Φωτογραφία από το αρχείο της Yelena Trifonova, χρησιμοποιείται με άδεια.

Το Global Voices πήρε συνέντευξη μέσω email από την Yelena Trifonova, εκδότρια του ανεξάρτητου περιφερειακού αντιπολιτευόμενου ΜΜΕ Baikal People, όπου μίλησε για τα αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ, τη ζωή στις ρωσικές περιοχές και το μέλλον της ρωσικής δημοσιογραφίας. 

Η συνέντευξη έχει υποστεί επεξεργασία για λόγους συντομίας και σαφήνειας.

Global Voices (GV): Πώς ξεκίνησε το έργο σας;

Yelena Trifonova (YT): Η δημοσιογράφος Olya Mutovina και εγώ ξεκινήσαμε το Baikal People το 2019 ως ένα μικρό εγχείρημα. Δημιουργήσαμε έναν ιστότοπο για να κοινοποιούμε τα άρθρα μας, τα οποία αναδημοσιεύτηκαν επίσης από την περιφερειακή εφημερίδα του Ιρκούτσκ, όπου εργαζόμασταν τότε. Αργότερα, δύο άλλες δημοσιογράφοι, η Natasha Sokolnikova και η Karina Pronina, εντάχθηκαν στην ομάδα μας.

Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, διατηρήσαμε μια αντιπολεμική προοπτική και δεν λογοκρίναμε το περιεχόμενό μας. Στη συνέχεια, η εφημερίδα σταμάτησε τη συνεργασία της μαζί μας. Έτσι, γίναμε μια εντελώς ανεξάρτητη έκδοση.

Ο ιστότοπός μας μπλοκαρίστηκε αργότερα από την Roskomnadzor [την ρωσική εποπτική Αρχή ΜΜΕ, που εφαρμόζει νόμους λογοκρισίας]. Αυτό συνέβη μετά τη συνέντευξή μας με την Ayuna Morozova, κάτοικο του Χάρκοβο, με καταγωγή από την Μπουριατία, η οποία είχε γλιτώσει οριακά τον θάνατο κατά τη διάρκεια ρωσικού βομβαρδισμού στο Χάρκοβο. Τέτοιες αφηγήσεις αποτελούν ταμπού στη Ρωσία.

Συνεχίσαμε να εργαζόμαστε σε έναν αποκλεισμένο ιστότοπο και ένα κανάλι στο Telegram, ειδικά επειδή το Facebook και το Instagram είναι πλέον αποκλεισμένα στη Ρωσία. Τον Σεπτέμβριο του 2022, κατά τη διάρκεια μιας εκστρατείας στράτευσης, συνέλαβαν εμένα και την Olya κατά τη διάρκεια διαδήλωσης κατά της στράτευσης, μας πέρασαν χειροπέδες και μας οδήγησαν σε αστυνομικό τμήμα. Εκεί, αντιμετωπίσαμε ανάκριση και μια διοικητική καταγγελία για δυσφήμιση του στρατού. Ακόμη και πριν από αυτό, η αστυνομία συνέλαβε την Karina στην κηδεία ενός θύματος πολέμου.

Λίγο αργότερα, πράκτορες της FSB [η FSB είναι ο απόγονος της KGB] επισκέφθηκαν τα πρώην γραφεία της εφημερίδας μας. Συνειδητοποιώντας τους αυξανόμενους κινδύνους, φύγαμε από τη Ρωσία. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της συντακτικής μας ομάδας παραμένει στη χώρα, εργαζόμενη ανώνυμα.

GV: Για τι γράφετε κυρίως;

YT: Από την αρχή, η προσοχή μας στράφηκε στις περιοχές της Σιβηρίας και στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Η Ρωσία είναι δομημένη με τέτοιο τρόπο, ώστε η ζωή να συγκεντρώνεται στις μεγάλες πόλεις. Νοσοκομεία και σχολεία βρίσκονται στις πόλεις, δρόμοι και σπίτια χτίζονται εκεί, έτσι χρήματα και άνθρωποι μετακινούνται στις μεγάλες πόλεις. Αν γεννήθηκες σε χωριό, τότε είναι αυτόματα λιγότερο πιθανό να λάβεις καλή εκπαίδευση ή βοήθεια, επειδή τα νοσοκομεία και τα σχολεία στα χωριά κλείνουν και δεν υπάρχει αρκετή δουλειά.

Δεν υπάρχουν δημοσιογράφοι ούτε σε αυτές τις περιοχές. Σχεδόν ποτέ δεν γράφουν για χωριά και μικρές πόλεις, εκτός αν συμβεί κάποιο είδος καταστροφής εκεί, όπως μια πλημμύρα ή μια τρομερή πυρκαγιά. Έτσι, αυτές οι τεράστιες περιοχές στη Ρωσία είναι σαν μια λευκή κηλίδα. Συχνά οι άνθρωποι από τις περιοχές αυτές δεν έχουν κανέναν να μιλήσουν για τα προβλήματά τους. Αλλά δεν θα έπρεπε να είναι έτσι.

Το 2020, έγραψα για μια μεγάλη πλημμύρα σε ένα χωριό του Ιρκούτσκ. Εκατοντάδες σπίτια πλημμύρισαν και ήταν αδύνατο να ζει κανείς σε αυτά. Οι πληγέντες κάτοικοι αγωνίστηκαν να διεκδικήσουν τα νόμιμα δικαιώματά τους και, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου, όλοι ήθελαν να πουν την ιστορία τους. Επειδή ένας δημοσιογράφος είναι η τελευταία ελπίδα για δικαιοσύνη και δημοσιότητα.

Ταυτόχρονα, αυτές οι περιοχές είναι πλούσιες σε παραδόσεις. Για παράδειγμα, το Πιχτίνσκ στην περιοχή του Ιρκούτσκ φιλοξενεί Σιβηριανούς απογόνους Ολλανδών μεταναστών, που διατηρούν την πολιτιστική τους κληρονομιά. Οι απόγονοί τους εξακολουθούν να μαγειρεύουν σύμφωνα με παλιές εθνικές συνταγές και να φορούν παραδοσιακά ρούχα. 

Ένας τύπος από ένα μικρό χωριό δημιούργησε μια ομάδα τραγουδιστών με το όνομα Cheno. Ερμηνεύουν τραγούδια στην μπουριατική γλώσσα και πριν από λίγο καιρό μπόρεσαν να κάνουν περιοδείες στην Ευρώπη. Έχουν καταπληκτική μουσική.

Πρόσφατα, η κάλυψή μας έχει επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία, στο πώς θάβονται όσοι σκοτώθηκαν στον πόλεμο με την Ουκρανία. Καταγράφουμε τα θύματα από την περιοχή του Ιρκούτσκ και την Μπουριατία. Οι Αρχές δεν δημοσιεύουν στοιχεία για τα θύματα. Έπρεπε να τα συλλέξουμε σιγά σιγά, από νεκρολογίες που δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από συγγενείς, μερικές φορές από σχολεία, πανεπιστήμια, αρχηγούς χωριών και πόλεων. Έχουμε καταγράψει 1.800 θύματα στη λίστα μας.

GV: Ποια είναι η προέλευση του τίτλου «Baikal People»;

YT: Γράφουμε κυρίως για τις περιοχές γύρω από τη λίμνη Βαϊκάλη, που είναι η πατρίδα μας. Δηλαδή την περιοχή Ιρκούτσκ, την Μπουριατία και την Υπερβαϊκάλη. Τελικά, ελπίζουμε να επεκτείνουμε τις ιστορίες μας ώστε να συμπεριλάβουμε περιοχές όπως η Τούβα. 

Θέλαμε ο τίτλος μας να τονίσει τις ανθρωποκεντρικές μας αφηγήσεις. Ο τίτλος «Άνθρωποι της Βαϊκάλης» αντιπροσωπεύει εκείνους για τους οποίους γράφουμε, το κοινό μας και οποιονδήποτε συνδέεται ή ενδιαφέρεται για την περιοχή της Βαϊκάλης.

 GV: Πώς συγκρίνεται το ΜΜΕ σας με άλλα αντιπολιτευόμενα ρωσικά ΜΜΕ;

YT: Είμαστε μοναδικοί, επειδή εστιάζουμε στις περιοχές της Ρωσίας, η επί τόπου δημοσιογραφία μας συνεχίζεται. Μόνο η συντακτική ομάδα εργάζεται από το εξωτερικό, με γνωστοποιημένες ταυτότητες, και επί τόπου συνεργαζόμαστε με ανώνυμους συγγραφείς. Αυτή η υβριδική προσέγγιση στη δημοσιογραφία, που γεννήθηκε από την ανάγκη, είναι προς το παρόν απαράμιλλη.

Η συνεργασία υπό τέτοιες συνθήκες είναι ταυτόχρονα δύσκολη και επικίνδυνη. Για λόγους ασφαλείας, οι συνεργάτες μας χρησιμοποιούν ψευδώνυμα, γεγονός που μειώνει τον κίνδυνο ποινικής δίωξης.

Οι πρωταγωνιστές των άρθρων μας φοβούνται επίσης να σχολιάσουν την έκδοσή μας, επειδή λογοκρίθηκε και μπλοκαρίστηκε. Συχνά αναγκαζόμαστε να αλλάξουμε τα ονόματά τους για λόγους ασφαλείας. Κάποιοι άνθρωποι νομίζουν ότι είμαστε εχθροί, προδότες της πατρίδας και αρνούνται να επικοινωνήσουν. Αυτό είναι πολύ δύσκολο ψυχολογικά. Οι δημοσιογράφοι βρίσκονται συνεχώς στα πρόθυρα της εξάντλησης. Συνεχίζουν να εργάζονται, όμως, επειδή είναι σημαντικό να κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για να διασφαλίσουν ότι ο πόλεμος θα τελειώσει γρήγορα. Επιπλέον, μας προσφέρεται συνεχώς βοήθεια από εθελοντές, που θέλουν να εργαστούν δωρεάν και να παρέχουν πληροφορίες από τη Ρωσία. 

Νομίζω ότι δεν μπορούμε ακόμη να κατανοήσουμε πλήρως τι κάνουν οι δημοσιογράφοι στη Ρωσία σήμερα. Κάθε άρθρο από το σημείο είναι μια πραγματική ιστορική μαρτυρία. Αν δεν ήταν αυτοί, θα χάναμε εντελώς την επαφή με την πραγματικότητα.

GV:  Νιώθετε ότι χάνετε την επαφή με όσους βρίσκονται εντός της Ρωσίας;

YT: Εμείς δεν νιώθουμε έτσι. Μιλάμε πάντα με τους συγγραφείς, τους ειδικούς και τους απλούς ανθρώπους μας. Κάνουμε περισσότερες διαδικτυακές συναντήσεις, αλλά είναι σημαντικό να παραμένουμε συνδεδεμένοι με ό,τι είναι πραγματικό και σχετικό.

GV: Οι άνθρωποι συζητούν τώρα την αποαποικιοποίηση της Ρωσίας. Τι σημαίνει αυτό για εσάς και πώς το βλέπετε;

YT: Η συζήτηση για την αποαποικιοποίηση γίνεται όλο και πιο δημοφιλής. Ο πόλεμος επιτάχυνε την εξέλιξη. Ο κόσμος βλέπει ότι η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία συνδέεται με μεγάλες αλλαγές και ότι ο πόλεμος έχει αποικιακές ρίζες.

Μιλήσαμε για τέτοια ζητήματα στη χώρα μας πριν από τον πόλεμο. Δεν πρόκειται μόνο για το να βλέπουμε τις εθνικές περιοχές ως αποικίες, αλλά και για την άδικη μεταχείριση λόγω της καταγωγής κάποιου. Αυτό το ζήτημα είναι μεγάλο και βαθύ. 

Στη Σιβηρία, το να αποκαλείς κάποιον «Μοσχοβίτη» είναι σχεδόν προσβολή. Η Σιβηρία δίνει την αίσθηση ότι εξυπηρετεί απλώς τις οικονομικές ανάγκες της Μόσχας. Είναι μια πλούσια περιοχή με άφθονο πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά οι ντόπιοι δεν επωφελούνται πολύ. Νιώθεις σαν να έχουμε ένα χρυσωρυχείο, αλλά άλλοι επωφελούνται από αυτό.

Για παράδειγμα, το φυσικό αέριο από το μεγάλο κοίτασμα Kovykta πωλείται φθηνά στην Κίνα, αλλά μέρη όπως το Ιρκούτσκ και η Μπουριατία δεν το προμηθεύονται. Η κατασκευή ενός συστήματος εδώ δεν αποφέρει κέρδη στην Gazprom [κρατικός οργανισμός φυσικού αερίου της Ρωσίας], παρόλο που το φυσικό αέριο προέρχεται από τη γη μας. Σε ένα χρόνο, το Ιρκούτσκ αύξησε τους φόρους του κατά πολύ, από 214 δισεκατομμύρια ρούβλια [περίπου 2,2 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ] σε 1,7 τρισεκατομμύρια ρούβλια [περίπου 23,2 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ]. Αλλά αυτά τα χρήματα πήγαν στην κυβέρνηση, αφήνοντας την περιοχή χωρίς χρήματα για την επισκευή σχολείων. Στη Σλιουντιάνκα, μια πόλη 18.000 κατοίκων, υπάρχουν μόνο δύο ασθενοφόρα και ένας κύριος γιατρός. Οι άνθρωποι συχνά πεθαίνουν χωρίς να λάβουν βοήθεια έγκαιρα.

Η Μπουριατία είναι από τις φτωχότερες περιοχές. Το κόστος ρεύματος εκεί είναι 3,1 ρούβλια [0,03 δολάρια ΗΠΑ] ανά μονάδα, αλλά στο Ιρκούτσκ μόνο 1,4 [0,01 δολάρια ΗΠΑ]. Αυτές είναι γειτονικές περιοχές. Είναι δίκαιο αυτό;

Παλαιότερα, οι περιφέρειες έδιναν χρήματα στο κέντρο. Τώρα, δίνουν και ζωές. Η Μπουριατία είδε πολλούς στρατιώτες να πεθαίνουν στις αρχές του πολέμου. Πολλοί άνδρες από εκεί κατατάχθηκαν στον στρατό λόγω του χαμηλού βιοτικού επιπέδου και των πολλών στρατιωτικών βάσεων που υπήρχαν εκεί. Τώρα, πάνω από χίλιοι από την Μπουριατία έχουν πεθάνει στον πόλεμο. Αυτός είναι ένας μεγάλος αριθμός για ένα μέρος με λιγότερο από ένα εκατομμύριο κατοίκους.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι ένας άνδρας από την Μπουριατία έχει περίπου 75 φορές περισσότερες πιθανότητες να πεθάνει στην Ουκρανία από έναν Μοσχοβίτη. Αυτή είναι μια τεράστια δυσαναλογία που υποδηλώνει θεσμικές διακρίσεις. Και σχεδόν όλα αυτά ισχύουν για οποιαδήποτε εθνική δημοκρατία

[ΣτΜ: Η Ρωσική Ομοσπονδία αποτελείται από δημοκρατίες, κράι, όμπλαστ, πόλεις ομοσπονδιακής σημασίας, ένα αυτόνομο όμπλαστ και αυτόνομες περιφέρειες. Υπάρχουν επί του παρόντος 21 ομόσπονδες ενότητες στη Ρωσία, οι οποίες είναι ονομαστικά αυτόνομες, καθεμία με το δικό της σύνταγμα, γλώσσα και νομοθετική εξουσία, αλλά εκπροσωπούνται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση στις διεθνείς υποθέσεις. Οι περισσότερες δημοκρατίες ορίζονται ως έδρα μιας συγκεκριμένης εθνοτικής μειονότητας ως το έθνος ή τα έθνη τους και αποτελούν κληρονομιά των πολιτικών εθνικοτήτων της ΕΣΣΔ].

Δεν έχουμε πραγματικό ομοσπονδιακό σύστημα. Οι περιφέρειες και ιδιαίτερα οι εθνικές δημοκρατίες δεν μπορούν πλέον να διαχειριστούν τον πλούτο τους ή να αποφασίσουν για τη μοίρα τους. Θα έπρεπε να έχουν ένα τέτοιο δικαίωμα. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα πώς θα εφαρμοστεί αυτό. Αλλά αυτή θα είναι μια μακρά και επώδυνη διαδικασία. Πρέπει να παραδεχτούμε: τώρα οι αντιαποικιακές φωνές ακούγονται κυρίως από τους μετανάστες, επειδή είναι επικίνδυνο να μιλάμε γι’ αυτό στο εσωτερικό της χώρας και οι άνθρωποι αναγκάζονται να σιωπούν. Επομένως, είναι αδύνατο να εκτιμηθεί πόσο μεγάλη είναι η αντιαποικιακή ζήτηση στο εσωτερικό της χώρας.

GV: Έχετε την αίσθηση ότι οι άνθρωποι στις περιοχές έχουν κουραστεί από τον πόλεμο; Ή μήπως τον υποστηρίζουν;

YT: Όλοι νιώθουν εξαντλημένοι, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Η Ρωσία έχει ποικιλόμορφα μέρη. Οι μεγάλες πόλεις ένιωσαν μικρό αντίκτυπο του πολέμου. Βλέπουν λιγότερους στρατευμένους, δεν φτάνουν φέρετρα και τα καταστήματα είναι γεμάτα. Ο πόλεμος είναι σαν ένα αιωρούμενο σύννεφο που δεν βρέχει. Είναι εκεί, αλλά μπορεί να επιλέξεις να το παραβλέψεις γνωρίζοντας ότι δεν μπορείτε να το διώξεις. Αυτό το συναίσθημα δεν είναι συμφωνία ή επιδοκιμασία: οι άνθρωποι είναι κουρασμένοι. Κι όμως, η ζωή συνεχίζεται.

Σε μικρότερα μέρη, υπάρχει έντονη αντίθεση. Ο πόλεμος είναι μια διαρκής πραγματικότητα εκεί. Οι περισσότεροι που κατατάσσονται ή προσφέρονται εθελοντικά προέρχονται από αυτά τα μέρη. Συχνά, κατατάσσονται λόγω απελπισίας ή αδυναμίας. Ορίστε ένα παράδειγμα. Έμαθα σήμερα ότι η περιοχή Σλιουντιάνσκι στο Ιρκούτσκ είχε ως στόχο να συγκεντρώσει 270 εθελοντές. Πήραν 50. Από αυτούς, 30 κατάγονται από τη Σλιουντιάνκα, μια πόλη 18.000 κατοίκων. 5 από το Μπαϊκάλσκ, μια πόλη 13.000 κατοίκων. Οι υπόλοιποι είναι από αγροτικές περιοχές. Γιατί μόνο 5 από το Μπαϊκάλσκ; Ο λόγος είναι σαφής: καθαρίζουν ποτάμια κοντά στη Βαϊκάλη και πληρώνονται 100.000 ρούβλια [περίπου 1.100 δολάρια ΗΠΑ] ανά σεζόν. Οι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να κερδίσουν χρήματα στην πατρίδα και δεν θέλουν να πάνε στη σφαγή για τα 200.000 ρούβλια [περίπου 2.200 δολάρια ΗΠΑ] που πληρώνονται για να καταταγούν.

Στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές, ορισμένοι υποψήφιοι βουλευτές προσπάθησαν να χρησιμοποιήσουν πατριωτική επιθετική ρητορική. Κανένας από αυτούς δεν έλαβε σημαντικό αριθμό ψήφων. Οι περισσότεροι υποψήφιοι επέμεινε στις κοινές υποσχέσεις: την κατασκευή περισσότερων σχολείων και κέντρων παιδικής φροντίδας. Η ευρεία υποστήριξη για τον πόλεμο απουσιάζει και οι Αρχές το βλέπουν αυτό. Προεκλογικά, διεξάγουν κοινωνιολογικές δημοσκοπήσεις, που δεν είναι ψεύτικες, για τους ίδιους και κατανοούν ποιο θέμα είναι δημοφιλές ή όχι. Σαφώς, το θέμα του πολέμου δεν έχει απήχηση.

GV: Τι πιστεύετε για τις εκλογές του 2024; Θα αρχίζατε να παρέχετε την πλατφόρμα σας για την προεκλογική εκστρατεία σε έναν υποψήφιο διαμαρτυρίας ή κάποια ιδέα από την αντιπολίτευση, όπως πρότεινε ο Ναβάλνι;

YT: Δεν νομίζω ότι είναι δυνατή μια αλλαγή εξουσίας στη Ρωσία μέσω εκλογών αυτή τη στιγμή. Πιθανότατα, ο Πούτιν θα εξασφαλίσει μια νόμιμη πλειοψηφία. Αυτό συμβαίνει απλώς επειδή «δεν αλλάζουν άλογα στη μέση του ποταμού» και, κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, η αλλαγή του προέδρου για τους περισσότερους ανθρώπους στη Ρωσία είναι πολύ απρόβλεπτη και ακόμη χειρότερη από το να παραμείνουν με τον νυν ηγέτη. Οι άνθρωποι αισθάνονται ότι δεν έχουν άλλη επιλογή.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται δράση. Αντιθέτως, θα πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν. Θα παρέχουμε μια πλατφόρμα σε κάθε υποψήφιο, του οποίου οι αξίες ευθυγραμμίζονται με τις δικές μας. Μία από τις αρχές μας είναι να δίνουμε φωνή σε όλους, ειδικά σε εκείνους που είναι λιγότερο πιθανό να ακουστούν. Δεν βλέπω κανένα λόγο να παρεκκλίνουμε από αυτήν την αρχή.

GV: Πώς λειτουργούν τα αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ στην εξορία και με ποια μέσα επιβιώνουν;

YT: Οι Αρχές έχουν κάνει τα πάντα για να στιγματίσουν τα ανεξάρτητα ρωσικά ΜΜΕ υπονοώντας ότι η συνεργασία μαζί τους είναι επικίνδυνη. Ως αποτέλεσμα, είμαστε πρακτικά αποκομμένοι από τους διαφημιστές. Ο μόνος τρόπος επιβίωσής μας είναι μέσω της συγκέντρωσης χρημάτων και των επιχορηγήσεων. Έτσι, η υποστήριξη των αναγνωστών μας είναι ιδιαίτερα ζωτικής σημασίας και πολύτιμη για εμάς.

GV: Για ποιο άρθρο που δημοσιεύτηκε τον τελευταίο χρόνο είστε ιδιαίτερα περήφανοι;

YT: Καταφέραμε να εντοπίσουμε ένα νεκροταφείο πρώην κρατουμένων από το Wagner PMC κοντά στο Ιρκούτσκ. Εθελοντές που βρίσκονταν επί τόπου μας βοήθησαν σε αυτήν την ανακάλυψη και συνεχίζουν να υποστηρίζουν τις προσπάθειές μας μέχρι σήμερα. Η βοήθειά τους είναι ανεκτίμητη για εμάς και βαθιά σημαντική, επειδή καταδεικνύει ότι οι άνθρωποι δίνουν προτεραιότητα στην αλήθεια έναντι της προσωπικής ασφάλειας.

Διεξήγαμε μια μελέτη δεδομένων και διαπιστώσαμε ότι σε ορισμένες αγροτικές περιοχές της περιοχής Ιρκούτσκ, το 20% των παιδιών παρακολουθούν τάξεις σωφρονισμού, με την πλειοψηφία να έχει διαγνωστεί με «ήπια νοητική υστέρηση». Αυτό το στατιστικό στοιχείο από μόνο του σκιαγραφεί μια σκληρή εικόνα της κατάστασης του ρωσικού χωριού, περισσότερο από πολλά άλλα, ωστόσο δεν έχει ποτέ επισημανθεί σε καμία επίσημη έκθεση.

Δημοσιεύσαμε μια έκκληση από όσους κινητοποιήθηκαν από την περιοχή του Ιρκούτσκ, οι οποίοι ζήτησαν βοήθεια και είπαν ότι οδηγούνταν σε σφαγή. Ο κυβερνήτης αναγκάστηκε να παραδεχτεί ότι αυτό ήταν αλήθεια και μάλιστα πήγε να «καταλάβει την κατάσταση» στο Ντονμπάς, αν και δεν καταλάβαινε τίποτα. Αλλά οι άνθρωποι είδαν τη δύναμη των δημοσιογραφικών λόγων, ακόμη και ενόψει των περιορισμών των ΜΜΕ. Και είδαν ότι λέγαμε την αλήθεια.

Μετά τη δημοσίευση του άρθρου μας, ένας σοβαρά άρρωστος ασθενής έλαβε σωτήρια φαρμακευτική αγωγή και η εισαγγελία εντόπισε παραβίαση στις λειτουργίες του Υπουργείου Υγείας. Επιπλέον, μια γυναίκα από μια μικρή πόλη εγκατέστησε ανελκυστήρα στην είσοδο του κτιρίου της για το αναπηρικό της αμαξίδιο. Αυτές μπορεί να φαίνονται μικρές νίκες, αλλά ενισχύουν την πεποίθησή μας ότι μπορούμε να κάνουμε τη διαφορά στη Ρωσία, κόντρα σε όλες τις πιθανότητες. 

GV:  Πώς βλέπετε το μέλλον της ρωσικής αντιπολιτευτικής δημοσιογραφίας και των δημοσιογράφων;

Οι δημοσιογράφοι τόσο στη Ρωσία όσο και στην εξορία εργάζονται υπό ακραίες συνθήκες. Στη Ρωσία, διακινδυνεύουν την προσωπική τους ασφάλεια. Όσοι βρίσκονται σε μετανάστευση αντιμετωπίζουν πολλές καθημερινές και οικονομικές προκλήσεις, όπως ζητήματα νομιμοποίησης, απώλειας ταυτότητας και επαγγελματικών εμποδίων.

Κάθε πρωί φοβάμαι να ξυπνήσω, καθώς κάθε μέρα φέρνει τους δικούς της κινδύνους. Ενώ ήμουν στη Ρωσία, το απλό θρόισμα ενός κλαδιού που χτυπούσε το παράθυρο με έκανε να τραντάζομαι, φανταζόμενη μια πιθανή επιδρομή. Τώρα, όταν στέλνω μήνυμα στην ομάδα μας στη Ρωσία, ρωτώντας «Πώς είσαι;», κρατάω την αναπνοή μου, εκπνέοντας με ανακούφιση μόνο όταν η απάντηση είναι: «Όλα καλά». Φοβάμαι συνεχώς για την ασφάλειά τους, φοβούμενος ότι μπορεί να αντιμετωπίσουν μια επιδρομή ή κράτηση.

Ωστόσο, πιστεύω ότι η ανεξάρτητη δημοσιογραφία θα επιβιώσει όσο υπάρχει ζήτηση για αυτήν στη Ρωσία. Δεν μπορούμε να εγκαταλείψουμε ανθρώπους, επειδή είναι το ίδιο με το να εγκαταλείπουμε ομήρους σε ένα αεροπλάνο, όπου τρομοκράτες έχουν καταλάβει τον έλεγχο. Και ακόμα και μετά την αναχώρησή μας, παραμένουμε οι ίδιοι όμηροι. Επειδή είμαστε μέρος της χώρας και θα εργαζόμαστε όσο μας χρειάζονται οι αναγνώστες.