Εικόνα από το The Noun Project. Επιμέλεια Tetyana Lokot.

Μια νέα ετικέτα είναι δημοφιλής στο ουκρανικό κομμάτι του Facebook: #‎ЯНеБоюсьСказати (#ΔενΦοβάμαιΝαΤοΠω). Οι χρήστριες του Διαδικτύου μοιράζονται τις ιστορίες και τις εμπειρίες τους σχετικά με σεξουαλική παρενόχληση, σεξουαλική βία και ενδοοικογενειακή βία.

Η ετικέτα —και το flashmob που ακολούθησε— ξεκίνησε από την ακτιβίστρια και δημοσιογράφο Nastya Melnychenko, η οποία δημοσίευσε μια ανάρτηση εξηγώντας την επιθυμία της να μιλήσει ανοιχτά στο Facebook στις 5 Ιουλίου.

Στην ανάρτησή της, η Melnychenko λέει ότι νιώθει την ανάγκη να μιλήσει για τις πολύ προσωπικές της εμπειρίες σεξουαλικής βίας, επειδή είναι σημαντικό για τις γυναίκες που έχουν αντιμετωπίσει τέτοια βία να μιλήσουν γι’ αυτήν και να την κάνουν «ορατή».

Я хочу, аби сьогодні говорили ми, жінки. Аби ми говорили про насильство, яке пережила більшість з нас. Я хочу, аби ми не оправдувалися “я йшла у спортивках серед дня, а мене все одно схопили”. Бо нам не треба оправдуватися. Ми не винні, винен ЗАВЖДИ насильник.
Я не боюсь говорити. І я не почуваюся винною.

Θέλω εμείς, οι γυναίκες, να μιλήσουμε σήμερα. Να μιλήσουμε για τη βία που οι περισσότερες από εμάς έχουμε βιώσει. Θέλω να σταματήσουμε να βρίσκουμε δικαιολογίες και να λέμε «Φορούσα ρούχα γυμναστικής κατά τη διάρκεια της ημέρας και παρόλα αυτά με χτύπησαν με το πόδι». Δεν χρειάζεται να βρίσκουμε δικαιολογίες. Δεν φταίμε εμείς, όσοι μας κακοποιούν φταίνε ΠΑΝΤΑ.
Δεν φοβάμαι να μιλήσω. Και δεν νιώθω ενοχές.

Η Melnychenko αφηγείται αρκετές περιπτώσεις σεξουαλικής παρενόχλησης και βίας σε όλη της τη ζωή, από την εποχή που ήταν έξι ετών και παρενοχλούνταν από έναν μακρινό συγγενή, μέχρι την εποχή που ήταν ήδη ενήλικη και ένας πρώην φίλος της απείλησε να δημοσιεύσει στο διαδίκτυο ένα βίντεο σεξουαλικού περιεχομένου, που είχε τραβήξει παλαιότερα, ως εκδίκηση για τον χωρισμό τους.

Η ανάρτηση της Melnychenko και το κάλεσμά της να μοιραστούν τις ιστορίες τους είχαν ως αποτέλεσμα πολλές άλλες χρήστριες του Facebook στην Ουκρανία να χρησιμοποιήσουν την ετικέτα για να δημοσιεύσουν τις δικές τους εμπειρίες σεξουαλικής βίας.

Κάποιες απάντησαν στα σχόλια της ανάρτησής της, ενώ άλλες δημοσίευσαν ξεχωριστά. Η αρχική ανάρτηση έχει κοινοποιηθεί πάνω από 60 φορές και έχει πάνω από εκατό σχόλια: κάποια από αυτά επαινούν το θάρρος της Melnychenko, άλλα επικρίνουν την αποκάλυψή της και κάποια είναι εντελώς υβριστικά.

Γυναίκες έχουν μοιραστεί ιστορίες για βιασμό από αγνώστους ή φίλους, για άσεμνη έκθεση από καθηγητές, γείτονες ή συγγενείς, για παρενόχληση από συμμαθητές, για συναδέλφους και αφεντικά που τις πίεσαν να κάνουν σεξ, καθώς και δεκάδες άλλες περιπτώσεις.

Μια χρήστρια σχολίασε πόσο απαράδεκτο ήταν να βλέπεις την κλίμακα του προβλήματος, μόλις άρχισαν να εμφανίζονται οι αναρτήσεις και τα σχόλια στο Facebook.

Від цих історій волосся стає дибки і думаєш, яке щастя, що нічого такого не сталося з тобою. А потім починаєш пригадувати того сусідського хлопчика, який намагався переконати тебе зняти трусики, і того голого незнайомця в парку, і того іншого голого в сквері, і всі оті обмацування в метро, і ту смішну поїздку в потязі, коли п'яний сусід по купе серед ночі пробував на тебе залізти…
‪#‎яНеБоюсьСказати‬, але мені моторошно від того, наскільки повсякденним є такий досвід і скільки ще є таких нерозказаних історій.

Αυτές οι ιστορίες σε κάνουν να ανατριχιάσεις και σκέφτεσαι, πόσο υπέροχο που δεν μου έχει συμβεί ποτέ κάτι τέτοιο. Και μετά θυμάσαι το αγόρι της γειτονιάς που προσπάθησε να σε κάνει να βγάλεις το εσώρουχό σου και τον γυμνό άγνωστο στο πάρκο και έναν άλλο γυμνό τύπο σε ένα άλλο πάρκο και όλους αυτούς που σε χάιδευαν στο μετρό και την περίεργη διαδρομή με το τρένο, όταν ο μεθυσμένος γείτονάς σου από το διαμέρισμα προσπάθησε να σε καβαλήσει στη μέση της νύχτας…
#ΔενΦοβάμαιΝαΤοΠω, αλλά μου προκαλεί ναυτία το πόσο συχνό και καθημερινό είναι αυτό το είδος εμπειρίας και πόσες από αυτές τις ιστορίες παραμένουν ανείπωτες.

Η Nastya Melnychenko αργότερα επεξεργάστηκε την ανάρτησή της για να προσθέσει ότι και οι άνδρες ήταν ευπρόσδεκτοι να μοιραστούν τις ιστορίες τους. Ο Ουκρανός καλλιτέχνης Eliash Strongowski ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα και αφηγήθηκε τις δικές του εμπειρίες από την παιδική ηλικία.

Коли у старших класах я волонтерив на телефоні довіри, таки х історій були десятки щодня. З крутішим ґрадусом – реґулярне зґвалтування батьком чи вітчимом, чи навіть студентом на практиці в школі, дехто і про аборти від такого розповідав; історії про “по кругу” в дитячих таборах, з або без вихователем; публічне приниження за відмову – з публічним же безкарним рукоприкладством. І все це з вимогою мовчати під страхом смерти. У мене кров стигла, а для них то була буденність.

Όταν δούλευα στην τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για την αντιμετώπιση κρίσεων ως μαθητής λυκείου, υπήρχαν δεκάδες τέτοιες ιστορίες κάθε μέρα. Οι χειρότερες περιλάμβαναν βιασμό από πατέρα ή θετό πατέρα ή πρακτική άσκηση σε φοιτήτρια σε σχολείο, ενώ μερικές ανέφεραν ακόμη και αμβλώσεις μετά από αυτό· ιστορίες για «μοίρασμα κορμιού» σε καλοκαιρινές κατασκηνώσεις με ή χωρίς τη συμμετοχή του συμβούλου της κατασκήνωσης· δημόσιος εξευτελισμός επειδή αρνήθηκαν να υποκύψουν – με δημόσια βία χωρίς συνέπειες. Και όλα αυτά με την υπόσχεση να σιωπήσουν υπό την απειλή του θανάτου. Το αίμα μου πάγωνε και για αυτούς τους ανθρώπους αυτή ήταν η καθημερινότητα.

Ο Strongowski σημείωσε επίσης ότι η πίεση από τους συνομηλίκους και η κοινωνική ανατροφή έπαιξαν ρόλο στον λόγο για τον οποίο ο ίδιος είχε εμπλακεί σε παρενόχληση ως έφηβος, παρά το γεγονός ότι είχε υποστεί ανεπιθύμητες σεξουαλικές προτάσεις στο παρελθόν.

Що значить що нас так виховують. Дівчат – із комплексом жертви, хлопців – із комплексом насильника. Збоченців і хворих вистачає, але першопричина – у нас суспільство під це заточене.
Тому я фемініст. Тому мені не байдуже і тому про це треба говорити – голосно і без страху.

Σημαίνει ότι έχουμε μεγαλώσει έτσι. Τα κορίτσια έχουν το σύμπλεγμα του θύματος και τα αγόρια το σύμπλεγμα του βιαστή. Υπάρχουν πολλοί διεστραμμένοι και άρρωστοι άνθρωποι, αλλά ο κύριος λόγος είναι ότι η κοινωνία μας είναι φτιαγμένη για να το κάνει αυτό.

Γι’ αυτό είμαι φεμινιστής. Γι’ αυτό με νοιάζει και γι’ αυτό πρέπει να μιλάμε γι’ αυτό – δυνατά και χωρίς φόβο.

Οι Ουκρανοί χρήστες του Facebook έχουν ήδη δημοσιεύσει δεκάδες αναρτήσεις με την ετικέτα υποστηρίζοντας την εκστρατεία και κοινοποιώντας τις ιστορίες τους ή αντιδρώντας στις ιστορίες άλλων. Ακτιβιστές της Εκστρατείας κατά των Διακρίσεων δήλωσαν σε μια ανάρτηση στο Facebook ότι η συζήτηση για αυτά τα πολύ προσωπικά ζητήματα (που συνήθως θεωρούνται ταμπού στην ουκρανική κοινωνία) είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς την αλλαγή του status quo.

Говорити про дискримінацію, несправедливість, насильство – це перший крок до змін. Коли ми говоримо про такі речі, інші розуміють, що вони не самі, що треба захищати свої права і що жодна людина не має зазнавати утисків. Підритмуємо ‪#‎яНеБоюсьСказати‬

Το να μιλάμε για διακρίσεις, αδικία, βία είναι το πρώτο βήμα προς την αλλαγή. Όταν μιλάμε για αυτά τα πράγματα, οι άλλοι καταλαβαίνουν ότι δεν είναι μόνοι, ότι πρέπει να προστατεύουν τα δικαιώματά τους και ότι κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να αντιμετωπίζει τέτοιες διακρίσεις. Υποστηρίζουμε το #ΔενΦοβάμαιΝαΤοΠω