Ακρυλικό σε καμβά. Χρήση με την άδεια του καλλιτέχνη.

Μετά από έξι χρόνια ένοπλων συγκρούσεων, η Υεμένη έχει τη χειρότερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο. Ο εμφύλιος πόλεμος και η στρατιωτική εκστρατεία υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, με τη χορηγία του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ, έχουν εκτοπίσει πάνω από 4 εκατομμύρια ανθρώπους και περισσότεροι από 20 εκατομμύρια Υεμένιοι χρειάζονται απελπιστικά άμεσα ανθρωπιστική βοήθεια. Η κεντρική διακυβέρνηση έχει διαβρωθεί και η χώρα είναι βαθιά κατακερματισμένη.

Ωστόσο, οι καλλιτέχνες στην Υεμένη σήμερα μπορούν ακόμα να δουν τα πράγματα με χρώμα. Ο διάσημος καλλιτέχνης Hakim Al-Akel, ο οποίος ζει στη Σαναά με την οικογένειά του, ζωγραφίζει από την παιδική του μνήμη ζωντανές σκηνές μιας καθημερινής ζωής της Υεμένης, που προηγήθηκαν του τρέχοντος πολέμου.

Ο 56χρονος Al-Akel είναι ιδρυτικό μέλος της πρώτης Ένωσης Καλών Τεχνών της Υεμένης, που ιδρύθηκε το 1986. Σήμερα, θεωρείται μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της σκηνής Καλών Τεχνών της Υεμένης, έχοντας εκθέσει σε περισσότερες από 80 χώρες. Οι πίνακές του έχουν πουληθεί σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένου του οίκου δημοπρασιών Sotheby's. Παράλληλα με την επιτυχημένη σταδιοδρομία του ως καλλιτέχνης, κατείχε επίσημες θέσεις, π.χ. συμβούλου του Υπουργού Πολιτισμού της Υεμένης.

Οι πίνακες του Al-Akel απεικονίζουν απλές, καθημερινές αστικές σκηνές, αγροτικά τοπία και θηλυκά θέματα σε ζωντανά χρώματα. Συχνά υιοθετεί την θέση του παντεπόπτη για να παρατηρήσει οικείες και φαινομενικά συνηθισμένες καθημερινές σκηνές σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους. Δεν δίνει τίτλους στα έργα του και τα θέματά του σπάνια τον κοιτούν στα μάτια.

Η Clara Guest μίλησε με τον Al-Akel μέσω email για τα παιδικά του χρόνια στην πόλη Ταΐζ, τις σπουδές του στη Μόσχα και τη ζωγραφική του πολέμου και της ειρήνης.

Clara Guest: Πείτε μου λίγα λόγια για τον εαυτό σας. Πώς ήταν η παιδική σας ηλικία στην Ταΐζ;

Hakim Al-Akel: Απέκτησα για πρώτη φορά συναίσθηση του κόσμου στα καταπράσινα λιβάδια, τρέχοντας, ανεβαίνοντας στα δέντρα και παίζοντας παιχνίδια με τους φίλους μου. Τα παιχνίδια άλλαζαν ανά εποχή και, όταν τα φρούτα ωρίμαζαν, μπουκάραμε στους οπωρώνες και τα κλέβαμε, παρότι υπήρχει ο κίνδυνος να πιαστούμε από τους φύλακες…Όσο για το σχολείο, το μισούσα, σε βαθμό που πάντα είχα κάποιο είδος τιμωρίας. Αντί να δώσω προσοχή και να συγκεντρωθώ, είχα εμμονή με το να ζωγραφίζω σε σχολικά τετράδια. Γράφτηκα για να σπουδάσω με τον Hashem Ali και από εκείνη τη στιγμή άρχισε η πραγματική αλλαγή, που συνέβη στη ζωή μου.

Άτιτλο. Χρησιμοποιείται με την άδεια του καλλιτέχνη

CG: Ποια ήταν η εμπειρία σας υπό την καθοδήγηση του πρωτοπόρου καλλιτέχνη Hashem Ali;

HA: Η γνωριμία μου με τον Hashem Ali είχε μεγάλο αντίκτυπο, που άλλαξε την πορεία της ζωής μου. Υπό αυτόν, διάβασα βιβλία φιλοσοφίας, μύθων και ιστορίας της τέχνης. Ανέπτυξα μια σαφέστερη ιδέα για την τέχνη και η συνεχής συνομιλία με τον Hashem μου έδωσε μεγάλη εμπιστοσύνη στον καθορισμό των στόχων μου. Άλλοι σπουδαστές κι εγώ εκθέσαμε τους πίνακές μας σε εκθέσεις, που διοργανώνονταν κάθε χρόνο από τον δάσκαλο Hashem, έτσι άλλαξε την πορεία της ζωής μου.

CG: Μετά το λύκειο, περάσατε και σύντομη στρατιωτική θητεία.

HA: Αμέσως μετά το λύκειο, μπήκα στον κόσμο της υποχρεωτικής στρατολόγησης. Είναι ένας μυθικός κόσμος, ένας άλλος κόσμος συνθλιπτικής ταπείνωσης και οπισθοδρομικότητας…Πρέπει να μεταμορφωθείς σε ένα πραγματικό τέρας, γιατί οι γύρω σου είναι μια ομάδα ανθρώπων, που φορούν μάσκες τέρατων.

CG: Πόσον καιρό περάσατε στον Στρατό;

HA: Η στρατιωτική θητεία είναι υποχρεωτική μετά το λύκειο και κάθε μαθητής καλείται να υπηρετήσει για ένα χρόνο και μετά να πάει στο πανεπιστήμιο. Μου φάνηκε ότι ήμουν ο χειρότερος στρατιώτης και μισούσα τον στρατό γενικά. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ζωγράφιζα πίνακες και συμμετείχα σε εκθέσεις και η σχέση μου με τον Hashem συνεχίστηκε, έως ότου ολοκλήρωσα τη στρατιωτική θητεία με δυσκολία και πήγα να σπουδάσω τέχνη στη Μόσχα.

Ακριλικό 100 X 140 εκ. Χρησιμοποιείται με την άδεια του καλλιτέχνη

CG: Ήσαστε ένας από μια μεγάλη ομάδα Υεμένιων καλλιτεχνών, που σπούδαζαν Καλές Τέχνες στη Μόσχα στα τέλη της δεκαετίας του '70. Πώς σας επηρέασε αυτή η εμπειρία;

HA: Στη Μόσχα, είδα όλα τα όνειρά μου να γίνονται πραγματικότητα μπροστά στα μάτια μου και ανάμεσα στα χέρια μου, πολιτισμό, τέχνες, θέατρα, γκαλερί, μουσεία, όλες τις απολαύσεις του κόσμου. Πέρασαν γρήγορα τα επτά χρόνια, που πέρασα στη Μόσχα. Σε αυτό το διάστημα, έζησα όλες τις αλλαγές, παντρεύτηκα και το παιδί μας γεννήθηκε στη Μόσχα. Η Μόσχα είναι αξέχαστη. Ακόμα βλέπω στα όνειρά μου τη φοιτητική μου ζωή, τους φίλους μου και όλα τα μέρη, με τα οποία είχα μια πολιτιστική, οπτική, χωρική και χρονική σχέση σε εκείνη την υπέροχη, τρομακτική πόλη. Σπούδασα για επτά χρόνια στο Ινστιτούτο Surikov, όπου απέκτησα ακαδημαϊκές γνώσεις και επίσημη καλλιτεχνική κατάρτιση. Είχα την τύχη να σπουδάσω σχέδιο και ζωγραφική υπό τον Ρώσο καθηγητή Troshev και έτσι μπόρεσα να σπουδάσω χρώμα για δύο χρόνια, πριν μετακομίσω στο τμήμα τοιχογραφιών, που με εξέθεσε σε έναν ευρύ ορίζοντα γνώσεων, από την Αναγέννηση έως τις ισλαμικές μικρογραφίες.

CG: Το καλλιτεχνικό σας στυλ σήμερα είναι πολύ ιδιαίτερο. Οι πίνακές σας συχνά απεικονίζουν μια πανοραμική εικόνα των καθημερινών σκηνών και τελετουργιών της Υεμένης στον δημόσιο και ιδιωτικό χώρο. Πώς θα περιγράφατε την καλλιτεχνική σας διαδικασία; 

HA: Όλες οι εμπειρίες μου εξαρτώνται από την αναφορά του τόπου και την ιδιαιτερότητα του περιβάλλοντος της Υεμένης, συμπεριλαμβανομένης της μοναδικότητας και της ιδιωτικότητας που αυτό κρύβει… Από την εμπειρία μου, βασίζομαι σε μεγάλο βαθμό σε αναμνήσεις σκηνών και οράματα, που έχουν χαραχθεί στο μυαλό μου από την παιδική μου ηλικία μέχρι τώρα. Προσπαθώ να χρησιμοποιήσω τις αναμνήσεις στους πίνακές μου και όλα συνδυάζονται – χρόνος και τόπος, πραγματικότητα και φαντασία. 

CG: Μαζί με συναδέλφους καλλιτέχνες, ιδρύσατε τον πρώτο σύλλογο καλλιτεχνών πλαστικών στην Υεμένη. Πώς έχει αναπτυχθεί η καλλιτεχνική σκηνή;

HA: Το 1996, ιδρύσαμε το Συνδικάτο Καλλιτεχνών Πλαστικής Τέχνης και αυτοδιοριστήκαμε για να διαχειριστούμε τον σύλλογο. Εκδώσαμε την πρώτη εφημερίδα που ειδικευόταν στις πλαστικές τέχνες, γνωστή στα αραβικά ως Tashkeel. Αργότερα διορίστηκα σύμβουλος για τις πλαστικές τέχνες και τους οίκους τέχνης στο Υπουργείο Πολιτισμού. Αλλά όλα αυτά τελείωσαν λόγω του πολέμου. Δεν υπάρχει πλέον καμία κρατική υποστήριξη και δεν υπάρχουν μισθοί για τους υπαλλήλους. Όλα έχουν αποκοπεί εντελώς. Η συζήτηση για το παρελθόν έχει ξεχαστεί.

Άτιτλο. Χρησιμοποιείται με την άδεια του καλλιτέχνη

CG: Το 2016, το δεύτερο έτος της πρόσφατης σύγκρουσης, επιστρέψατε στη Σαναά για την ατομική σας έκθεση με τίτλο «Τα Ερείπια και η Ειρήνη».  Μπορείτε να μου πείτε λίγα λόγια για αυτή τη συλλογή;

HA: Το 2015, οι βομβαρδισμοί ξεκίνησαν ξαφνικά και προκάλεσαν ένα ισχυρό και απροσδόκητο σοκ. Ειδικά επειδή εκείνη την εποχή έμενα δίπλα στο προεδρικό μέγαρο, το οποίο βομβαρδιζόταν καθημερινά ασταμάτητα. Πολλοί από τους γείτονές μου μετακόμισαν σε ασφαλέστερα μέρη. Σε κατάσταση σοκ, άρχισα να δουλεύω πάνω στα σκίτσα και τα σχέδιά μου για πίνακες που ενσάρκωναν αυτή την τραγωδία. Αυτό ενέπνευσε τους πίνακες στην έκθεση «Ερείπια και Ειρήνη», η οποία εγκαινιάστηκε τον Ιανουάριο του 2016. Μετά από αυτήν την έκθεση, έκανα έκθεση στο Μπαχρέιν το 2018 [με τίτλο: Ένα μάντρα για τη Γη]. Από εκείνη τη στιγμή, αποφάσισα να επικεντρωθώ στην ειρήνη και τη συνύπαρξη ως τον πρωταρχικό στόχο της τέχνης μου.

CG: Γιατί επιλέγετε να επικεντρωθείτε στην ειρήνη; 

HA: Έχω ζωγραφίσει και τον πόλεμο και την ειρήνη, αλλά επιλέγω να δώσω περισσότερο χώρο στην ειρήνη. Είναι ανθρώπινη φύση να ζει κανείς ειρηνικά, ενώ οι πόλεμοι αποτελούν εξαίρεση στη ζωή των ανθρώπων. Είναι απαραίτητο να δώσουμε στον πόλεμο λιγότερο χρόνο. Ο πόλεμος επιβλήθηκε ως μια ξαφνική πραγματικότητα στην οποία ζούμε. Και αυτή η έκπληξη πρέπει να φύγει για να αποκαταστήσουμε τις ζωές μας και τις κλεμμένες ελπίδες μας. Στο τέλος όλα θα τελειώσουν και η τέχνη θα παραμείνει.

CG: Πώς βλέπετε την τρέχουσα κατάσταση για τους καλλιτέχνες στην Υεμένη;

HA: Η ζωή έχει γίνει πλέον παρελθόν και το πιο επικίνδυνο κομμάτι σε αυτόν τον συνεχιζόμενο πόλεμο είναι η αποστράγγιση μυαλών και δημιουργών, έτσι ώστε οι μόνοι πολεμιστές και οι εικόνες των μαρτύρων να γεμίζουν τους δρόμους. Αυτό είναι ένα οδυνηρό και λυπηρό πράγμα, ειδικά επειδή χάσαμε πολλά σε όλα, και ο πόλεμος συνεχίζεται και τίποτα δεν θα επιστρέψει όπως ήταν.