Εικόνα από την επίσημη ιστοσελίδα του Προέδρου Ιλχάμ Αλίγιεφ. Χρησιμοποιείται με άδεια CC-A 4.0 International.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο OC Media. Μια επεξεργασμένη έκδοση αναδημοσιεύεται εδώ βάσει συμφωνίας συνεργασίας περιεχομένου. 

Στις 14 Μαΐου, οι ηγέτες της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες για συνομιλίες υψηλού επιπέδου υπό τη μεσολάβηση του Προέδρου του Συμβουλίου της ΕΕ, Σαρλ Μισέλ. Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, και ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, φέρονται να συζήτησαν την οριοθέτηση των συνόρων, την επανέναρξη των μεταφορών και των οικονομικών συνδέσεων, καθώς και την απελευθέρωση δύο Αζέρων στρατιωτών, που είχαν αιχμαλωτιστεί στην Αρμενία.

Σε δήλωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση, ο Σαρλ Μισέλ δήλωσε ότι η συζήτηση ήταν «ειλικρινής, ανοιχτή και προσανατολισμένη προς αποτελέσματα».

Η συνάντηση στις Βρυξέλλες πραγματοποιήθηκε μόλις δέκα ημέρες μετά τη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών στην Ουάσιγκτον, όπου οι δύο πλευρές συζήτησαν το σχέδιο διμερούς Συμφωνίας για την Ειρήνη και την Εγκαθίδρυση Διακρατικών Σχέσεων.

Στις Βρυξέλλες, ο Σαρλ Μισέλ υπογράμμισε τη σημασία της διατήρησης της δυναμικής και της λήψης «αποφασιστικών βημάτων» προς την υπογραφή μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Οι ηγέτες των δύο χωρών συμφώνησαν να επαναλάβουν τις διμερείς συναντήσεις για να συζητήσουν ζητήματα οριοθέτησης των συνόρων επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή τους στα σύνορα, που καθορίστηκαν στη Διακήρυξη του Αλμάτι του 1991 και στην αντίστοιχη εδαφική ακεραιότητα της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, σύμφωνα με τη δήλωση που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Ο Μισέλ πρόσθεσε ότι έχει σημειωθεί «σαφής πρόοδος» όσον αφορά την επαναλειτουργία των μεταφορών και των οικονομικών συνδέσεων μεταξύ των δύο χωρών και ότι οι δύο πλευρές πλησιάζουν τώρα σε συμφωνία σχετικά με την επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής σύνδεσης προς και μέσω του Ναχτσιβάν. Το Ναχτσιβάν είναι ο απομακρυσμένος θύλακας του Αζερμπαϊτζάν ανάμεσα στην Αρμενία, την Τουρκία και το Ιράν.

Σύμφωνα με το τελικό σημείο της τριμερούς συμφωνίας, στην οποία μεσολάβησε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν και συνυπέγραψε ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν και ο πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ τον Νοέμβριο του 2020, «όλες οι οικονομικές και μεταφορικές συνδέσεις στην περιοχή θα αποδεσμευτούν».

«Το ζήτημα αφορά μια σειρά από οδούς μεταφοράς, που έχουν κλείσει από τις αρχές της δεκαετίας του '90 αποκόπτοντας την Αρμενία και τον θύλακα του Αζερμπαϊτζάν, Ναχτσιβάν, από διεθνή πρόσβαση. Εάν όλες αυτές οι κλειστές διαδρομές «ξεμπλοκαριστούν», όπως ορίζει η συμφωνία, ο πιο αισθητός αντίκτυπος θα είναι η επανενεργοποίηση της διαδρομής βορρά-νότου, που εκτείνεται από τη Ρωσία στην Αρμενία και το Ιράν μέσω του Αζερμπαϊτζάν», έγραψε ο Thomas de Waal, ανώτερος συνεργάτης του Carnegie Europe, με εξειδίκευση στην Ανατολική Ευρώπη και την περιοχή του Καυκάσου. «Ένα νέο σιδηροδρομικό δίκτυο καλής ποιότητας με ελάχιστους συνοριακούς ελέγχους θα ενίσχυε επίσης το εμπόριο Ανατολής-Δύσης, ειδικά εάν τα σύνορα Αρμενίας-Τουρκίας, που είναι κλειστά από το 1993, ανοίξουν ξανά», πρόσθεσε.

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι ηγέτες συζήτησαν επίσης την απελευθέρωση κρατουμένων τις επόμενες εβδομάδες, ιδίως των δύο Αζέρων στρατιωτών που αιχμαλωτίστηκαν σε αρμενικό έδαφος τον Απρίλιο. Συμφώνησαν επίσης να «εντείνουν» τις εργασίες αποναρκοθέτησης στην περιοχή. Τον Ιούνιο του 2021, το Αζερμπαϊτζάν απελευθέρωσε 15 Αρμένιους κρατούμενους, με αντάλλαγμα χάρτες, που έδειχναν τις τοποθεσίες σχεδόν 100.000 ναρκών ξηράς, που είχαν «φυτέψει» οι αρμενικές δυνάμεις στο έδαφος, που ανακατέλαβε το Αζερμπαϊτζάν στον πόλεμο του 2020 μεταξύ των δύο εθνών. Η συμφωνία επαινέθηκε τότε από το Υπουργείο Εξωτερικών του Αζερμπαϊτζάν. Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο ανέφερε: «Η απόκτηση χαρτών ναρκών θα σώσει τις ζωές και την υγεία δεκάδων χιλιάδων πολιτών μας, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων αποναρκοθέτησης, και θα επιταχύνει τα έργα ανοικοδόμησης που ξεκίνησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίγιεφ, στο Αγντάμ και την επιστροφή των εσωτερικά εκτοπισμένων».

Ο Μισέλ πρόσθεσε ότι ενθάρρυνε το Αζερμπαϊτζάν να εργαστεί για την εγγύηση των δικαιωμάτων και της ασφάλειας των Αρμενίων του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και ότι έθεσε την ανάγκη για έναν «διαφανή και εποικοδομητικό διάλογο» μεταξύ αυτών και του Μπακού.

Το Υπουργείο Εξωτερικών του Αζερμπαϊτζάν χαρακτήρισε τη συνάντηση «χρήσιμη και προσανατολισμένη σε αποτελέσματα» σημειώνοντας παράλληλα ότι οι συναντήσεις στις Βρυξέλλες δεν είχαν πραγματοποιηθεί για σχεδόν εννέα μήνες λόγω «προσπαθειών παρέμβασης και θέσπισης όρων».

Το Γραφείο του Πρωθυπουργού της Αρμενίας σημείωσε τα ίδια σημεία συζήτησης, που περιέγραψε ο Μισέλ, χωρίς να κάνει καμία αξιολόγηση της συνάντησης.

Τόσο το Ερεβάν όσο και ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της ΕΕ δήλωσαν επίσης ότι οι ηγέτες θα συναντηθούν ξανά στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στο Κισινάου της Μολδαβίας την 1η Ιουνίου, αυτή τη φορά μαζί με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς.

Το Μπακού έχει απορρίψει προηγουμένως τη συμμετοχή της Γαλλίας στις διαπραγματεύσεις κατηγορώντας τη χώρα ότι υποστηρίζει την Αρμενία.

Ο Μισέλ δήλωσε ότι οι ηγέτες συμφώνησαν να πραγματοποιούν τις συναντήσεις στις Βρυξέλλες «όσο συχνά χρειάζεται», με μια άλλη συνάντηση να έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο, και ότι θα προσκαλέσει τον Πασινιάν και τον Αλίγιεφ να συναντηθούν σε μια άλλη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στη Γρανάδα τον Οκτώβριο.

Οι συνομιλίες και οι συναντήσεις συνεχίζονται εν μέσω κλιμακώσεων. Πιο πρόσφατα, στις 11 Μαΐου, και οι δύο πλευρές κατηγόρησαν η μία την άλλη ότι παραβίασαν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, η οποία έθεσε τέλος στον Β’ Πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ το 2020.