Αποκωδικοποίηση του “φαινόμενου Σαακασβίλι” με δύο ειδικούς στη γεωργιανή πολιτική

Στιγμιότυπο από βίντεο στο κανάλι AFP στο YouTube με την σύλληψη Σαακασβίλι την 1η Οκτωβρίου 2021.

Η Γεωργία βιώνει αυτήν τη στιγμή μια μεγάλη και πολιτική κρίση για τη δημόσια υγεία και την πολιτική. Στις εντάσεις προστέθηκε η αμφιλεγόμενη και παράνομη επιστροφή του μακροχρόνια εξόριστου πολιτικού Μιχαήλ Σαακασβίλι στη χώρα την 1η Οκτωβρίου. Ο Σαακασβίλι, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος της Γεωργίας από το 2004 έως το 2013, συνελήφθη αμέσως με την κατηγορία της κατάχρησης του ρόλου του και τώρα κάνει απεργία πείνας εν αναμονή της δίκης του. Η επιστροφή του ενέπνευσε μεγάλες διαδηλώσεις στους δρόμους της Τιφλίδας. Το Global Voices μίλησε με δύο πολιτικούς αναλυτές, που γνωρίζουν τη σύγχρονη γεωργιανή ιστορία, σε μια προσπάθεια αποκωδικοποίησης των αφηγήσεων σε μια μάλλον ασταθή κατάσταση.

Η πανδημία έπληξε σκληρά τους Γεωργιανούς, όχι μόνο λόγω του υψηλού αριθμού μολύνσεων και θανάτων, κυρίως λόγω της σπάνιας πρόσβασης σε εμβόλια, αλλά και επειδή η χώρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον ξένο τουρισμό, που έχει μειωθεί σημαντικά από την άνοιξη του 2020. Η Γεωργία αντιμετωπίζει επίσης σημαντική δημοκρατική παρακμή. Το περασμένο έτος αμαυρώθηκε από πολιτική κρίση και κορυφώθηκε με βίαιες συγκρούσεις τον Ιούλιο, όταν η αστυνομία διέλυσε βίαια την κουήρ κοινότητα της χώρας και τους υποστηρικτές της, που συγκεντρώθηκαν υπέρ της Πορείας Υπερηφάνειας της Τιφλίδας. Αρκετοί δημοσιογράφοι, που κάλυπταν τις διαδηλώσεις, κακοποιήθηκαν και ένας κατέληξε από τραυματισμούς, αποτέλεσμα αστυνομικής βίας. Πιο πρόσφατα, στις 2 Οκτωβρίου, το αμφιλεγόμενο κυβερνών κόμμα Γεωργιανό Όνειρο εξασφάλισε τη νίκη στις τοπικές εκλογές. Αν και οι ψηφοφόροι θα οδηγηθούν ξανά στις κάλπες στις 30 Οκτωβρίου για επαναληπτικό γύρο σε πολλές μεγάλες πόλεις, οι πιθανότητες αλλαγής των αρχικών εκλογικών αποτελεσμάτων είναι ελάχιστες.

Το δύσκολο πολιτικό τοπίο δεν τελειώνει εδώ. Μέρος της βόρειας επικράτειας της Γεωργίας, η Νότια Οσετία και η Αμπχαζία, βρίσκονται υπό ρωσική κατοχή από τον πόλεμο με τη Μόσχα το 2008. Υπό μεγάλη υποστήριξη από τη Ρωσία, και οι δύο έχουν ανακηρύξει ντε φάκτο ανεξαρτησία.

Σε αυτό το πλαίσιο αστάθειας, ο πρώην πρόεδρος Μιχαήλ Σαακασβίλι, ο οποίος έφυγε από τη Γεωργία το 2013, επέστρεψε λαθραία στη χώρα και τώρα βρίσκεται στη φυλακή, ενώ ξεκίνησε την τρίτη εβδομάδα απεργίας πείνας του.

Το Global Voices μίλησε με τον Thornike Gordadze, Γαλλογεωργιανό εμπειρογνώμονα, που υπηρέτησε ως Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών για τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ως υπουργός για την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ολοκλήρωση από το 2010–2012 επί κυβέρνησης Σαακασβίλι. Τώρα εργάζεται ως ανεξάρτητος ερευνητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Σπουδών. Μιλώντας στο Global Voices, ο Gordadze έριξε λίγο φως στα πιθανά κίνητρα πίσω από τη δραματική επιστροφή του Σαακασβίλι και τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια:

C'est un véritable retour en politique géorgienne, il a voulu prouver qu'il était prêt à s'engager totalement pour ce pays. Il risque beaucoup car personne ne peut garantir sa sécurité en prison: la Géorgie est mal protégée des interventions russes de tout niveau, y compris des services secrets. On ne peut pas exclure qu'il lui arrive quelque chose en prison. Saakachvili veut donc se réhabiliter auprès de l'opinion publique géorgienne car les gens commençaient à douter de son retour qu'il avait annoncé plusieurs fois. A ce titre, il a réussi, comme en témoigne la manifestation du 14 octobre à Tbilissi qui a mobilisé non seulement les membres de son parti, mais aussi des membres d'autres partis d'opposition, qui par ailleurs le critiquent fortement dans leurs discours officiels mais aujourd'hui reconnaissent que le rétablissement de la démocratie en Géorgie passe par sa libération. Saakachvili ne laisse personne indifférent, soit on l'adore, soit on le déteste, mais aujourd'hui il est le seul instrument qui est capable de défier le Rêve Géorgien.

Είναι μια πραγματική επιστροφή στη γεωργιανή πολιτική, ήθελε να αποδείξει ότι μπορούσε να ασχοληθεί πλήρως με τη χώρα του. Παίρνει τεράστια ρίσκα, γιατί κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλειά του στη φυλακή: η Γεωργία προστατεύεται πολύ από κάθε είδους ρωσικές παρεμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων των Ρωσικών Μυστικών Υπηρεσιών. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το γεγονός ότι κάτι θα μπορούσε να του συμβεί, όσο βρίσκεται στη φυλακή. Ο Σαακασβίλι θέλει να ανακτήσει τη φήμη του στο γεωργιανό κοινό, γιατί ο κόσμος άρχισε να αμφιβάλλει ότι θα επέστρεφε ποτέ, κάτι που είχε ανακοινώσει πολλές φορές. Από αυτή την άποψη, πέτυχε, όπως δείχνει η διαδήλωση της 14ης Οκτωβρίου στην Τιφλίδα: συγκέντρωσε μέλη του κόμματός του, αλλά και μέλη άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης, που τον επικρίνουν έντονα στον επίσημο λόγο τους, αλλά αναγνωρίζουν το γεγονός ότι η δημοκρατία μπορεί να επιστρέψει στην Γεωργία, μονάχα αν αφεθεί ελεύθερος. Ο Σαακασβίλι δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο: είναι είτε αγαπητός είτε μισητός, ωστόσο σήμερα είναι το μόνο όργανο, που μπορεί να αμφισβητήσει το [κυβερνών] Κόμμα του Γεωργιανού Ονείρου.

Το Global Voices μίλησε επίσης με τον Régis Genté, Γάλλο δημοσιογράφο με έδρα στη Γεωργία για περισσότερα από 20 χρόνια:

Il est bien sûr quasi impossible de faire des pronostics quant à la façon dont Saakachvili pourrait affecter aujourd’hui la politique géorgienne et revenir au pouvoir d’une façon ou d’une autre. Mais il a créé une sorte d’électrochoc: il incarne un rejet du gouvernement « Rêve Géorgien », le parti de l’oligarque Bidzina Ivanichvili. Chaque élection montre que les électeurs géorgiens veulent changer. Lors de la présidentielle de 2018, ils avaient clairement voté contre la candidate soutenue par le « Rêve Géorgien », Salomé Zourabichvili. Elle accusait 10 points de retard sur le candidat du Mouvement National Uni. Il a fallu que M. Ivanichvili promette dans l’entre-deux tours le rachat de 600.000 prêts pour faire basculer le vote. Le scénario le plus réaliste est que la « présence » de M. Saakachvili pèse sur le vote du 30 octobre, le 2nd tour des élections municipales. Cela peut renforcer les chances de l’opposition de remporter nombre de mairies importantes dans le pays.

Είναι φυσικά σχεδόν αδύνατο να προβλεφθεί με ποιους τρόπους ο Σαακασβίλι μπορεί να επηρεάσει την πολιτική της Γεωργίας ή να επιστρέψει στην εξουσία με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Δημιούργησε, όμως, ένα ηλεκτροσόκ: ενσαρκώνει την απόρριψη του κόμματος του Γεωργιανού Ονείρου του ολιγάρχη Μπιτζίνα Ιβανισβίλι. Όλες οι εκλογές δείχνουν ότι οι Γεωργιανοί ψηφοφόροι θέλουν μια αλλαγή: κατά τις προεδρικές εκλογές του 2018, ψήφισαν ξεκάθαρα κατά της Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, της υποψήφιας του Γεωργιανού Ονείρου, η οποία είχε 10% χαμηλότερη ψήφο από το Εθνικό Ενωμένο Κίνημα του Σαακασβίλι. Ο Ιβανισβίλι έπρεπε να υποσχεθεί μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης περιοδείας των εκλογών ότι θα ακυρώσει 600.000 δάνεια για να αλλάξει το αποτέλεσμα των εκλογών. Το πιο ρεαλιστικό σενάριο είναι ότι η παρουσία του Σαακασβίλι θα βαρύνει τη δεύτερη περιοδεία των δημοτικών εκλογών στις 30 Οκτωβρίου. Αυτό θα μπορούσε να ενισχύσει την αντιπολίτευση και να αυξήσει τις πιθανότητές της να κερδίσει σημαντικές πόλεις.

Ο Ιβανισβίλι είναι βασικό πρόσωπο στη γεωργιανή πολιτική: ένας επιτυχημένος εκατομμυριούχος, που έκανε μέρος της περιουσίας του στη Ρωσία τη δεκαετία του '90, ίδρυσε το κόμμα Γεωργιανό Όνειρο το 2012 και στη συνέχεια υπηρέτησε ως πρωθυπουργός της Γεωργίας το 2012 και το 2013. Αν και ανακοίνωσε ότι εγκατέλειπε την πολιτική στις αρχές του 2021, συμπεριλαμβανομένης της παραίτησης από την προεδρία του κόμματος του Γεωργιανού Ονείρου, παραμένει βασικός παράγοντας. Σε αυτό το σημείο της αυξημένης έντασης, το κόμμα βρίσκεται σε δύσκολη θέση: οποιαδήποτε κίνηση σχετικά με την τύχη του Σαακασβίλι φαίνεται να είναι μια κακή απόφαση, όπως εξηγούν και οι δύο ειδικοί. Σύμφωνα με τον Gente:

Beaucoup en Géorgie disent que le gouvernement est embarrassé par la présence de Saakachvili dans le pays, qu’il préférerait l’extrader en Ukraine ou ailleurs. J’ai l’impression que depuis 2012 Ivanichvili veut garder son meilleur ennemi derrière les barreaux pour très longtemps. Aujourd’hui le soutien à Saakachvili n’est pas négligeable probablement, mais nous n’avons à peu près aucun moyen de le mesurer.

Πολλοί λένε στη Γεωργία ότι η κυβέρνηση ντρέπεται από την παρουσία του Σαακασβίλι στη χώρα και προτιμά να τον εκδώσει στην Ουκρανία ή αλλού. Έχω την εντύπωση ότι από το 2012, ο Ιβανισβίλι θα προτιμούσε να τον έχει φυλακισμένο για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Σήμερα, η υποστήριξη του Σαακασβίλι μάλλον δεν πρέπει να υποτιμηθεί, αλλά δεν υπάρχει τρόπος να μετρηθεί.

Ο Gordadze εξηγεί ότι το θέμα είναι επίσης ένας διεθνής πονοκέφαλος για το κυβερνών κόμμα:

Saakachvili, mort ou vivant représente un danger: les autorités ne peuvent pas le relâcher car elles ont bâti leur légitimité sur une idéologie anti-Saakachvili et risqueraient de perdre le soutien de leurs électeurs dont certains sont lui farouchement opposés car ils ont perdu leur pouvoir, leur influence, leur business, leur source de corruption sous son gouvernement.

En prison il est aussi un problème interne mais aussi international car il est citoyen ukrainien. Les diplomates le mentionnent dans toutes les rencontres. L'idéal serait de l'expulser vers l'Ukraine mais pas tout de suite; car il a été condamné par contumace pour six ans. Il veut rencontrer ses juges mais on ne lui donne pas ce droit car ce serait sa tribune.

Νεκρός ή ζωντανός, ο Σαακασβίλι αντιπροσωπεύει έναν κίνδυνο: οι Αρχές δεν μπορούν να τον απελευθερώσουν, καθώς έχτισαν τη νομιμότητά τους σε μια ιδεολογία κατά του Σαακασβίλι και θα έχαναν την υποστήριξη των ψηφοφόρων τους, ορισμένοι από τους οποίους είναι σθεναρά αντίθετοι μαζί του, επειδή έχασαν τη δύναμη, την επιρροή τους, επιχειρήσεις και πηγές διαφθοράς υπό την κυβέρνησή του. Ενώ βρίσκεται στη φυλακή, αποτελεί εσωτερικό αλλά και διεθνές ζήτημα, αφού πλέον είναι Ουκρανός πολίτης. Θα ήταν ιδανικό να τον εκδιώξουν, αλλά όχι αμέσως, αφού καταδικάστηκε ερήμην σε έξι χρόνια. Θέλει να συναντήσει τους κριτές του τώρα, αλλά δεν του δίνεται αυτή η ευκαιρία, γιατί θα το χρησιμοποιούσε ως κερκίδα του.

Και πράγματι, ο Σαακασβίλι είναι ένα πολωτικό ζήτημα εκτός των συνόρων της Γεωργίας: πολλοί Ρώσοι και δυτικοί διπλωμάτες τον κατηγορούν για την έναρξη του πολέμου με τη Ρωσία το 2008. Έτσι, η επιστροφή του στη γεωργιανή πολιτική προσθέτει επίσης εντάσεις στις σχέσεις μεταξύ Μόσχας και Βρυξελλών ή Ουάσιγκτον, όπως επισημαίνει ο Gordadze:

Saakachvili est totalement pro-occidental mais peut-être plus que les Occidentaux eux-mêmes et ceci est un problème: Saakachvili est la personne qui symbolise le conflit russo-géorgien, donc son retour va raviver ce conflit, Moscou ne va pas tolérer une telle personnalité, donc de nombreux diplomates pensent qu'il vaut mieux avoir le Rêve Géorgien au pouvoir car c'est un parti qui négocie avec Moscou et qui ne veut pas faire de vagues. L'Europe ne veut pas se confronter à la Russie, donc le dossier géorgien est gênant.

Ο Σαακασβίλι είναι εντελώς φιλοδυτικός, αλλά ίσως ακόμη περισσότερο από τους Δυτικούς, και αυτό είναι ένα πρόβλημα: συμβολίζει τη ρωσο-γεωργιανή σύγκρουση, επομένως η επιστροφή του θα επαναφέρει σύγκρουση, καθώς η Μόσχα δεν θα τον ανεχόταν. Έτσι, πολλοί διπλωμάτες πιστεύουν ότι είναι καλύτερο να βρίσκεται το Γεωργιανό Όνειρο στην εξουσία, επειδή διαπραγματεύονται με τη Μόσχα και δεν θέλουν “φουρτούνες”. Η Ευρώπη δεν θέλει μια αντιπαράθεση με τη Ρωσία, ως εκ τούτου το γεωργιανό ζήτημα αποτελεί εμπόδιο.

Ο Genté απηχεί αυτές τις απόψεις, αλλά προσθέτει ότι για τους μέσους Γεωργιανούς, το πρώτο μέλημα σήμερα μπορεί να είναι η φτώχεια:

Pour la population, la question me semble d’abord : comment mieux vivre ? Quand l’Allemagne propose au printemps dernier un quota de 5.000 personnes pour des emplois saisonniers, près de 100.000 Géorgiens ont postulé à ces emplois. Cela a beaucoup étonné ici et montré l’état de désespoir des gens face au marché de l’emploi. Cela dit, ce sentiment que le pouvoir ne satisfait par leurs exigences est renforcé par effectivement une série d’évidences que le « Rêve Géorgien » nourrit une relation pour le moins ambiguë avec Moscou. La crise de juin 2019, lorsqu’un député communiste russe s’est assis sur le fauteuil du président du Parlement dans le cadre, a été marquante à cet égard. Les manifestations qui ont ensuivi ont duré des semaines, mobilisant bien au-delà des partis d’opposition.

Για τους Γεωργιανούς το ερώτημα είναι πρώτα: πώς να ζήσουν καλύτερα; Όταν η Γερμανία πρόσφερε την περασμένη άνοιξη ποσόστωση 5.000 θέσεων για εποχιακές θέσεις εργασίας, σχεδόν 100.000 Γεωργιανοί υπέβαλαν αίτηση. Αυτό ήταν μια έκπληξη και δείχνει το επίπεδο απόγνωσης των ανθρώπων, που αναζητούν δουλειά. Αυτό το αίσθημα ότι δεν σε ακούνε ενισχύεται από μια σειρά γεγονότων, που δείχνουν ότι το κόμμα του Γεωργιανού Ονείρου έχει μια μάλλον διφορούμενη σχέση με τη Μόσχα. Τον Ιούνιο του 2019, ένας Ρώσος βουλευτής του Κομουνιστικού Κόμματος κάθισε στη θέση του προέδρου του κοινοβουλίου της Γεωργίας. Οι διαδηλώσεις, που ακολούθησαν αυτό το περιστατικό, διήρκεσαν εβδομάδες και κινητοποίησαν όχι μόνο τα κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά και τους απλούς πολίτες.

Καθώς η Γεωργία προετοιμάζεται για τις δεύτερες δημοτικές εκλογές της 30ής Οκτωβρίου και ο Σαακασβίλι παραμένει σε απεργία πείνας, η σταθερότητα δεν φαίνεται παρά όνειρο σε μια χώρα βαθιά διχασμένη σε πολιτικές και οικονομικές γραμμές.

Σημείωση: Για να διευκρινισθεί η θέση του Gordadze για το θέμα των ρωσογεωργιανών σχέσεων, η Αίθουσα Σύνταξης πρόσθεσε την ακόλουθη διευκρίνιση: “Έτσι, πολλοί διπλωμάτες πιστεύουν ότι είναι καλύτερο να βρίσκεται το Γεωργιανό Όνειρο στην εξουσία, επειδή διαπραγματεύονται με τη Μόσχα”.

Ξεκινήστε τη συζήτηση

Συντάκτες, παρακαλώ σύνδεση »

Οδηγίες

  • Όλα τα σχόλια ελέγχονται. Μην καταχωρείτε το σχόλιο σας πάνω από μία φορά γιατί θα θεωρηθεί spam.
  • Παρακαλούμε, δείξτε σεβασμό στους άλλους. Σχόλια τα οποία περιέχουν ρητορική μίσους, προσβολές ή προσωπικές επιθέσεις δεν θα καταχωρούνται.