Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Χρονικό μιας ανήσυχης Βενεζουελανής: Οι ουλές της ιστορίας

“Ορισμένα ράφια φαίνονταν άδεια σε αυτό το σουπερμάρκετ στην ανατολική πλευρά της πόλης. Οι Αρχές υπογράμμισαν ότι δεν θα υπάρξει έλλειψη τροφής και φαρμάκων τις επόμενες ημέρες. Οι δηλώσεις αυτές απέτρεψαν το πλιάτσικο”. Φωτογραφία: Eneas de Troya (CC BY 2.0)

Πριν από λίγες ημέρες, ένας από τους παλιότερους φίλους μού είπε ότι αφότου μετανάστευσε, ανακάλυψε ότι μισούσε να είναι Βενεζουελάνος. Αυτή ήταν ακριβώς η φράση που χρησιμοποίησε. Δεν ήξερα τι να πω, κοιτάζοντας το πρόσωπό του στην οθόνη του Skype με ένα αόριστο συναίσθημα ανησυχίας και πικρίας.

“Αυτό είναι. . . πολύ σκληρό”.

“Είναι αλήθεια. Απλώς πρέπει να φύγεις από τη χώρα για να καταλάβεις πόσο δυστυχισμένοι είμαστε”.

Ανοιγόκλεισα τα μάτια μου, με έναν κόμπο φόβου και οργής στον λαιμό μου. Ο φίλος μου φάνηκε να παρατηρεί το ότι δεν αισθανόμουν άνετα και κούνησε το κεφάλι του συμπονετικά.

“Το ξέρω ότι δεν καταλαβαίνεις”.

“Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι αυτή η έννοια μιας χώρας καταστροφής και χάους που περιλαμβάνει την εθνικότητά σου, την ιστορία σου, το ποιος είσαι. Δεν είναι ότι αρνούμαι αυτό που συμβαίνει εδώ, δεν το κάνω ποτέ. Αλλά αυτό που μου λες εσύ είναι κάτι άλλο”.

“Είσαι πιο εθνικιστής από ό,τι νόμιζες;”

Το ερώτημα με εξοργίζει όσο και με αποθαρρύνει ταυτόχρονα. Ένα σπάνιο μείγμα συναισθημάτων, που σχετίζεται άμεσα με το πώς καταλαβαίνω ακόμα τη χώρα και, πάνω απ’ όλα, τον τρόπο με τον οποίο ζω. Νιώθω μια αίσθηση απόλυτης αγωνίας στη σκέψη ότι η Βενεζουέλα, η χώρα στην οποία γεννήθηκα και μεγάλωσα, έχει γίνει ένα είδος συμβόλου για τον πόνο, το θυμό και την απογοήτευση που πλήττει τους περισσότερους Βενεζουελάνους. Σαν να έσπασε και να χάθηκε και η εθνικότητά μας, αυτή η προσωπική γενίκευση που σε μπερδεύει και μας καθορίζει ως μέρος μιας ευρύτερης ιδέας για τον τόπο που θεωρούμε δικός μας. Σαν να έσπασε και χάθηκε, όπως και πολλά άλλα πράγματα που θα μπορούσαν να μας καθορίσουν. Ίσως ήταν αλήθεια, σκέφτομαι νευρικά. Ίσως το να είσαι Βενεζουελάνος δεν έχει να κάνει πλέον με το ποιοι είμαστε, αλλά κάτι περισσότερο σαν φόβος, μια αντανάκλαση όλων των μικρών κακοτυχιών που κουβαλάμε.

“Δεν πρόκειται για εθνικισμό”, λέω, “αλλά για το γεγονός ότι ο συνδυασμός της κρίσης που βιώνουμε και ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας δεν μου φαίνεται δίκαιος. Ένα ακραίο γεγονός που μας κάνει να περιφρονούμε οτιδήποτε μπορεί να είναι η Βενεζουέλα, πέρα ​​από αυτή την κρίση. Αυτό εννοώ”.

“Είμαστε αυτή η κρίση”, λέει ο φίλος μου, σχεδόν με παραίτηση. “Δεν το βλέπεις; Δεν πρόκειται μόνο για ένα πολιτικό σύστημα που αποδείχθηκε ιστορική απάτη, αλλά και για μια γενική παραίτηση, μια αποδοχή της κατάστασης που έχει άμεση σχέση με αυτό που η Βενεζουέλα είναι και έχει γίνει τα τελευταία χρόνια. Μη μου πεις ότι οι Βενεζουελάνοι δε φέρουν ευθύνη σε αυτή την κρίση. Ότι δεν είναι η δική τους απάθεια, ανευθυνότητα, αδιαφορία όσα έφεραν τη χώρα σε αυτήν την άβυσσο. Δεν μπορείς να είσαι τόσο αθώα!”

Δεν είμαι. Αλλά αντιλαμβάνεσαι τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο, όταν η κρίση είναι μέρος της καθημερινότητάς σου. Είτε είναι ο φόβος που κουβαλάς παντού, η επίμονη αίσθηση απογοήτευσης και αδυναμίας, δεν είναι εύκολο να κατανοήσεις το εύρος της συνολικής κατάστασης στη χώρα, ενώ βρίσκεσαι στη μέση της. Ωστόσο, η ιδέα της ευθύνης για αυτό που βιώνουμε απλώς και μόνο επειδή δεν γνωρίζουμε πώς να το αντιμετωπίσουμε φαίνεται σκανδαλώδης. Ναι, παραδέχομαι ότι ίσως δεν έχω ένα συγκεκριμένο ή περίπλοκο όραμα για το πολιτικό και οικονομικό τέρας που αντιμετωπίζουμε. Νομίζω ότι υπάρχει μια ενίοτε ακόμα και απλοϊκή προοπτική αποφυγής της όλο και πιο σύνθετης κατάστασης που αντιμετωπίζουμε. Αλλά υπάρχει μια διαφορά μεταξύ της αντίληψής μας για το τι βιώνουμε – και πώς μας επηρεάζει – και του γεγονότος ότι αυτή η αντίληψη για αυτό που υποφέρουμε καταστρέφει τα πάντα. Μας απαλλάσσει ακόμη και από την ιστορική μνήμη.

“Η Βενεζουέλα ήταν ένας ιδανικός τόπος επώασης για έναν τύπο όπως ο Τσάβες για να κάνει ακριβώς αυτό που έκανε”, επιμένει ο φίλος μου. “Δεν το βλέπεις; Ο Τσάβες μετέτρεψε την κοινωνική δυσαρέσκεια της Βενεζουέλας, το φθόνο και την απάθεια σε ένα πολιτικό όπλο. Έγινε φυσιολογικό να μισείς, να απομονώνεις και να στιγματίζεις τον άλλο. Ο “τσαβισμός” έκανε το μίσος κερδοφόρο”.

Ο φίλος μου μετανάστευσε από τη χώρα πριν από δέκα χρόνια, φεύγοντας να γλιτώσει από την απλή πιθανότητα του τι θα μπορούσε να κάνει ο τσαβισμός. Την εποχή εκείνη, η χώρα εξακολουθούσε να διατηρεί μια κάποια κανονικότητα, μια παραπλανητική εμφάνιση βελτιωμένης δημοκρατίας. Αλλά ήταν ήδη ξεκάθαρο ότι οι αποφάσεις ενός χαρισματικού και ανεύθυνου ηγέτη οδηγούσαν στην καταστροφική κρίση που, δέκα χρόνια αργότερα, θα επηρέαζε τα πάντα. Θυμάμαι την τελευταία συζήτηση που είχαμε πριν φύγει από τη χώρα, πώς φοβόμουν την απλή ιδέα του τι θα μπορούσε να κάνει ένα αποτυχημένο σύστημα βασισμένο στον έλεγχο. Και, ακόμη πιο ανησυχητικό, τι θα μπορούσε να σημαίνει το γεγονός ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού επανειλημμένα και ειλικρινά ψήφισαν για μια πολιτική ηγεσία, η οποία είχε εμμονή με την οικοδόμηση ενός πολιτικού συστήματος στις στάχτες της χώρας.

“Ο κομμουνισμός δεν συγχωρεί κανέναν”, μου είπε, “πολύ λιγότερο τη Βενεζουέλα. Ο Βενεζουελάνος σκάβει τον τάφο του, τη δική του ερμηνεία ενός κρατικού σοσιαλισμού. Και το κάνει αυτό εξαιτίας του τρόπου κατανόησης της χώρας ως έργου”.

Θα μου χρειαζόταν μια δεκαετία για να καταλάβω αυτή τη φράση. Και για να αντιμετωπίσω το μέγεθός της και να υποστώ τις άμεσες συνέπειες ενός πολιτικού έργου, του οποίου κύριος στόχος είναι ο έλεγχος του κράτους κάθε κομματιού της ζωής των πολιτών. Μια αυτοκρατορία που βασίζεται στο μίσος, τον αποκλεισμό και την τιμωρία της διαφορετικότητας. Ωστόσο, δεν μπορώ να παραδεχτώ ότι η χώρα – ως οντότητα και όραμα του μέλλοντος – είναι ο “ένοχος” σε μια ανυπόφορη κατάσταση. Ότι η ιστορική απογοήτευση του τσαβισμού είναι ένα κατηγορητήριο για το τι ήταν και είναι η Βενεζουέλα και, πάνω απ’ όλα, τι μπορεί να είναι.

“Δεν το πιστεύεις, γιατί για εσένα η κρεόλ αψιθυμία της Βενεζουέλας, η εξάρτηση από το κράτος, η χυδαιότητα και η κολλητικότητα είναι φυσιολογικές. Θεωρείς αναπόφευκτο για τη χώρα να είναι μέρος αυτής της παλιάς παράδοσης της κατανόησης της εξουσίας ως υποταγή. Μια ‘ψυχή σκλάβου’, λένε ορισμένοι αναλυτές. Ακόμη και εγώ κατέληξα να το πιστεύω. Αυτή είναι μια ερμηνεία της χώρας που βασίζεται στην παγίδευση, τη σύγκρουση και το μίσος. Είναι αναπόφευκτο και γίνεται χειρότερο και πιο ανησυχητικό. Τι νομίζετε ότι είναι ο τσαβισμός παρά μια αντανάκλαση του χειρότερου εαυτού μας;”

Η συλλογιστική του φίλου μου θα θεωρούνταν προσβλητική και αλαζονική, αν δεν έκρυβε μια ειλικρινή ανησυχία. Και ίσως το δίλημμα δεν βασίζεται μόνο σε μια ιδέα της χώρας ως ένα έργο που εμπλέκει πολλούς, αλλά σε αυτή την αποτυχημένη προσπάθεια να δεχτούμε σε τι μπορεί να στηριχθεί η Βενεζουέλα βάσει του ποιοι είμαστε. Για τον φίλο μου και πολλούς άλλους όπως αυτόν, η Βενεζουέλα δεν είναι παρά ένα σαφές παράδειγμα κατανομής της ουσίας μιας χώρας, της συνύπαρξης διαφοράς που θα μπορούσε να στηρίξει μια κοινωνία και ίσως ακόμη και μια πολιτισμική προσέγγιση. Τι είναι τώρα η Βενεζουέλα; Ποιοι είμαστε, οι Βενεζουελάνοι που επέζησαν από αυτήν την ιστορική ήττα; Δεν γνωρίζω, λέω, προσπαθώντας να συγκρατήσω τα δάκρυα μου και ίσως αυτή η αβεβαιότητα είναι η πιο οδυνηρή πτυχή μιας κατάστασης, η οποία χειροτερεύει καθημερινά και αυτό γίνεται αφόρητο σε πιο ριζοσπαστικό επίπεδο.

“Οι Βενεζουελάνοι δημιούργησαν τον τσαβισμό κατ’ εικόναν και καθ’ ομοίωσιν, όχι το αντίστροφο, όπως συνήθως πιστεύει ο κόσμος”, καταλήγει ο φίλος μου, με χαμηλή, θλιβερή φωνή. “Τι είναι, στην πραγματικότητα, ο τσαβισμός; Είναι κάθε ένα από τα ελαττώματα και τους πόνους του να είσαι Βενεζουελάνος, αλλά ειδομένα ως πολιτική. Ο μισθολογισμός έφερε μια νέα και επικίνδυνη πολιτική διάσταση. Είναι αυτό το κλίμα λανθάνοντος μίσους που οι Βενεζουελάνοι πάντα θεωρούσαν στίγμα. Αν ο τσαβισμός συνεχίσει έτσι, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί Βενεζουελάνοι είναι ανίκανοι να πολεμήσουν ενάντια στις δικές τους κακουχίες. Επειδή ο τσαβισμός ενσωματώνει το τέρας μέσα στο τέρας. Μια πολύ περίπλοκη ιδέα για το πώς κατανοούμε ο ένας τον άλλον και τη χώρα. Η Βενεζουέλα ήταν μια τσαβίστικη χώρα, πριν ακόμη υπάρξει ο Τσάβες”.

Συνεχίζω να σκέφτομαι τα λόγια του για ώρες. Σίγουρα για εβδομάδες. Με ένα μείγμα πόνου και φόβου που είναι δύσκολο να εξηγηθεί. Πώς αντιλαμβάνεσαι και κατανοείς την ιστορική ευθύνη σου, όταν τα χειρότερα πράγματα για την πατρίδα σου είναι μέρος της αντίληψης περί εξουσίας;

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.