Μια βάρκα που μεταφέρει μετανάστες Ροχίνγκια. Στιγμιότυπο οθόνης μέσω του καναλιού YouTube Rohingya Vision . Δίκαιη χρήση.

Αυτό το άρθρο της Ruki Fernando δημοσιεύτηκε αρχικά στο Groundviews, έναν βραβευμένο ιστότοπο δημοσιογραφίας των πολιτών. Μια επεξεργασμένη έκδοση δημοσιεύεται εδώ στο πλαίσιο συμφωνίας κοινής χρήσης περιεχομένου με το Global Voices.

Στις 17 Δεκεμβρίου 2022, ψαράδες στη βόρεια Σρι Λάνκα ειδοποίησαν το ναυτικό για ένα σκάφος σε κίνδυνο, που έπλεε στη θάλασσα. Στις 18 Δεκεμβρίου, το ναυτικό διέσωσε μια ομάδα 104 ατόμων από το σκάφος. Το ναυτικό τους έχει αναφέρει ως υπηκόους της Μιανμάρ, ενώ μια δήλωση της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR) τους αναφέρει ως πρόσφυγες Ροχίνγκια. Οι Μουσουλμάνοι Ροχίνγκια είναι απάτριδες και πολλοί έχουν διαφύγει και συνεχίζουν να διαφεύγουν από τις διώξεις στη Μιανμάρ. Πολλοί πρόσφυγες Ροχίνγκια αναφέρεται επίσης ότι εγκαταλείπουν καταυλισμούς προσφύγων στο Μπαγκλαντές λόγω υπερπληθυσμού και έλλειψης εγκαταστάσεων. Τον Δεκέμβριο, υπήρξαν ανησυχητικά ρεπορτάζ για θανάτους προσφύγων Ροχίνγκια στη θάλασσα παρά τις προηγούμενες εκκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών, προς τα κοντινά κράτη για τη διάσωσή τους.

Οι διασωθέντες (συμπεριλαμβανομένων παιδιών) παραδόθηκαν στην αστυνομία, οδηγήθηκαν ενώπιον του Ειρηνοδίκη Μαλακάμ (στην περιοχή Τζάφνα) και κρατήθηκαν ως «ύποπτοι» στις φυλακές της Τζάφνα. Δεν είναι σαφές βάσει ποιων νομικών διατάξεων κρατήθηκαν ή για ποιο έγκλημα  ήταν ύποπτοι, ειδικά επειδή δεν είχαν αποβιβαστεί παράνομα ούτε καν προσπάθησαν να εισέλθουν παράνομα στη Σρι Λάνκα, αλλά είχαν προσαχθεί από προσωπικό του ναυτικού, που τους είχε διασώσει από σκάφος σε κίνδυνο. Ένας εκπρόσωπος του ναυτικού φέρεται να δήλωσε ότι «δεν πρόκειται για εγκληματική πράξη».

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες δήλωσε ότι παρείχε υποστήριξη στις Αρχές της Σρι Λάνκα για τις άμεσες ανάγκες τους. Ο Οργανισμός Κοινωνικής Οικονομικής Ανάπτυξης Myannar (MSEDO) παρείχε άμεσες βασικές ανάγκες όπως ρούχα, εσώρουχα, χιτζάμπ, σερβιέτες, πάνες, σεντόνια, πετσέτες, σαπούνι, οδοντόκρεμα, οδοντόβουρτσες, παντόφλες, παιχνίδια και ταξιδιωτικές τσάντες, ενώ η ομάδα βρισκόταν στη φυλακή της Τζάφνα.

Η ομάδα αποτελείται από 29 άνδρες, 26 γυναίκες και 49 παιδιά, ηλικίας από ενός έως 70 ετών.

Κέντρα κράτησης μεταναστών

Στις 22 Δεκεμβρίου, μεταφέρθηκαν στο Κολόμπο και κρατούνται στα Κέντρα Κράτησης Μεταναστών Μιριχάνα και Ουελισάρα.

Όταν με ορισμένους θρησκευτικούς ηγέτες επισκεφθήκαμε το Κέντρο Κράτησης Μεταναστών στη Μιριχάνα στις 26 Δεκεμβρίου, το προσωπικό και οι αστυνομικοί που βρίσκονταν σε υπηρεσία μας ενημέρωσαν ευγενικά ότι δεν επιτρέπονταν οι επισκέπτες και ότι μόνο οι υπάλληλοι μετανάστευσης μπορούσαν να λάβουν αυτή την απόφαση. Κάλεσαν, όμως, τον υπεύθυνο υπάλληλο μετανάστευσης, ο οποίος μας μίλησε τηλεφωνικά. Είπε ότι οι επισκέπτες δεν ενθαρρύνονταν, αλλά μας είπε να έρθουμε την επόμενη μέρα, όταν θα ήταν κι αυτός εκεί. Το κάναμε και μας επετράπη να διανείμουμε τρόφιμα και παιχνίδια. Είχαμε σύντομες συνομιλίες με μερικούς πρόσφυγες πέρα ​​από έναν κλειστό φράχτη από συρματόπλεγμα και μια πύλη υπό περιορισμένες συνθήκες. Η γλώσσα ήταν μια μεγάλη πρόκληση, καθώς μόνο ένα άτομο μιλούσε βασικά αγγλικά. Μας είπαν ότι η ομάδα είχε φύγει από έναν καταυλισμό προσφύγων στο Μπαγκλαντές και είχε μπει στο σκάφος στις 3 Δεκεμβρίου και ήταν στη θάλασσα μέχρι να διασωθούν. Όλοι τους είχαν λάβει πιστοποιητικά πρόσφυγα από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες όσο βρίσκονταν στον καταυλισμό προσφύγων, αλλά είχαν χαθεί κατά τη διάρκεια της δοκιμασίας τους στη θάλασσα.

Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) διεξήγαγε ατομικές συνεντεύξεις, όταν επισκεφτήκαμε την Ουελισάρα στις 27 Δεκεμβρίου. Εκείνη την ώρα βρισκόταν και προσωπικό της Διεθνούς Επιτροπής Ερυθρού Σταυρού. Μόνο δύο ιερείς είχαν τη δυνατότητα να μιλήσουν με τις 20 γυναίκες πρόσφυγες που βρίσκονταν εκεί. Οι δύο πρόσφυγες Ροχίνγκια, που είχαν έρθει από την Παναντούρα στη δυτική Σρι Λάνκα για να μιλήσουν με τα νεοαφιχθέντα άτομα, ήταν απογοητευμένοι. Δεν ήταν σαφές αν αυτός ήταν ο γενικός κανόνας ή αν οφειλόταν στο ότι εμείς πηγαίναμε εκεί, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία διεξήγαγε εντατικές συνεντεύξεις.

Ωστόσο, το προσωπικό ασφαλείας μας παρείχε χώρο στον χώρο υποδοχής για να μιλήσουμε ελεύθερα με τους Πακιστανούς πρόσφυγες (τους οποίους είχα γνωρίσει νωρίτερα) στο ίδιο κέντρο κράτησης. Ακούσαμε ότι υπήρχαν μερικοί πρόσφυγες από το Πακιστάν στην Ουελισάρα, συμπεριλαμβανομένης μιας τετραμελούς οικογένειας, που βρισκόταν στη Σρι Λάνκα από το 2006.

Οι αξιωματούχοι και στα δύο κέντρα κράτησης ήταν εγκάρδιοι. Υποδέχτηκαν και διευκόλυναν την ανθρωπιστική βοήθεια. Ένας αξιωματικός με τηλεφώνησε αργότερα για να ζητήσει υποστήριξη για τις μοναδικές ανάγκες ενός ασθενούς στο νοσοκομείο, αλλά δεν ήταν πολύ πρόθυμοι να επιτρέψουν τις αλληλεπιδράσεις και αποθάρρυναν τους επισκέπτες, αν και μας επέτρεψαν κάποιες ελάχιστες αλληλεπιδράσεις. Αυτό είναι εκπληκτικό, δεδομένου ότι ακόμη και οι ύποπτοι για εγκλήματα στις φυλακές της Σρι Λάνκα μπορούν να δέχονται επισκέπτες έξι ημέρες την εβδομάδα.

Εμπνεύσεις και προκλήσεις

Η απόφαση και οι ενέργειες του ναυτικού να διασώσει και να αποβιβάσει τα άτομα σε κίνδυνο είναι αξιοθαύμαστες, ειδικά σε σύγκριση με την απροθυμία άλλων ασιατικών κρατών να παρέμβουν για πολλές ημέρες και εβδομάδες. Ωστόσο, εάν η πρόσβαση στους επισκέπτες περιοριστεί και εάν οι πρόσφυγες Ροχίνγκια συνεχίσουν να κρατούνται, η εκτίμηση που κερδίζει η Σρι Λάνκα μπορεί να εξατμιστεί σε γνωστές εκφράσεις ανησυχίας και καταδίκης.

Οι προσπάθειες του MSEDO και άλλων φορέων να παρέχουν άμεση ανθρωπιστική βοήθεια αποτελούν πράξεις αλληλεγγύης προς μια κοινότητα που βρίσκεται σε κίνδυνο. Δύο παιδιά από τη Σρι Λάνκα δώρισαν μια σημαντική ποσότητα από τα παιχνίδια τους στα παιδιά πρόσφυγες. Η πιο εμπνευσμένη και συγκινητική εμπειρία ήταν όταν συνάντησα μερικούς πρόσφυγες Ροχίνγκια, που βρίσκονταν ήδη στη Σρι Λάνκα και οι οποίοι είχαν δει τα νέα. Βρήκαν το Κέντρο Κράτησης Μιριχάνα μετά από πολλή προσπάθεια και επισκέφτηκαν τους νεοαφιχθέντες πρόσφυγες με κάποιες προμήθειες. Όταν τους ζητήθηκε να επιστρέψουν την επόμενη μέρα, το έκαναν. Όταν άκουσαν ότι επισκεπτόμασταν τις γυναίκες και τα κορίτσια Ροχίνγκια στην Ουελισάρα, ήθελαν να έρθουν μαζί μας.

Οι επισκέψεις προσφύγων Ροχίνγκια στη Σρι Λάνκα, θρησκευτικών ηγετών και άλλων πρέπει να ενθαρρύνονται, επειδή θα παρέχουν ηθική υποστήριξη στους πρόσφυγες, θα δημιουργήσουν περισσότερη ανθρωπιστική βοήθεια και θα προωθήσουν την ενσυναίσθηση και την ευαισθησία μεταξύ των Σρι Λάνκα.

Βραχυπρόθεσμα, ελπίζω ότι το κράτος της Σρι Λάνκα θα συνεχίσει το καλό έργο που ξεκίνησε το ναυτικό και, με τη βοήθεια γενναιόδωρων πολιτών, θα παράσχει σε αυτούς τους ανθρώπους που έχουν υποφέρει πολύ αξιοπρεπή στέγαση αντί να τους κρατάει υπόπτους για εγκληματικές δραστηριότητες. Χωρίς στέγαση, η απελευθέρωσή τους από την κράτηση δεν θα έχει νόημα, καθώς δεν έχουν πουθενά να πάνε εκτός από τους δρόμους. Πρέπει επίσης να τους παρέχεται επαρκής τροφή, ψυχική και σωματική υγειονομική περίθαλψη και ασφάλεια. Μεσοπρόθεσμα, το κράτος πρέπει να εγγράψει τους Ροχίνγκια και όλα τα παιδιά πρόσφυγες στο πλαίσιο της δωρεάν εκπαίδευσης και να παρέχει στους ενήλικες ευκαιρίες να ασχοληθούν με παραγωγικά μέσα διαβίωσης. Μακροπρόθεσμα, το κράτος πρέπει να παρέχει την επιλογή μόνιμης επανεγκατάστασης και ιθαγένειας στη Σρι Λάνκα σε όσους ενδιαφέρονται. Όταν ρωτήσαμε μερικούς άλλους πρόσφυγες Ροχίνγκια, που βρίσκονται στη Σρι Λάνκα για περίπου πέντε χρόνια και εξακολουθούν να είναι απάτριδες, αν θα ήθελαν να επανεγκατασταθούν μόνιμα στη Σρι Λάνκα, απάντησαν αμέσως ναι, προσθέτοντας σχόλια για τους Σρι Λάνκα που ήταν καλοί μαζί τους.

Η κυβέρνηση συμφώνησε να διευκολύνει την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) να εκτελέσει την εντολή της υπέρ των προσφύγων μέσω συμφωνίας του 2005. Οι διαδικασίες όσον αφορά την έκδοση πιστοποιητικών ασύλου και προσφύγων από την UNHCR στη Σρι Λάνκα σε αλλοδαπούς υπηκόους που ζητούν καθεστώς πρόσφυγα στη Σρι Λάνκα καθορίζονται μέσω Όρων Αναφοράς, που υπογράφηκαν από την κυβέρνηση και την UNHCR το 2006. Όσοι κατέχουν πιστοποιητικά ασύλου ή προσφύγων συνήθως δεν συλλαμβάνονται και κρατούνται εκτός εάν υπάρχουν υποψίες ότι έχουν διαπράξει έγκλημα.

Οι περισσότεροι αιτούντες άσυλο εισέρχονται στη Σρι Λάνκα μέσω των γραφείων μετανάστευσης στο αεροδρόμιο. Έχουν επίσης υπάρξει προηγούμενες περιπτώσεις προσφύγων Ροχίνγκια, που διασώθηκαν στη θάλασσα και μεταφέρθηκαν στη Σρι Λάνκα από το ναυτικό και των οποίων οι αιτήσεις στη συνέχεια διεκπεραιώθηκαν από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, μετά την οποία πολλοί είχαν πάει σε άλλες χώρες για μόνιμη επανεγκατάσταση. Υπήρχαν περίπου 36 πρόσφυγες Ροχίνγκια στη Σρι Λάνκα πριν έρθει η τελευταία ομάδα και σε αυτούς περιλαμβάνονται οι 31, το σπίτι των οποίων δέχθηκε επίθεση σε προάστιο του Κολόμπο από κακοποιούς το 2017 και οι οποίοι έπρεπε να μετεγκατασταθούν.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους πρόσφυγες στη Σρι Λάνκα, δείτε εδώ και εδώ.