Εικονογράφηση από την Rowena Neme για το Ίδρυμα για την Ελευθερία του Τύπου (FLIP), χρησιμοποιείται με άδεια.

Σημείωση της συντάκτριας: Αυτό το προφίλ είναι το τελευταίο μιας ευρύτερης κάλυψης απειλών εναντίον ιθαγενών δημοσιογράφων στην Κάουκα (Κολομβία). 

Η δολοφονία του José Abelardo Liz, ενός ιθαγενούς δημοσιογράφου και ιθαγενούς φύλακα, εξακολουθεί να παραμένει ανάμνηση στην καρδιά της γενέτειράς του, των Νάσα. Για τα μέλη της κοινότητάς του, βοήθησε στην προστασία της προγονικής γης του στο Κορίντο της Κάουκα, στη νότια Κολομβία, μια περιοχή που μαστίζεται από την ένοπλη σύγκρουση της Κολομβίας. Η δολοφονία του έχει χαρακτηριστεί ως ανθρωποκτονία και όχι ως έγκλημα κατά δημοσιογράφων από τις κολομβιανές Αρχές.

Nicolás Guerrero, προγονική αυθεντία των Νάσα. Φωτογραφία από τον Willian Mavisoy, χρησιμοποιείται με άδεια.

Πριν από λίγα χρόνια, ο Abelardo εντάχθηκε στον ραδιοφωνικό σταθμό των Νάσα, όπου παρακολούθησε αρκετές εκπαιδεύσεις για να ενταχθεί σε μια γενιά ιθαγενών επικοινωνιολόγων στο καταφύγιο Κορίντο. Ο Wilmar Mosquera και η Natalia Salazar  θυμούνται την εξαιρετική του στάση απέναντι στην εργασία.

Στις 13 Αυγούστου 2020, ο συνάδελφός του, Wilmar, του ζήτησε να αναφέρει μια αναφορά για μια minga, μια συλλογική δράση υπό την ηγεσία της κοινότητας για την υπεράσπιση κοινωνικών σκοπών, για την απελευθέρωση της Μητέρας Γης, και πώς η μονάδα καταπολέμησης των ταραχών της Κολομβίας (Esmad, το ακρωνύμιο της στα ισπανικά) αντιδρούσε στην κοινότητα.

Σύμφωνα με το Περιφερειακό Συμβούλιο Ιθαγενών της Κάουκα, μια ένωση ιθαγενών Αρχών (Cric, από το ακρωνύμιό της στα ισπανικά), η «απελευθέρωση της Μητέρας Γης» είναι, μεταξύ άλλων, μια πνευματική εντολή, που στοχεύει στην προστασία της γης από κοινωνικούς παράγοντες, που δημιουργούν δυσαρμονία, όπως οι αντάρτες, οι παραστρατιωτικοί, οι πράκτορες των δημόσιων δυνάμεων, οι μονοκαλλιεργητές αγρότες και ούτω καθεξής.

Στο Κορίντο, οι δραστηριότητες για την απελευθέρωση της Μητέρας Γης ξεκίνησαν πριν από έξι χρόνια, δήλωσε στο Global Voices ο Nicolás Guerrero, αξιωματούχος των προγόνων. Έκτοτε, έξι μέλη των Νάσα σκοτώθηκαν, συμπεριλαμβανομένου του Abelardo. Άλλοι μέλη Νάσα απειλούνται, επειδή δεν επιτρέπουν σε παράνομους δράστες να ελέγχουν τη γη των προγόνων τους, που είχε αφαιρεθεί από τους προγόνους τους. Η υπεράσπιση της Μητέρας Γης μπορεί να έχει υψηλό τίμημα.

Ο Abelardo Liz στο Radio Nasa Nation Φωτογραφία από τη Natalia Salazar, που χρησιμοποιείται με άδεια.

Ο Abelardo πυροβολήθηκε, ενώ κατέγραφε την κοινότητά του να υπερασπίζεται την προγονική γη των ιθαγενών. Όταν ο φίλος του, ο Wilmar, έλαβε ένα μήνυμα που έλεγε για τον τραυματισμό του Abelardo, αρχικά νόμιζε ότι δεν ήταν κάτι σοβαρό και πίστεψε ότι αργότερα θα μπορούσαν να αστειευτούν γι’ αυτό.

Ωστόσο, μόλις έφτασε στον Abelardo, ο Wilmar είδε φόβο στα μάτια του, καθώς ο Abelardo είπε: «Σε παρακαλώ, μην με αφήσεις να πεθάνω!». Μέλη της κοινότητας ζήτησαν βοήθεια, αλλά μέλη της αστυνομίας και οι Esmad μπλόκαραν την κυκλοφορία. Ένα παρόμοιο πρόβλημα συνέβη με τη δολοφονία μιας άλλης ιθαγενούς δημοσιογράφου, της Efigenia Vásquez.

Τριάντα λεπτά αργότερα, ένα αυτοκίνητο μετέφερε τον Abelardo σε νοσοκομείο στην Κάλι, περίπου δυόμισι ώρες μακριά από το Κορίντο. Δυστυχώς, ήταν πολύ αργά. Πέθανε κατά τη διάρκεια της διαδρομής.

Θάνατος και ατιμωρησία

Η Angela Caro, δικηγόρος από το Ίδρυμα για την Ελευθερία του Τύπου (FLIP, το ακρωνύμιο στα ισπανικά), δήλωσε στο Global Voices ότι δεν υπάρχει πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε αυτήν την υπόθεση. Λέει ότι ο Γενικός Εισαγγελέας της Κολομβίας «καταδικάζει» αυτήν την υπόθεση σε ατιμωρησία, επειδή η έρευνα δεν ακολούθησε τα πρότυπα για εγκλήματα κατά δημοσιογράφων. Αντίθετα, αντιμετωπίζεται ως κοινό έγκλημα. Ο Γενικός Εισαγγελέας δεν έλαβε υπόψη τη θέση του Abelardo ως δημοσιογράφου.

Ο Abelardo ήταν αφοσιωμένος στην επικοινωνία των ιθαγενών παρά τους κινδύνους που αντιμετώπιζε ενημερώνοντας την κοινότητά του. Οι ιθαγενείς δημοσιογράφοι σαν κι αυτόν είναι πεπεισμένοι για τη σημασία της επικοινωνίας, που παράγεται από τη γη που θέλουν να απελευθερώσουν.

Οι αυτόχθονες δημοσιογράφοι είναι κρίσιμοι για τους αυτόχθονες λαούς και οι προγονικές τους αρχές το αναγνωρίζουν αυτό. Ο Nicolás Guerrero είπε:

Επιτρέπουν μια μόνιμη επικοινωνία με την κοινότητα και καθιστούν ορατές τις διαδικασίες που διεξάγουμε ως οργανισμός. Απευθύνονται στις περιοχές, στα μέλη της κοινότητας ενώ εργάζονται και τα ενημερώνουν για το τι κάνουν οι Aρχές, έτσι ώστε να φτάνουν ενημερωμένοι, όταν παρακολουθούν μια συνέλευση.

Ο Abelardo ήταν επίσης ιθαγενής φρουρός, που προστάτευε τη γη χωρίς όπλα. Για τα μέλη της κοινότητάς του, ήταν πάντα αφοσιωμένος στην περιοχή του και υπερασπιζόταν τα δικαιώματα των ανθρώπων. Δεν ήταν πολύ ψηλός άντρας, αλλά είχε μεγάλη καρδιά, της οποίας η ταπεινότητα εκτιμήθηκε από την κοινότητά του.

Η φωνή του Abelardo σίγησε, αλλά η μνήμη του είναι ζωντανή ανάμεσα στους συναδέλφους του.

Η Natalia Salazar και ο Wilmar στον ραδιοφωνικό σταθμό των Νάσα. Φωτογραφία του Willian Mavisoy, χρησιμοποιείται με άδεια.

Ο Wilmar, από το Radio Nasa Nation και πρώην συνάδελφος του Abelardo, εξήγησε:

Ως νέοι που τους αρέσει η επικοινωνία, το κάνουμε από πάθος. Μας έρχεται φυσικά. Δεν φοβόμαστε. Έχουμε επίγνωση του τι μπορεί να συμβεί και η κοινότητα έχει επίγνωση του τι κάνουμε.

Η Natalia Salazar και ο Wilmar στον ραδιοφωνικό σταθμό στο Κορίντο (Κάουκα). Φωτογραφία του Willian Mavisoy, χρησιμοποιήθηκε με άδεια.

Η Natalia Salazar, μια άλλη συνάδελφος, εξέφρασε ότι η αποχώρηση από αυτή τη δουλειά δεν αποτελεί επιλογή. Τόνισε την ανάγκη επικοινωνίας με τους αυτόχθονες, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι δημοσιογραφικές αφηγήσεις από εξωτερικά ΜΜΕ, που παραπληροφορούν για τον λαό τους.

Δεν γνωρίζουν τι συμβαίνει στις κοινότητές μας ούτε γνωρίζουν ότι κάνουμε το δικό μας επικοινωνιακό έργο. Είναι σημαντικό να εκφράσουμε μέσα στα δικά μας κανάλια επικοινωνίας, μέσω του ραδιοφωνικού σταθμού, τι πραγματικά συμβαίνει, τις φωνές των κοινοτήτων που ζουν εν μέσω δυσαρμονίας, ένοπλης σύγκρουσης και βίας [που διαπράττεται] από άλλες οντότητες. Αξίζει να ενισχύσουμε τη δική μας και εναλλακτική επικοινωνία, να συνεχίσουμε να δημιουργούμε αυτούς τους δεσμούς μεταξύ άλλων κοινοτήτων και λαών για να γνωστοποιήσουμε τι συμβαίνει στα προγονικά εδάφη, να αντιμετωπίσουμε και να μετριάσουμε τις επιπτώσεις του πολέμου.