Η ομάδα του CRTA (Κέντρο Έρευνας, Διαφάνειας και Λογοδοσίας), μιας ανεξάρτητης, μη κομματικής οργάνωσης της κοινωνίας των πολιτών, που έχει δεσμευτεί να αναπτύξει τη δημοκρατική κουλτούρα και τον πολιτικό ακτιβισμό στη Σερβία. Φωτογραφία: CRTA, χρησιμοποιείται με άδεια.

Αυτό το κείμενο δημοσιεύτηκε αρχικά από το Meta.mk. Μια επεξεργασμένη έκδοση αναδημοσιεύεται εδώ βάσει συμφωνίας κοινής χρήσης περιεχομένου μεταξύ του Global Voices και του Ιδρύματος Metamorphosis. Το CRTA είναι συνεργάτης περιεχομένου του Global Voices.

Τις τελευταίες εβδομάδες, Σέρβοι πολιτικοί και φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ έχουν εξαπολύσει μια εκστρατεία δυσφήμισης εναντίον κορυφαίων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και ανεξάρτητων ΜΜΕ στη Σερβία.

Το Κέντρο Έρευνας, Διαφάνειας και Λογοδοσίας CRTA, το οποίο διαχειρίζεται την πρωτοβουλία εποπτείας Open Parliament, και το μέσο επαλήθευσης γεγονότων  Istinomer έχουν γίνει στόχος αυτής της εκστρατείας συκοφαντικής δυσφήμισης υψηλού προφίλ, μαζί με το μέσο ερευνητικής δημοσιογραφίας KRIK, το οποίο διαχειρίζεται τον ιστότοπο κατά της παραπληροφόρησης Raskrikavanje.

Στις αρχές Μαρτίου, δύο βουλευτές του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS), ο Aleksandar Martinović και ο Vladimir Orlić, επιτέθηκαν λεκτικά στο CRTA και το κατηγόρησαν για υποτιθέμενη εμπλοκή σε απόπειρα πραξικοπήματος και δολοφονία του προέδρου. Οι κατηγορίες αυτές ήρθαν μετά την υποβολή καταγγελίας από την οργάνωση στο αρμόδιο κοινοβουλευτικό συμβούλιο κατά του Orlić, λόγω παραβίασης του κώδικα δεοντολογίας των βουλευτών, προωθώντας διακρίσεις, εχθρότητα και βία κατά των ειδησεογραφικών πρακτορείων ορισμένων ΜΜΕ.

Στις 13 Μαρτίου, σε απάντηση στις κατηγορίες, το CRTA υπέβαλε αίτημα στην εισαγγελία του κράτους για την έναρξη έρευνας σχετικά με τους ισχυρισμούς. Οι εισαγγελείς δεν έχουν ακόμη απαντήσει σε αυτό το αίτημα και δεν έχουν κινήσει διαδικασία, στην οποία οι βουλευτές θα καταθέσουν δημόσια (ως μάρτυρες) και θα εξηγήσουν τις κατηγορίες εναντίον της οργάνωσης ως συνεργού σε συνωμοσία κατά του κράτους.

Αυτές οι σοβαρές κατηγορίες εναντίον CRTA και KRIK είναι μόνο μία μορφή της τάσης των θεσμικών επιθέσεων κατά της κοινωνίας των πολιτών και των ανεξάρτητων ΜΜΕ, οι οποίες εγείρουν ζητήματα δημόσιου συμφέροντος σχετικά με τη λογοδοσία των κρατικών αξιωματούχων και των θεσμών μέσω της υπεράσπισης, που βασίζεται σε στοιχεία και της επαγγελματικής δημοσιογραφίας.

Καθώς τα φιλοκυβερνητικά ταμπλόιντ και οι πολιτικοί συνεχίζουν να αυξάνουν την ένταση στη σερβική κοινωνία, πολλοί παρατηρητές φοβούνται ότι το κυνήγι μαγισσών, που ξεκίνησε στο κοινοβούλιο, μπορεί να εξαπλωθεί στους δρόμους και να θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια των δημοσιογράφων, των ακτιβιστών της κοινωνίας των πολιτών και όλων των άλλων επικριτών που χαρακτηρίζονται ως «εχθροί του λαού» ή «εχθροί του κράτους».

Δεδομένου ότι οι βουλευτές απολαμβάνουν ασυλία από ποινική και αστική ευθύνη για ισχυρισμούς που κάνουν εντός της αίθουσας του κοινοβουλίου, η διερεύνηση των ισχυρισμών τους περί υποτιθέμενης συνωμοσίας είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο θα μπορούσαν να καταθέσουν δημόσια και να τεκμηριώσουν τους ισχυρισμούς τους.

Το CRTA σημείωσε ότι, εάν οι Orlić και Martinović έχουν ενοχοποιητικά στοιχεία για φερόμενα σοβαρά εγκλήματα, οφείλουν να συνεργαστούν αμέσως με τους εισαγγελείς.

Στην πράξη, οι επιθέσεις συνεχίστηκαν με αυξημένη ένταση, όπως ανέφερε το ερευνητικό μέσο Insajder. Στη συνεδρίαση του κοινοβουλίου της 17ης Μαρτίου, ο βουλευτής Martinović εξαπέλυσε για άλλη μια φορά μια σειρά κατηγοριών εναντίον ανεξάρτητων ΜΜΕ και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, ισχυριζόμενος ότι είναι «εγκληματικές οργανώσεις, που δεν πληρώνουν φόρους στη Σερβία και εκτελούν αδιαφανή έργα» για λογαριασμό ξένων κυβερνήσεων. Εκείνη τη φορά, ο βουλευτής εξαπέλυσε επίσης μια σειρά κατηγοριών και σιωπηρών απειλών εναντίον του Διευθυντή Προγράμματος του CRTA, Raša Nedeljkov, και της Διευθύντριας της CRTA, Vukosava Crnjanski, συμπεριλαμβανομένων ισχυρισμών ότι γνωρίζει πού μένει, πώς φαίνεται το διαμέρισμά της και τι είδους αυτοκίνητο οδηγεί.

Χωρίς να προσκομίσει κανένα αποδεικτικό στοιχείο, ο βουλευτής Martinović ισχυρίστηκε επίσης ότι ο αρχισυντάκτης του CRTA και του KRIK, Stevan Dojčinović, εμπλέκεται σε ξέπλυμα χρήματος εκατομμυρίων δολαρίων. Η δυσφήμιση ακολουθήθηκε από απειλές θανάτου μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Το CRTA αντέδρασε στις απειλές που συνεπάγονται επίσης υποκίνηση βίας από υποστηρικτές του κυβερνώντος κόμματος ή άλλα άτομα που υποκινούνται να απονέμουν δικαιοσύνη στους πολίτες, που έχουν χαρακτηριστεί προδότες του κράτους και εγκληματίες κερδοσκόποι.

Manje je važno što je Aleksandar Martinović iz @sns_srbija danas u Skupštini brojao kvadrate naše direktorke @vukac , opasno je što je siledžijski poručio – Znamo gde živiš. #StopNasilju

— CRTA (@CRTArs) 17 Μαρτίου 2021

Η καταμέτρηση των τετραγωνικών μέτρων του διαμερίσματος της διευθύντριάς μας Vukosava Crnjanski από τον Aleksandar Martinović του SNS σήμερα στο κοινοβούλιο ωχριά σε σύγκριση με το εκφοβιστικό μήνυμα – «Ξέρουμε πού μένετε».

Η διεθνής οργάνωση Civil Rights Defenders απηύθυνε έκκληση στα μέλη του κυβερνώντος κόμματος της Σερβίας να απέχουν από τις απειλές κατά οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και κάλεσε τον Εισαγγελέα να διερευνήσει τις πρόσφατες απειλές κατά του CRTA στην Εθνοσυνέλευση.

Η εκστρατεία συκοφαντίας προσέλκυσε επίσης την προσοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο ενέκρινε τροπολογία στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εκδόθηκε στις 25 Μαρτίου 2021, σχετικά με τις εκθέσεις της Επιτροπής για τη Σερβία 2019-2020 ( 2019/2175 (INI) ), καταδικάζοντας τις επιθέσεις βουλευτών και ταμπλόιντ ΜΜΕ κατά του KRIK, της πρωτοβουλίας Open Parliament και του CRTA. Αυτή η καταδίκη έχει γίνει αναπόσπαστο μέρος του επίσημου ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη Σερβία, το οποίο:

39. τονίζει ότι η υβριστική γλώσσα, ο εκφοβισμός και οι εκστρατείες συκοφαντίας εναντίον πολιτικών αντιπάλων και εκπροσώπων ΜΜΕ, που διεξάγονται από βουλευτές στην ολομέλεια της Εθνοσυνέλευσης, αποτελούν παραβίαση της δημοκρατικής πρακτικής και των θεμελιωδών δημοκρατικών αξιών, η οποία θα πρέπει να καταδικαστεί έντονα και να τιμωρηθεί σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό· εκφράζει την αποτροπιασμό του για τις πρόσφατες ενορχηστρωμένες επιθέσεις, που εξαπέλυσαν αρκετοί βουλευτές και φιλοκυβερνητικά ταμπλόιντ εναντίον ερευνητικών δημοσιογράφων και μελών της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του ανεξάρτητου δικτύου ΜΜΕ KRIK και ΜΚΟ όπως το CRTA και το Open Parliament, παρουσιάζοντάς τους ως συνεργάτες οργανωμένων εγκληματικών ομάδων και ως πραξικοπηματίες, γεγονός που αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του πρόσφατα υιοθετηθέντος Κώδικα Δεοντολογίας για τους βουλευτές·

Οι εκπρόσωποι της διεθνούς κοινότητας στη Σερβία καταδίκασαν επίσης την εκστρατεία συκοφαντίας σε μια σειρά συναντήσεων με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.

I spoke with @CRTArs Director @vukac to express solidarity and support after recent attack. Civil society plays an important to inform and keep all accountable. It needs outmost respect.

— Πρέσβης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σερβία (@FabriziSem) 19 Μαρτίου 2021

Μίλησα με την Διευθύντρια του @CRTArs @vukac για να εκφράσω την αλληλεγγύη και την υποστήριξή μου μετά την πρόσφατη επίθεση. Η κοινωνία των πολιτών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση και τη λογοδοσία όλων. Χρειάζεται απόλυτο σεβασμό.

Ο ανώτατος δημόσιος αξιωματούχος στη Σερβία σχολίασε το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αμφισβητώντας την αλήθεια του. Ο Πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι θα πει στους υποστηρικτές του κόμματός του να σταματήσουν να εκπέμπουν απειλές και να σταματήσουν να αποκαλύπτουν δημόσια διευθύνσεις ή αριθμούς τηλεφώνου του προσωπικού του CRTA και του KRIK, αλλά ότι διατηρεί πολύ αρνητική γνώμη για το έργο τους. Η Πρωθυπουργός Άνα Μπρνάμπιτς δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί του ψήφισματος του ΕΚ είναι εντελώς ψευδείς.

Κατά την έναρξη του συνεδρίου με τίτλο «Οι πολίτες έχουν τη δύναμη» στις 8 Απριλίου, η διευθύντρια του CRTA, Vukosava Crnjanski, απάντησε σε ερώτηση του συντονιστή σχετικά με το αν περίμεναν επιθέσεις τέτοιας βαρβαρότητας από τις δυνάμεις που είχαν πραγματοποιήσει «κατάληψη κράτους», ανέφερε η σερβική εφημερίδα Danas.

Vukosava Crnjanski, Διευθύντρια CRTA. Φωτογραφία: Dalibor Danilovic.

«Η αντίδραση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της διεθνούς κοινότητας έδειξε ότι υπάρχουν όρια, που δεν θα επιτρεπόταν να ξεπεραστούν [από το καθεστώς], παρόλο που εμείς, οι ακτιβιστές, δεν μπορούμε να βασιστούμε μόνο στην υποστήριξή τους. Το ζήτημα εδώ είναι το δικαίωμα στον ακτιβισμό και το δικαίωμα των πολιτών και των ακτιβιστών να καταπολεμούν τη διαφθορά», σημείωσε η Crnjanski.

Είπε ότι ο κίνδυνος του CRTA είναι λιγότερο σημαντικός από τις απειλές εναντίον πληροφοριοδοτών όπως  ο Aleksandar Obradović και η Marija Lukić, καθώς και εναντίον τοπικών ακτιβιστικών οργανώσεων όπως οι Red Badges από το Σμεντέρεβο και η Defend Tesla από το Πάντσεβο.

«Είναι σημαντικό να δείξουμε ότι δεν φοβόμαστε και ότι στεκόμαστε στο πλευρό των πολιτών», κατέληξε η Crnjanski.