Η έρημη πλατεία Respublika στο Αλμάτι του Καζακστάν. Φωτογραφία (c): Joanna Lillis. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Περιστέρια.

Δεν τα είχα σκεφτεί ποτέ πραγματικά. Εκτός από το να τα κυνηγάω ως παιδί. Ή ως γονιός να παρακαλάω το παιδί μου να μην τα κυνηγάει.

Έπειτα, τριάντα από αυτά χάνονται μέρα μεσημέρι και το Υπουργείο Οικολογίας ξεκινά έρευνα. Και αρχίζεις να το νιώθεις.

Να σου τσιμπάει το δέρμα.

Οι δύο μεγαλύτερες πόλεις του Καζακστάν – Αλμάτι και Νουρσουλτάν – βρίσκονται σε καραντίνα για πάνω από ένα μήνα.

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι περισσότεροι άλλοι μεγάλοι οικισμοί έχουν ενταχθεί σε καραντίνα και αυτοί, καθώς εστίες του νέου κορονοϊού αναπτύσσονται σχεδόν σε κάθε γωνιά της ένατης μεγαλύτερης χώρας του κόσμου.

Η απεραντοσύνη της στέπας περιορίζει τη συνδεσιμότητα μεταξύ απομακρυσμένων κόμβων, αλλά έχει αποδειχθεί ότι δεν αποτελεί εμβόλιο.

Η καραντίνα της οικογένειάς μου είναι προνομιακή. Το διαμέρισμά μας είναι αρκετά ευρύχωρο. Τα τετραγωνικά μέτρα στο εσωτερικό γίνονται πιο σημαντικά, όταν η πρόσβαση σε τετραγωνικά χιλιόμετρα έξω – πάρκα, παιδικές χαρές*, πεζόδρομους – έχει κλείσει. Έχουμε τους πόρους να περιμένουμε μέχρι να τελειώσει αυτό.

Άλλα κράτη στο Καζακστάν δεν το κάνουν. Η αυταρχική κυβέρνηση του Καζακστάν έχει δεσμευτεί να καταβάλλει μηνιαίες επιχορηγήσεις περίπου ισοδύναμες με 100 δολάρια για τα περίπου τέσσερα εκατομμύρια πολίτες, που έμειναν άνεργοι λόγω του λοκντάουν. Είναι κάτι περισσότερο από όσο μπορούν να αντέξουν οικονομικά οι γειτονικές χώρες της Κεντρικής Ασίας, αλλά εξακολουθεί να μην είναι αρκετό.

Αυτό το τουίτ από έναν δημοσιογράφο στο Κιργιστάν, γείτονα του Καζακστάν, συνοψίζει το χάσμα μεταξύ των συγκριτικά εύπορων, χρηστών των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τμημάτων του πληθυσμού και των μαζών που δεν είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο. Αν και το Κιργιστάν είναι η φτωχότερη από τις δύο χώρες, η σύγκριση ισχύει:

Слева: твиттерский жалуется, что у него заканчивается виски и что он начал набирать вес из-за карантина.

Справа: остальной Кыргызстан pic.twitter.com/X4iE6s4sN9

— Aibol Kozhomuratov (@AKozhomuratov) April 7, 2020

Στα αριστερά, ένας χρήστης του Twitter παραπονιέται ότι του τελείωσε το ουίσκι και πήρε βάρος κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Στα δεξιά είναι το υπόλοιπο Κιργιστάν.

Για τις κυβερνήσεις σε αυτήν την αυταρχική περιοχή, ο αγώνας δρόμου για την ισοπέδωση της καμπύλης μοιάζει υπαρξιακός.

Εάν η επιλογή μεταξύ της εξάπλωσης της πείνας και της μη βιώσιμης εξάπλωσης της COVID-19 γίνει δυαδική, ακόμη και τα καθεστώτα που αντιμετώπισαν την οικονομική δίνη της δεκαετίας του '90 θα έχουν λόγους να φοβούνται.

Ποιανού η παιδική χαρά;

Ενώ οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη έχουν αλλάξει γνώμη σχετικά με τον τρόπο επιβολής των καθεστώτων καραντίνας και της κοινωνικής αποστασιοποίησης, η αντίδραση εδώ φαίνεται πιο αντανακλαστική.

Και όπου το κράτος όντως παραβλέπει κάτι, υπάρχει ένα δίκτυο πληροφοριοδοτών για να βοηθήσει.

Μια ομάδα WhatsApp με το όνομα Επιτροπή Δράσης, η οποία συστάθηκε από τους διαχειριστές του συγκροτήματος κατοικιών μας για να ενημερώνει τους κατοίκους σχετικά με τα μέτρα καραντίνας, σύντομα εξελίχθηκε σε ένα ισχυρό λόμπι, που απαιτούσε την εφαρμογή τους: Πώς τολμούν οι οικογένειες να χρησιμοποιούν τις εγκεκριμένες βόλτες τους προς τους κάδους απορριμμάτων για να περπατούν στο συγκρότημα όχι μία, αλλά αρκετές φορές; Οι άνθρωποι περπατούν χωρίς μάσκες παρά τις κυβερνητικές συστάσεις! Έχετε δει τα παιδιά που παίζουν ακόμα μπάσκετ;!

Από τότε, η αστυνομία και ο στρατός εμφανίζονται για να περιπολούν το συγκρότημα τα περισσότερα πρωινά. Έτσι, οι παίκτες μπάσκετ, των οποίων τα παιχνίδια έδιναν στην αυλή έξω μια αίσθηση κανονικότητας, έχουν εξαφανιστεί από το οπτικό πεδίο.

Η κρίση COVID-19 αποτελεί ευκαιρία για επίδειξη δύναμης εκ μέρους του κράτους, αλλά αποκαλύπτει επίσης τις αδυναμίες του.

Οι αρχές στην πρωτεύουσα του Καζακστάν, Νουρ-Σουλτάν, καυχήθηκαν ότι το δίκτυο έξυπνων καμερών δρόμου κινεζικής κατασκευής θα στρέφει το βλέμμα του στους οδηγούς για να διασφαλίσει ότι δεν παραβιάζουν την καραντίνα.

Κι όμως, η κυβέρνηση δεν έχει καταφέρει να αποτρέψει τα υψηλά ποσοστά μόλυνσης μεταξύ των γιατρών στην πρώτη γραμμή. Οι γιατροί, στην πραγματικότητα, αποτελούν σχεδόν το 30% των περίπου 2.300 κρουσμάτων COVID-19 στη χώρα.

Ο ατομικός προστατευτικός εξοπλισμός είναι, σε πολλές περιπτώσεις, σπάνιος. Έτσι, όταν η επικεφαλής επιδημιολόγος της Αλμάτι κατηγόρησε τους γιατρούς ότι μόλυναν τους εαυτούς τους, γιατροί και νοσηλευτές επαναστάτησαν απειλώντας να την μηνύσουν. Έλαβαν άφθονη δημόσια υποστήριξη. Στις 18 Απριλίου, παραιτήθηκε από τη θέση της.

Ο πρόεδρος Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ, η κυβέρνηση του οποίου αντιμετωπίζει την πρόσθετη καμπύλη της σχεδόν ολοκληρωτικής κατάρρευσης των τιμών του πετρελαίου, έχει έκτοτε παραδεχτεί ότι πολλά νοσοκομειακά μέλη του προσωπικού δεν έχουν λάβει επαρκή φροντίδα.

Η απολύμανση μοιάζει με άλλη μια άσκηση εκγύμνασης μυών.

Άνδρες με μάσκες και φόρμες εργασίας φτάνουν δύο φορές την εβδομάδα σε οικιστικά συγκροτήματα κατοικιών ανακοινώνοντας την άφιξή τους με μεγάφωνα και απολυμαίνοντας οτιδήποτε βρεθεί σε κοινή θέα. Πολλοί από τους χώρους που απολυμαίνονται – παιδικές χαρές, πάρκα, πεζόδρομοι – έχουν χρησιμοποιηθεί ελάχιστα ή καθόλου από τότε που τέθηκε σε ισχύ η καραντίνα. Αλλά η άσκηση δεν είναι άχρηστη. Οι κάτοικοι προειδοποιούνται ότι δεν είναι ασφαλές να βγαίνουν έξω για έως και πέντε ώρες μετά την απολύμανση των χώρων: #ΜείνετεΣπίτι.

Τα περιστέρια δεν έχουν την ίδια ευγένεια. Γύρω στην αρχή της καραντίνας, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατακλύστηκαν με σοκαριστικές εικόνες των πλασμάτων, που κείτονταν νεκρά σε ένα δημοφιλές πάρκο. Το Υπουργείο Οικολογίας υπέθεσε διστακτικά ότι είχαν δηλητηριαστεί και δεσμεύτηκε να δώσει συνέχεια. Ακόμα δεν το έχει κάνει, αλλά η αίσθηση του μυστηρίου έχει ξεθωριάσει. Αυτά τα 30 περιστέρια απολυμάνθηκαν μέχρι θανάτου.