Αντιπολεμική τέχνη στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης: Μια μορφή αντίστασης
Στιγμιότυπο από βίντεο στο YouTube με ένα από τα παλαιότερα έργα του Misha Marker. Είναι φτιαγμένο με τα χρώματα της ουκρανικής σημαίας και γράφει «Ήρθε η ώρα να σφίξετε τα ζωνάρια σας» (ένα ρητό στα ρωσικά που σημαίνει ότι οι καιροί θα είναι δύσκολοι). Αλλά δείχνει επίσης ένα κρεμασμένο σχοινί, εννοώντας ότι το καθεστώς θα κάνει τους πάντες να υποφέρουν.
Το ανεξάρτητο ρωσικό ΜΜΕ «Σημαντικές Ιστορίες» (ρωσικά: Важные истории) δημοσίευσε μια ανάρτηση στο Instagram, που έδειχνε έργα αντιπολεμικής τέχνης, που εμφανίστηκαν στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης το 2022 και το 2023, τα οποία έχουν ήδη καταστραφεί από τις Αρχές. Δεν πρόκειται για τα συνηθισμένα γκράφιτι, που εμφανίζονται επίσης καθημερινά στη Ρωσία ως ένας τρόπος αντιπολεμικής διαμαρτυρίας, αλλά για τέχνη, που μερικές φορές υπογράφεται με το ψευδώνυμο ενός καλλιτέχνη. Το Global voices ενσωμάτωσε σε αυτήν τη δημοσίευση τις αναρτήσεις από το Instagram του «Σημαντικές Ιστορίες» και των καλλιτεχνών.
View this post on Instagram
Αυτή η αφίσα μιμείται μια προεκλογική αφίσα του Βάλντιμιρ Πούτιν, του νυν προέδρου της Ρωσίας. Ο Πούτιν θα είναι «υποψήφιος» στις προεδρικές εκλογές του προέδρου, οι οποίες δεν θα είναι ελεύθερες και δίκαιες λόγω της πλήρους καταστολής της διαφωνίας και του ελέγχου των ΜΜΕ, το 2024. Η αφίσα λέει: «Η χώρα είναι τεράστια. Θα υπάρχει αρκετή γη για όλους». Η λέξη «γη» εδώ, земля στα ρωσικά, γράφεται με το λατινικό σύμβολο Z στην αρχή — Земля. Ο συμβολισμός εδώ είναι διττός: πρώτον, υπονοεί ότι ο βάναυσος πόλεμος κατάκτησης στην Ουκρανία, που ξεκίνησε ο Πούτιν, δεν ήταν ποτέ κάτι που χρειαζόταν η χώρα — έχει πάρα πολύ μεγάλη δική της περιοχή, την οποία δεν φροντίζει σωστά αυτό το καθεστώς — και δεύτερον, ότι ο Πούτιν σκοπεύει να στείλει εκατομμύρια στη σφαγή, αλλά πάντα θα υπάρχει αρκετή γη στη Ρωσία για να τους θάψει. Ο συγγραφέας είναι ένας καλλιτέχνης γκράφιτι με το ψευδώνυμο xbfmthx. Παρουσιάζει και άλλα έργα του στο Instagram.
Η δεύτερη φωτογραφία στην ανάρτηση δείχνει μια σκηνή από το διάσημο ρωσικό μπαλέτο, τη Λίμνη των Κύκνων. Οι μπαλαρίνες που χορεύουν τον δημοφιλή «χορό των μικρών κύκνων» αποκεφαλίζονται και απεικονίζονται με αιματηρό κόκκινο χρώμα. Το νόημα είναι επίσης διπλό: πρώτον, ότι η «ρωσική κουλτούρα», που κάποτε διακηρυσσόταν και αποτελούσε υπερηφάνεια του έθνους, αποδείχθηκε δολοφονική, δεύτερον, ότι το μπαλέτο συνήθως προβάλλεται στην εθνική τηλεόραση, όταν συμβαίνουν πράγματα όπως η αλλαγή καθεστώτος, κάτι που συνέβη κατά τη διάρκεια της απόπειρας πραξικοπήματος του 1991, που κατέληξε στην εγκαθίδρυση ενός ημιδημοκρατικού ρωσικού κράτους και την τελική διάλυση της ΕΣΣΔ. Επειδή οι δημιουργοί είναι άγνωστοι, το Global Voices δεν τους βρήκε ξεχωριστά στο Instagram.
Η τρίτη φωτογραφία της ανάρτησης δείχνει το έργο του καλλιτέχνη Vano Bogomaz. Απεικονίζει έναν σταυρωμένο Ιησού με δύο Ρώσους στρατιώτες, που φαίνεται να τον έχουν μόλις σταυρώσει. Εμφανίστηκε στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης τον Απρίλιο του 2023. Το Global Voices ενσωμάτωσε την ανάρτηση από τη σελίδα του Vano στο Instagram. Η περιγραφή λέει: «Συγχώρεσέ τους, γιατί δεν ξέρουν τι κάνουν» (Λουκάς: 23:34) και ήταν τα λόγια του Χριστού πάνω στον σταυρό. Έχουν περάσει περισσότερα από 2.000 χρόνια τώρα και ακόμα δεν μπορούμε να σταματήσουμε να κάνουμε κακό.
View this post on Instagram
Το επόμενο έργο ανήκει σε έναν καλλιτέχνη γκράφιτι με το ψευδώνυμο Zoom. Το συγκεκριμένο μιλάει από μόνο του. Η ανάρτηση ενσωματώθηκε από τη σελίδα του καλλιτέχνη στο Instagram.
View this post on Instagram
Αυτή είναι μια φωτογραφία που δείχνει πώς θα έπρεπε να είναι: το έργο το σταμάτησε η Αστυνομία στην Αγία Πετρούπολη και και οι δύο καλλιτέχνες τιμωρήθηκαν με πρόστιμο. Αντί για Google στη γραμμή αναζήτησης, αναφέρεται Goolag (Γκουλάγκ), αναφερόμενο στα σοβιετικά στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας, και το ερώτημα για αυτήν την «αναζήτηση» είναι «πώς να ξεφύγει κανείς;». Οι δημιουργοί είναι η καλλιτεχνική ομάδα Yav (Явъ).
View this post on Instagram
Το επόμενο έργο είναι και αυτό της ίδιας καλλιτεχνικής ομάδας. Τοποθετήθηκε στους δρόμους της πόλης στις 12 Απριλίου, που τιμάται ως η ημέρα εξερεύνησης του σύμπαντος, στην επέτειο της ημέρας που για πρώτη φορά στην ιστορία ο Γιούρι Γκαγκάριν από τη Σοβιετική Ένωση πήγε στο διάστημα. Απεικονίζει την επιφάνεια ενός διαφορετικού πλανήτη (πιθανότατα της Σελήνης) και λέει: «Γιατί δεν στέλνουμε πυραύλους εκεί;».
View this post on Instagram
Ένας άλλος καλλιτέχνης γκράφιτι, ο Misha Marker, τον Δεκέμβριο του 2022 έφτιαξε μια αφίσα σε μια στάση της Αγίας Πετρούπολης. Η αφίσα γράφει «Έχει *****». Αν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι ο καλλιτέχνης λέει «Έχει χιόνι», πέντε γράμματα στη λέξη παραλείπονται και, ενώ η λέξη «снег» (=χιόνι) έχει τέσσερα γράμματα, η λέξη «война» (=πόλεμος) έχει πέντε. Στη Ρωσία απαγορεύεται από το νόμο να αποκαλείται «πόλεμος» η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
View this post on Instagram
Ένα άλλο έργο του ίδιου καλλιτέχνη, που εμφανίστηκε στην Αγία Πετρούπολη τον Μάρτιο του 2023. Οι πράσινες πινακίδες στην αφίσα γράφουν «έξοδος».
View this post on Instagram
Όλες αυτές οι μορφές αντίστασης μπορεί να μην είναι αρκετές για να τερματιστεί ο πόλεμος ή το βάρβαρο ρωσικό καθεστώς. Αλλά το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν, δίνει μια ελπίδα σε όσους βρίσκονται μέσα στη δικτατορία. Όλοι οι καλλιτέχνες παραμένουν ανώνυμοι λόγω του φόβου της δίωξής τους.
