Στιγμιότυπο από το ρεπορτάζ της DW για το Ικιζντερέ.

Γνωστή για τις όμορφες καταπράσινες κοιλάδες της, την καλλιέργεια τσαγιού και τη μελισσοκομία της, η κοιλάδα Ισκεντζέντερε της Τουρκίας, που βρίσκεται στην επαρχία της Ριζούντας κοντά στη Μαύρη Θάλασσα, αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη περιβαλλοντική απειλή μέχρι σήμερα.

Τον Μάρτιο, ένα προεδρικό διάταγμα αφαίρεσε από μέρος της κοιλάδας το καθεστώς προστατευόμενης περιοχής, έτσι ώστε  η Cengiz Construction, θυγατρική της Cengiz Holding, που φέρεται να έχει στενούς δεσμούς με το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, να μπορέσει να συνεχίσει τα σχέδιά της για την κατασκευή λατομείου πέτρας στην περιοχή.

Περίπου 16 εκατομμύρια τόνοι λίθων θα εξορυχθούν για να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή ενός νέου λιμανιού, που κατασκευάζει η Cengiz Construction στην κοντινή πόλη Ριζούντα. Η εταιρεία έλαβε άδεια παραχώρησης για την εξόρυξη της περιοχής στην κοιλάδα Ισκεντζέντερε για τα επόμενα 75 χρόνια.

Στις 21 Απριλίου ξεκίνησε η κατασκευή, όπως και η αντίσταση των κατοίκων του Ισκεντζέντερε.

Σε συνέντευξή της στο BBC Turkish, η Ομοσπονδία Συλλόγων Ικιζντερέ, μιλώντας εκ μέρους των τριών κοντινών χωριών Σιμσιρλί, Τζεβιζλί και Γκιούρντερε, δήλωσε ότι η χρήση δυναμίτη και χημικών ουσιών στο ορυχείο θα μολύνει την παροχή νερού της περιοχής.

Η Ομοσπονδία ισχυρίζεται επίσης ότι τουλάχιστον 32.000 δέντρα θα κοπούν λόγω του έργου. Σε αυτά περιλαμβάνονται  καστανιές  50 ετών , απαραίτητες για την παραγωγή μελιού κάστανου, για το οποίο είναι γνωστές οι τοπικές κοινότητες. Μιλώντας στην τουρκική εφημερίδα Evrensel Daily, ο χωρικός Μουσά Γιλμάζ είπε ότι οι κάτοικοι παρακολούθησαν με δάκρυα στα μάτια την κοπή των πρώτων δέντρων.

Η αφαίρεση δέντρων, μαζί με την απόξεση 20 εκατοστών φυτικού εδάφους, απαραίτητη διαδικασία στην εξόρυξη βασάλτη, θα αυξήσει τον κίνδυνο πλημμυρών και κατολισθήσεων στην περιοχή, σύμφωνα με την Ένωση Περιβάλλοντος Ordur. Σε δήλωση που εκδόθηκε προς υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων, η Ordur ανέφερε επίσης ότι οι εκρήξεις δυναμίτη μπορεί να προκαλέσουν ζημιές σε κοντινά σπίτια.

Τοποθεσία της κοιλάδας Ικιζντερέ.

Οι κάτοικοι ισχυρίζονται ότι οι εργασίες έχουν ήδη μολύνει το κοντινό ρέμα. Η Περβίν Μπας, μια από τους χωρικούς, δήλωσε στα τουρκικά ΜΜΕ: «Πρέπει να διαμαρτυρηθώ για τις εργασίες, αφού δεν μπορώ να μαγειρέψω τίποτα για τα παιδιά μου, αν συνεχιστούν. Δεν έχουμε πρόσβαση σε γλυκό νερό, αφού όλη η παροχή νερού μας έχει σταματήσει από τότε που ξεκίνησαν οι εργασίες».

Η τοπική ειδησεογραφική πλατφόρμα Solcu κοινοποίησε εικόνες της περιοχής πριν και μετά την κατασκευή:

İkizdere;

Cengiz’den önce / Cengiz’den sonra#İkizdereTasOcağıOlmasın#İkizdereSahipsizDeğildir pic.twitter.com/GOqjDscQ19

— Solcu Gazete #0 (@solcugazete) May 2, 2021

Ικιζντερέ, προ Cengiz και μετά Cengiz

Αγωγή

Οι κάτοικοι του χωριού μηνύουν το τουρκικό κράτος, με την ελπίδα ότι ένα δικαστήριο θα μπορούσε να ανατρέψει την προεδρική απόφαση να αφαιρέσει την περιοχή από την περιβαλλοντική προστασία, σε μια υπόθεση που εκκρεμεί στο Διοικητικό Δικαστήριο της Ριζούντας. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Sozcu, ο δικηγόρος Γιακούπ Οκουμούσογλου, ο οποίος εκπροσωπεί τους κατοίκους του χωριού, δήλωσε ότι αναμένουν μια απόφαση υπέρ τους.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι κάτοικοι του Ισκεντζέντερε οργανώνονται για να προστατεύσουν το περιβάλλον τους από επιβλαβή έργα υποδομής. Το 2019, μήνυσαν την εργολάβο SR Tarım, η οποία είχε λάβει άδεια να ξεκινήσει ένα παρόμοιο ορυχείο στην κοιλάδα. Εκείνη την εποχή, ένας δικαστής αποφάνθηκε υπέρ της κοινότητας και το ορυχείο ακυρώθηκε οριστικά. Το δικαστήριο δήλωσε τότε: «Οι διαδικασίες κατασκευής και λειτουργίας θα έβλαπταν αναπόφευκτα και μη αναστρέψιμα το φυσικό τοπίο».

Η Cengiz Constructions έχει εμπλακεί σε άλλα αμφιλεγόμενα έργα υποδομής, όπως το νέο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης, η κατασκευή του οποίου αφαίρεσε 13 εκατομμύρια δέντρα σε διάστημα επτά ετών, σύμφωνα με την Northern Forests Defense, ένα τοπικό κίνημα περιβαλλοντικής υπεράσπισης. Κατά τη διάρκεια της κατασκευής του φράγματος Ιλισού στο Μαρντίν, το 2018, η 12.000 ετών πόλη Χασάνκεϊφ βυθίστηκε.

Διαμαρτυρίες

Από τον Μάρτιο, οι κάτοικοι της περιοχής διαμαρτύρονται κατά του έργου με καθιστικές διαμαρτυρίες και συλλαλητήρια υποστήριξης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Στις 24 Απριλίου, οι διαμαρτυρίες κατάφεραν να αναγκάσουν την εταιρεία να σταματήσει την κατασκευή του ορυχείου. Γιόρτασαν τη σύντομη νίκη τους με έναν παραδοσιακό λαϊκό χορό: 

Günün sonunda Cengiz iş makinalarını çekmek zorunda kaldı. İkizdere halkı da horona durdu.✌?#İkizdereTasOcağıOlmasın#İkizdereVadisineDokunmapic.twitter.com/DXFr7fLsHz

— Kazdağları İstanbul Dayanışması (@kazdaglariist) April 23, 2021

Στο τέλος της ημέρας, η Cengiz αναγκάστηκε να απομακρύνει τον κατασκευαστικό εξοπλισμό του. Οι κάτοικοι του Ικιζντερέ χόρεψαν.

Evet evdeyiz. Pandemi yüzünden çıkamıyoruz ama onlar durmuyor. Cengiz Holding’in İkizdere’ye taş ocağı yapma isteğine karşı en azından bir şeyler söyleyebiliriz. Karadeniz’i HES’lerle tarumar ettiler. Suyu bitirdiler. Şimdi sıra taşa toprağa geldi!

#İkizdereTasOcağıOlmasın pic.twitter.com/GhUIez0fCn

— Koray Doğan Urbarlı (@Urbarli) April 24, 2021

Ναι, είμαστε σπίτι. Δεν μπορούμε να βγούμε έξω λόγω της πανδημίας, αλλά δεν σταματούν. Τουλάχιστον μπορούμε να πούμε κάτι ενάντια στο κίνητρο της Cengiz Holding να κατασκευάσει ένα λατομείο πέτρας στο Ικιζντερέ. Κατέστρεψαν τη Μαύρη Θάλασσα με υδροηλεκτρικούς σταθμούς. Σταμάτησαν την παροχή νερού εκεί. Τώρα κυνηγούν πέτρα και χώμα!

Στην προσπάθειά τους να σταματήσουν την κατασκευή, τα μέλη της κοινότητας έβαλαν ακόμη και τις κυψέλες τους μπροστά από τους εκσκαφείς.

Cevizlik Taş Ocağı! Arılar da yaşam alanlarını korumaya gelmiş! Orta dünyanın son mücadelesi! #İkizderedeTasOcağınaHayır pic.twitter.com/B9OYwzGque

— Yakup Ş.Okumuşoğlu (@Okumusoglu_Av) April 24, 2021

Λατομείο πέτρας στο Τζεβισλίκ! Ήρθαν και οι μέλισσες για να προστατεύσουν τους χώρους διαβίωσής τους! Η τελευταία μάχη της μέσης γης!

Στις 25 Απριλίου, η αστυνομία οχύρωσε το εργοτάξιο, αλλά οι κάτοικοι κατάφεραν να φτάσουν στην περιοχή μέσω δασικών μονοπατιών. Χρησιμοποιήθηκαν δακρυγόνα εναντίον των διαδηλωτών και 15 άτομα συνελήφθησαν (οκτώ έχουν αφεθεί ελεύθεροι έκτοτε).

Akın akın ormandan gidiyorlar.. yolları kesmişler.. sokakta gördüklerine ceza kesiyorlar.. #İkizdereTasOcağıOlmasın pic.twitter.com/3JXs0Bt0sM

— Yakup Ş.Okumuşoğlu (@YakupOkumusoglu) April 25, 2021

Περπατούν μέσα στα δάση. [Η αστυνομία] έχει μπλοκάρει τους δρόμους, επιβάλλοντας πρόστιμα σε όποιον βλέπει στους δρόμους.

#İkizdere’de halka saldırı https://t.co/HNwGS08qwg

— Murat Çepni (@MuratCepniHDP) April 25, 2021

Επίθεση εναντίον του λαού στο Ικιζντερέ.

İkizdere’de müteahhitin makinası doğayı katledebilsin diye hemşerilerimize biber gazı sıkıldı. Firdevs teyzemize bunu reva görenlere yazıklar olsun!#ikizderetasocağıolmasın pic.twitter.com/0C4NRvRnah

— Sevgi Kılıç (@avsevgikilic) April 25, 2021

Στο Ικιζντερέ, οι άνθρωποί μας δέχονται δακρυγόνα για να μπορέσει το μηχάνημα του εργολάβου να σκοτώσει τη φύση. Ντροπή σε όσους το κάνουν αυτό στη θεία μας, την Φιρντέβ.

Στις 5 Μαΐου, η Cengiz Construction δημοσίευσε μια δήλωση σε απάντηση στις διαμαρτυρίες. «Λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όλα τα εναλλακτικά λατομεία πέτρας έχουν διερευνηθεί από το [Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών] από την έναρξη της διαδικασίας», ανέφερε.

Παρά τις διαμαρτυρίες, η Cengiz Construction ζήτησε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος να αυξήσει το όριο εξόρυξης του ορυχείου. Εν τω μεταξύ, το Υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών εξέδωσε άδεια στην εταιρεία να ανοίξει ένα δεύτερο ορυχείο στο χωριό Γκιούρντερε.

Οι γυναίκες στην πρώτη γραμμή

Από την πρώτη μέρα των διαμαρτυριών, οι γυναίκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή του αγώνα στο Ικιζντερέ. 

Kadınların Direnişi Her Yerde!
Cengiz Holding'in #ikizdere halkının direnişine rağmen İşkencedere vadisinde yapmaya çalıştığı taş ocağını, doğanın talanını kabul etmiyoruz.
Kadın iradesi her yerde!
Kadınlar barikatın en önünde!
(?görsel alıntıdır.) pic.twitter.com/CUves9l0E2

— Özgür Kadın Dayanışması (@OzgurKadinDay) April 27, 2021

Η αντίσταση των γυναικών είναι παντού!
Δεν δεχόμαστε το λατομείο πέτρας που προσπάθησε να κατασκευάσει η Cengiz Holding στην κοιλάδα του Ισκεντζέντερε παρά την αντίσταση των κατοίκων του Ικιζντερέ και τη λεηλασία της φύσης.
Η θέληση των γυναικών είναι παντού!
Γυναίκες μπροστά στο οδόφραγμα!

#ikizdere ‘deki katliam devam ediyor. İçlerinde yaşlı kadınlarında bulunduğu grub itilerek uzaklaştırılıyor. Ağaç kesimi devam ediyor.#ikizderedireniyor #ikizderesahipsizdeğildir pic.twitter.com/boqIRYk5tC

— Kanatsız Doğa (@DogaKanats) April 28, 2021

Η σφαγή στο #ikizdere συνεχίζεται. Η ομάδα που περιλαμβάνει ηλικιωμένες γυναίκες απομακρύνεται. Το κόψιμο δέντρων συνεχίζεται.

Haklıyız kazanacağız! #İkizdereDireniyor pic.twitter.com/HBnl8E62F4

— Murat Çepni (@MuratCepniHDP) April 28, 2021

Έχουμε δίκιο, θα νικήσουμε. #İkizdereResisting

Η κάτοικος της περιοχής, Εμινέ Τούντζερ, δήλωσε στην DW: «Εδώ κάνουμε μελισσοκομία, τα βοσκοτόπια μας είναι εδώ […] Πώς θα μπορούμε να φτιάξουμε μέλι τώρα;».

Γυναίκες από γειτονικές περιοχές εξέφρασαν επίσης την αλληλεγγύη τους. Η Γυναικεία Χορωδία του Δήμου Φιντικλί συμμετείχε στις διαμαρτυρίες με μουσική: 

“Satamayınca gölgelerini, sattılar ormanları.”

Fındıklı Belediyesi Kadın Korosu, İkizdere’de taş ocağı yapımına karşı direnen köylülerin yanında.#İkizdereDireniyor pic.twitter.com/lSEXM17bRo

— Fındıklı Belediyesi (@findiklibel) April 28, 2021

Η Γυναικεία Χορωδία του Δήμου Φιντικλί τάσσεται στο πλευρό των κατοίκων του χωριού, που αντιστέκονται στην κατασκευή λατομείου πέτρας στο Ικιζντερέ.

Κάποιοι σκαρφάλωσαν στα δέντρα για να μην τα κόψουν:

Herkese bir ağaç.. #İkizdereDireniyor pic.twitter.com/nr1gEkPFjd

— Yakup Ş.Okumuşoğlu (@YakupOkumusoglu) April 28, 2021

Ένα δέντρο για όλους