Ylli Morina. Φωτογραφία από Meta.mk, χρησιμοποιείται με άδεια.

Αυτότο άρθρο βασίζεται στην πρωτότυπη κάλυψη  από το Meta.mk. Μια επεξεργασμένη έκδοση αναδημοσιεύεται εδώ βάσει συμφωνίας κοινής χρήσης περιεχομένου μεταξύ Global Voices και Ιδρύματος Metamorphosis. 

Η Βόρεια Μακεδονία εντάχθηκε στο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA), μια παγκόσμια μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) το 2015. Έκτοτε, λαμβάνει χαμηλές βαθμολογίες. Τα τελευταία δεδομένα από το 2018 κατατάσσουν τη χώρα στην τελευταία θέση στην Ευρώπη στους τρεις βασικούς τομείς των μαθηματικών, των φυσικών επιστημών και της ανάγνωσης. Αυτό επηρεάζει επίσης το επίπεδο του γραμματισμού στα ΜΜΕ στη χώρα. Αυτή η περίπτωση ενός μαθηματικού θαύματος από τα Σκόπια καταδεικνύει την ανάγκη για συστημικές μεταρρυθμίσεις για την επίλυση του προβλήματος της χαμηλής ποιότητας του εκπαιδευτικού συστήματος.

Ο Ylli Morina δεν είναι ένα αγόρι που περνάει τον χρόνο του έξω παίζοντας ποδόσφαιρο με τους φίλους του. Είναι μόλις 13 ετών, ζει στο προάστιο Σούτο Οριζάρι των Σκοπίων και περνάει σχεδόν κάθε στιγμή λύνοντας ασκήσεις και προβλήματα μαθηματικών και φυσικής. Σε αντίθεση με τους συνομηλίκους του, λόγω των γνώσεών του, παρακολουθεί μαθήματα στην 8η τάξη του δημοτικού σχολείου αντί για την 7η. Μοιράζεται τις γνώσεις του ελεύθερα στο κανάλι του στο YouTube, το οποίο είναι ο τρόπος, με τον οποίο πολλοί φοιτητές αρχιτεκτονικής, φυσικής, οικονομικών και άλλων επιστημών που σχετίζονται με τα μαθηματικά έχουν ακούσει για αυτό το παιδί-θαύμα.

Φοιτητές πανεπιστημίου από τη Βόρεια Μακεδονία και από το εξωτερικό ζητούσαν τη βοήθειά του. Ο Ylli Morina παρέχει μαθήματα σε μερικούς από αυτούς στο σπίτι του, όπως στον φοιτητή οικονομικών Bunjamin Bahtijari. Σε δήλωσή του στο Meta.mk, ο Bahtijari δήλωσε:

Μαθαίνω εδώ με τον Ylli. Είναι λίγο περίεργο, επειδή ο Ylli είναι παιδί, αλλά ξέρει πολλά μαθηματικά και ξέρει πολύ καλά πώς να εξηγεί τις ασκήσεις. Μου εξηγεί τις ασκήσεις και τα προβλήματα που η καθηγήτριά μου δεν μπορεί να μου εξηγήσει καλά, καλύτερα από αυτήν.

Πιστεύει ότι ο νεαρός καθηγητής του έχει ένα λαμπρό μέλλον.

«Είναι πολύ ταλαντούχος. Πιθανώς μια μέρα θα γίνει σαν τον Έλον Μασκ, αφού είναι εξίσου ταλαντούχος», είπε ο Bahtijari.

Η ζωή στο Σούτο Οριζάρι, έναν από τους φτωχότερους δήμους της χώρας, ήταν μειονεκτική για τον Ylli. Καθώς τα δημοτικά σχολεία εξαρτώνται άμεσα από τη χρηματοδότηση των τοπικών αυτοδιοικήσεων, η έλλειψη πόρων ή/και η έλλειψη ιεράρχησης προτεραιοτήτων από τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων οδηγεί σε χαμηλή βασική υποστήριξη για αυτά.

Επειδή το δημοτικό σχολείο του δεν διαθέτει επαρκή μαθήματα και σχολικά βιβλία που να ταιριάζουν στις ανάγκες και το ταλέντο του, ο Ylli έχει διευρύνει τις γνώσεις του στο διαδίκτυο ακούγοντας καθηγητές από το εξωτερικό.

Η μητέρα του, Imrane Morina, επιθυμώντας να τον βοηθήσει καλύτερα, επέλεξε να αλλάξει σταδιοδρομία και μάλιστα εγκατέλειψε τις ιατρικές σπουδές της. Λέει ότι ο Ylli μπορούσε να διαβάζει και να γράφει από πολύ μικρή ηλικία. Όταν ήταν μόλις τεσσάρων ετών, ερωτεύτηκε τα μαθηματικά και, από τότε, δεν έχει σταματήσει να λύνει μαθηματικά προβλήματα. Στη συνέχεια, άρχισε να μοιράζεται τις γνώσεις του δημόσια και έχει αρχίσει να γυρίζει μόνος του εκπαιδευτικά βίντεο.

Ο νεαρός μαθηματικός εξήγησε:

Όταν ήμουν 9 ετών, ξεκίνησα ένα κανάλι για ασκήσεις και προβλήματα μαθηματικών. Στην αρχή, δημοσίευα βίντεο σχετικά με την επίλυση μερικών ευκολότερων προβλημάτων και ασκήσεων. Αλλά όταν έλυνα τα προβλήματα, δεν ήμουν πάντα σίγουρος, οπότε συμβουλεύτηκα έναν καθηγητή από το Κόσοβο, τον καθηγητή Skender Kastrati. Στη συνέχεια, ενώ τον συμβουλευόμουν ακόμα, άρχισα να ανεβάζω τα μαθηματικά προβλήματα που έλυνα στο Youtube. Αλλά παρακολουθούσα και άλλους καθηγητές από την Ινδία, το Πακιστάν, την Αμερική, το Κόσοβο, από όπου μπορούσα. Τα προβλήματα που μου έδιναν τα έλυσα και τα δημοσίευσα στο Youtube. Έτσι έμαθα. Στη συνέχεια άρχισα να συνεργάζομαι με τον καθηγητή Musa Zuka και άρχισα επίσης να συμμετέχω σε διαγωνισμούς.

Τα περισσότερα βίντεο στο κανάλι του στο YouTube είναι στη μητρική του γλώσσα, τα αλβανικά, αλλά έχει δημιουργήσει και κάποια σε άλλες γλώσσες, συμπεριλαμβανομένων των αγγλικών.

Μέχρι στιγμής, ο Ylli έχει κερδίσει την πρώτη θέση σε αρκετούς δημοτικούς, κρατικούς και περιφερειακούς διαγωνισμούς μαθηματικών ή φυσικών επιστημών. Είναι όμως επίσης περήφανος για τις επιτυχίες των φοιτητών πανεπιστημίου στους οποίους διδάσκει.

«Οι μαθητές επικοινωνούν μαζί μου όποτε με χρειάζονται, δηλαδή δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα. Και τα καταφέρνουν. Για παράδειγμα, δύο μαθητές που προετοίμαζα για εξετάσεις μαθηματικών κατάφεραν να τις περάσουν. Ο ένας είναι από το Κόσοβο και ο άλλος από την Αφρική, τους οποίους βοηθούσα με τα Όρια Συναρτήσεων», είπε ο Ylli, προσθέτοντας ότι έχει γράψει δύο βιβλία με προβλήματα που δεν έχουν ακόμη εκδοθεί.

Η ιστορία του έχει παρουσιαστεί σε ένα ντοκιμαντέρ και στη διαδικτυακή βιντεοσκοπημένη εκπομπή για νέους με τίτλο Shortcut, η οποία παράγεται στα σλαβομακεδονικά και τα αλβανικά, με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού και την ενθάρρυνση της λογοδοσίας και των λύσεων από τις αρμόδιες Αρχές.

Ο Ylli ελπίζει ότι θα μπορέσει να συνεχίσει την εκπαίδευσή του σε ένα μαθηματικό γυμνάσιο αντί να ψάχνει στο σκοτάδι για έναν ακόμη χρόνο μελετώντας την ύλη της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης που ήδη γνωρίζει

Η δασκάλα του δημοτικού σχολείου Meral Rizaj έχει μόνο επαίνους για τον Ylli. Ωστόσο, είπε ότι, δυστυχώς, τα εκπαιδευτικά προγράμματα στη Βόρεια Μακεδονία δεν είναι προσαρμοσμένα σε ταλαντούχα παιδιά και αυτό συχνά δημιουργεί πρόβλημα τόσο για αυτά τα παιδιά όσο και για τους γονείς.

Η μητέρα του Ylli μοιράζεται αυτή την εμπειρία. Είπε ότι, ως γονέας, συχνά αντιμετωπίζει προβλήματα λόγω της έλλειψης προσαρμοσμένων προγραμμάτων για ταλαντούχα παιδιά. «Δεν μπορούμε να κατευθύνουμε σωστά τα ταλέντα σε αυτό το σύστημα, επειδή οι μαθητές προσπαθούν να είναι τέλειοι μόνο όσον αφορά τους βαθμούς τους, αλλά όχι αρκετοί για να αναπτύξουν τα πραγματικά τους ταλέντα», είπε η μητέρα του Ylli.

Η Morina αναφέρεται στην πρακτική που ακολουθούν πολλά δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, να δίνουν υψηλούς βαθμούς στην πλειοψηφία των μαθητών, επειδή ο υψηλός ή «άριστος» συνολικός μέσος όρος βαθμολογίας αποτελεί προϋπόθεση για να μπορέσουν να επιλέξουν ένα λύκειο ή πανεπιστήμιο της επιλογής τους. Οι εκπαιδευτικοί είναι ευάλωτοι σε διάφορες επιρροές, από τον εξαναγκασμό και τη διαφθορά από τους γονείς, έως τη συμπόνια, που τους αναγκάζει να δίνουν υψηλότερους βαθμούς σε παιδιά, που δεν έχουν τις καλύτερες επιδόσεις.

Η απουσία ενιαίων κριτηρίων εξετάσεων και βαθμολόγησης δημιουργεί καταστάσεις, στις οποίες διαφορετικά δημοτικά σχολεία αποδίδουν επίσημα «όλους τους μαθητές με άριστα» σε πολύ διαφορετικά επίπεδα γνώσεων και δεξιοτήτων, τόσο σε ατομικό όσο και σε σχολικό επίπεδο. Η γραφειοκρατικοποίηση του συστήματος δίνει έμφαση στα τυπικά κριτήρια αντί να προσαρμόζει την εκπαιδευτική εμπειρία στις ανάγκες και τα ταλέντα του κάθε παιδιού. Στο παρελθόν, οι προσπάθειες λαϊκιστικών καθεστώτων να επιβάλουν «εξωτερικές εξετάσεις» απέτυχαν, καθώς η εφαρμογή έδωσε έμφαση στην τυπικότητα και την τιμωρία, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων σε εκπαιδευτικούς και της τραυματικής εμπειρίας των μαθητών, οι οποίοι εξεγέρθηκαν σε διαμαρτυρίες. Η κυβέρνηση ακύρωσε το πρόγραμμα το 2017.

Όπως και άλλες χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης, η Βόρεια Μακεδονία διαθέτει λίγους φυσικούς και βιομηχανικούς πόρους, και τα τελευταία στοιχεία απογραφής αποκάλυψαν ταχεία γήρανση του πληθυσμού της. Το δυναμικό της χώρας για οικονομική ανάκαμψη παρεμποδίζεται από τη διαρροή εγκεφάλων. Αυτό περιλαμβάνει οικογένειες με παιδιά ιδιοφυΐες: ορισμένοι γονείς επέλεξαν να μεταναστεύσουν στη Δυτική Ευρώπη ή τις Ηνωμένες Πολιτείες για να δώσουν στο παιδί-θαύμα τους μια καλύτερη ευκαιρία να αξιοποιήσει τις δυνατότητές του, εγγράφοντάς τα σε εκπαιδευτικά συστήματα, που εκτιμούν αυτό το είδος διαφοράς. Για τον Ylli και άλλους σαν αυτόν, όμως, το διαδίκτυο έχει προσφέρει μια εναλλακτική οδό για την απόκτηση και την ανταλλαγή γνώσεων, ενώ παραμένουν στη χώρα.