Βλέπετε όλες τις γλώσσες εκεί πάνω; Μεταφράζουμε τα άρθρα του Global Voices, έτσι ώστε να είναι προσβάσιμα σε όλους τα παγκόσμια μέσα των πολιτών.

Τρεις δεκαετίες και μπόλικες ταινίες αργότερα, ακόμα επιζεί μια δημιουργική μετάφραση του “Alien” στα Βαλκάνια

Διαφημιστικό για την τελευταία περσινή ταινία “Alien” στα σλαβομακεδόνικα, “Ο Όγδοος Επιβάτης: Covenant. Στους κινηματογράφους από τις 18 Μαΐου. Ξεκίνησε η πώληση εισιτηρίων”.

Η ανακοίνωση ότι άλλη μια ταινία του franchise “Alien” θα έβγαινε σύντομα στους κινηματογράφους αναζωογόνησε μια μακρόχρονη γλωσσική συζήτηση μεταξύ φίλων της λογοτεχνίας και ταινιών επιστημονικής φαντασίας στα Δυτικά Βαλκάνια.

Όταν η πρώτη ταινία της σειράς εμφανίστηκε το 1979, οι διανομείς στη Γιουγκοσλαβία, την Ουγγαρία και την Πολωνία μετέφρασαν τον τίτλο ως “Ο Όγδοος Επιβάτης”, αντί να χρησιμοποιήσουν μια λέξη, που να σήμαινε “ξένος” ή “εξωγήινος” στις τοπικές γλώσσες, δεδομένου ότι ο εξωγήινος του τίτλου ήταν λαθρεπιβάτης στο διαστημόπλοιο, όπου υπηρετούσαν επτά μέλη του πληρώματος.

Σάρωση της γιουγκοσλάβικης αφίσας της πρώτης κινηματογραφικής ταινίας το 1979, που περιέχει τόσο τη σερβο-κροατική μετάφραση όσο και τον πρωτότυπο αγγλικό τίτλο, με την παρατήρηση “ταινία της χρονιάς”. Δημιουργός ανώνυμος.

Έτσι, ο “Alien” έγινε “Osmi putnik” σε σερβικά, κροατικά και βοσνιακά, “Osmi potnik” στα σλοβενικά και “Osmiot patnik” στα σλαβομακεδονικά.

Αυτό όμως δεν ισχύει για όλες τις χώρες της περιοχής. Μεταγραφές ή τοπικές παραλλαγές της λέξης “alien” χρησιμοποιήθηκαν στα αλβανικά, βουλγαρικά, τσέχικα, σλοβακικά και όλες τις γλώσσες της πρώην ΕΣΣΔ.

Και ο πολωνικός τίτλος “Obcy – ósmy pasażer Nostromo“, χρησιμοποίησε έναν συνδυασμό και των δύο προσεγγίσεων, μαζί με την προσθήκη του ονόματος του διαστημικού σκάφους στο τέλος, με αποτέλεσμα το μάλλον μακρύ “Alien – Ο όγδοος επιβάτης του Νοστρόμο”. Ο ουγγρικός τίτλος “A nyolcadik utas: a Halál” είναι επίσης ένα είδος σπόιλερ: σημαίνει “Ο Όγδοος Επιβάτης: Θάνατος”.

Σε όλη την πρώην Γιουγκοσλαβία, ο “Όγδοος Επιβάτης” έμεινε και χρησιμοποιήθηκε σε όλες τις συνέχειες που ακολούθησαν τα επόμενα 30 χρόνια, συμπεριλαμβανομένης και της τελευταίας ταινίας του 2017 “Alien: Covenant”.

Περιοδικά, οι άνθρωποι από την περιοχή επανέρχονται στη διαμάχη της μετάφρασης είτε θεωρώντας ότι είναι μια πολύ δημιουργική ερμηνεία είτε απορρίπτοντάς την ως ακατάλληλη ή ξεπερασμένη.

Αυτό αντικατοπτρίζεται στον ορισμό που βρέθηκε στο Vukajlija, ένα διαδικτυακό λεξικό σερβικής αργκό. Η καταχώρηση για το “Osmi putnik” περιέχει τόσο έπαινο όσο και το ερώτημα “πώς και δεν μετρήσανε τη γάτα;” (Εκτός από τα επτά μέλη του πληρώματος, υπήρχε επίσης μια γάτα στο διαστημόπλοιο, η οποία προφανώς δεν συμπεριλήφθηκε στην καταμέτρηση αν ο Alien ήταν ο “όγδοος επιβάτης”).

Στον ωκεανό κακών μεταφράσεων και ερμηνειών τίτλων ξένων ταινιών στα σέρβικα, ο Όγδοος Επιβάτης είναι μια σπάνια περίπτωση καλού τίτλου ταινίας.

Και πάλι, με εξοργίζουν, όταν λένε ότι το #Alien ήταν ο “όγδοος επιβάτης” – Χελλόοου! Υπήρχαν 6 ανθρωποειδή, ένα ανδροειδές, η γάτα, και στη συνέχεια το Alien.

Έπειτα, υπάρχει ο Alien ή ο Osmi Putnik, το οποίο μεταφράζεται κυριολεκτικά ως “Όγδοος Επιβάτης”. Πώς μεταφράστηκε δηλαδή το σίκουελ; “Κι Άλλοι Επιβάτες”;

Λάτρεις της σειράς στην ΠΓΔΜ μοιράστηκαν τα μικτά τους συναισθήματα σχετικά με τη μετάφραση του τίτλου:

Ανατριχιάζω πολύ όταν γράφει “Όγδοος Επιβάτης” αντί για Alien στα εισιτήρια του κινηματογράφου. Πολύ!

Δεν με νοιάζει τι σκέφτονται όλοι οι υπόλοιποι, ο Όγδοος Επιβάτης είναι μεγαλοφυής τίτλος για την ταινία, 50 φορές καλύτερος από τον πρωτότυπο.

Η ταινία είχε επιρροή στη γιουγκοσλαβική ποπ κουλτούρα πέρα από τη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. “Osmi putnik” ήταν το όνομα μιας από τις κορυφαίες μπάντες χέβι μεταλ της πρώην ομοσπονδίας, που ιδρύθηκε το 1985 στο Σπλιτ της Κροατίας. Η δημοτικότητα του συγκροτήματος ίσως αποτέλεσε παράγοντα επιβίωσης και αναγνώρισης της μετάφρασης. Ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια τους είναι το “Glasno, glasnije” (Δυνατά, πιο δυνατά!).

Ακόμη και πολιτικές συζητήσεις χρησιμοποιούν αναφορές στην ταινία. Ένας Σλαβομακεδόνας χρήστης του Twitter επικαλέστηκε τον καθηγητή Δικαίου και πρώην πολιτικό Ljubomir Frčkoski, ο οποίος χρησιμοποίησε τη φράση “Όγδοος επιβάτης” με υποτιμητικό τρόπο, όταν συζητούσε τον καταστρεπτικό ρόλο του απερχόμενου κυβερνώντος κόμματος της χώρας στην περίοδο αμέσως μετά τις εκλογές του Δεκεμβρίου του 2016:

“Το να έχεις το VMRO στην κυβέρνηση είναι σαν να έχεις τον Όγδοο Επιβάτη πάνω στο σκάφος σου. Σαν να έχεις έναν εξωγήινο στο διαστημόπλοιό σου”. – Frchko.

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.