληματίες και τους πολιτικούς με διεφθαρμένες διασυνδέσεις – οι ίδιες πόρτες που είναι κλειστές για τους πρόσφυγες που προσπαθούν να διαφύγουν τον πόλεμο και την καταστροφή.”

Σύμφωνα με την Oxfam, από το 2010, οι πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου έχουν καταφέρει να αυξήσουν τον πλούτο τους παρά τη βραδύνουσα παγκόσμια οικονομία, ενώ ο πλούτος του φτωχότερου πληθυσμού έχει μειωθεί κατά ένα τρισεκατομμύριο δολάρια. Το 2016, το πλουσιότερο 1% ελέγχει και απολαμβάνει πλούτο μεγαλύτερο από τον υπόλοιπο πληθυσμό του κόσμου.

Η κατάσταση γίνεται ακόμα πιο αποκρουστική, όταν αποκαλύπτεται ότι άνθρωποι που βρίσκονται σε θέση και μπορούν να κάνουν κάτι για αυτήν την ανισότητα, όπως ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Ντέιβιντ Κάμερον, ο Ισλανδός πρωθυπουργός David Gunnlaugsson ή ο επικεφαλής της Διεθνούς Διαφάνειας στη Χιλή, αντιθέτως συμβάλλουν στην αύξηση αυτής της ανισότητας.

Αυτά τα δισεκατομμύρια δολάρια σε φοροδιαφυγή, έτσι όπως φαίνονται στα Έγγραφα του Παναμά, δεν αποτελούν απλά μία αλληγορία για την ανισότητα, αλλά είναι η ίδια της η ουσία. Αυτά τα χρήματα θα μπορούσαν να μετατραπούν σε πόρους για υγεία, παιδεία και υποδομές, που θα μπορούσαν – αν όχι να αποτρέψουν – να μειώσουν σημαντικά την φτώχεια παγκοσμίως. Όπως σημείωσε ο John Cassidy στον New Yorker: “…ο καπιταλισμός και η φοροδιαφυγή αποτελούν τεράστια προβλήματα για χώρες με μικρά και μέτρια εισοδήματα: σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τους κοστίζει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια φορολογικών εσόδων κάθε χρόνο. Δείχνοντας πώς λειτουργεί η όλη διαδικασία, οι ειδήσεις για τα Έγγραφα του Παναμά που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής έχουν πραγματοποιήσει μία σημαντική δημόσια εξυπηρέτηση.”

υπεράκτιες εταιρείες δεν είναι κάτι καινούργιο και δεν είναι απαραίτητα παράνομες. Ωστόσο, αυτό που είναι ολοφάνερο μέσα από τα έγγραφα που αποκαλύφθηκαν από το ICIJ είναι το γεγονός ότι επί κάθε ευκαιρία οι πόρτες άνοιξαν για τους πλούσιους εγκληματίες και τους πολιτικούς με διεφθαρμένες διασυνδέσεις – οι ίδιες πόρτες που είναι κλειστές για τους πρόσφυγες που προσπαθούν να διαφύγουν τον πόλεμο και την καταστροφή.

Αν θέλουμε να ξεπεράσουμε αυτήν την ανισότητα που μας αφορά όλους, πρέπει να ενωθούμε και να διατυπώσουμε τα αιτήματά μας δυνατά και με έμφαση, με νόμιμα και δημοκρατικά μέσα. Κάτι σαν τις διαμαρτυρίες που οδηγούν σε μία πολιτική αλλαγή στην Ισλανδία, αλλά σε παγκόσμια κλίμακα.

Ο πληθυσμός της Ισλανδίας είναι μόνο 333.000. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διαμαρτυρία ανά ποσοστό πληθυσμού στην ιστορία;

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.