Εικόνα: Mariam Nikuradze, χρησιμοποιείται με άδεια.

Μήνες διαμαρτυριών έχουν πλήξει τη Γεωργία, εμπνευσμένες από την ευρεία αντίθεση στη νεοεκλεγείσα κυβέρνηση και, από τις 14 Δεκεμβρίου, στον νέο πρόεδρό της. Παρά την αυξανόμενη δημόσια πίεση και τη διεθνή κριτική, η κυβέρνηση του Γεωργιανού Ονείρου δεν έχει υποχωρήσει, γινόμενη ολοένα και πιο θρασεία απέναντι στους διαμαρτυρόμενους Γεωργιανούς και τον διεθνή έλεγχο.

Ενόψει των συνεχιζόμενων διαμαρτυριών, οι Αρχές εισήγαγαν σειρά τροποποιήσεων στον Κώδικα Διοικητικών Παραβάσεων δίνοντας περισσότερες εξουσίες στην αστυνομία να συλλαμβάνει διαδηλωτές ελλείψει της δέουσας διαδικασίας, αυξημένα πρόστιμα και πρόσθετους περιορισμούς, για παράδειγμα. Εν τω μεταξύ, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης αντιμετωπίζουν κυρώσεις και σκληρή κριτική διεθνώς. Αρκετοί από τους πρέσβεις της χώρας ανακοίνωσαν την απόφασή τους να παραιτηθούν από τα αξιώματά τους μετά την απόφαση του κυβερνώντος κόμματος να αναστείλει την υποψηφιότητά του για ένταξη στην ΕΕ.

Ο νέος πρόεδρος

Το αξίωμα του προέδρου της Γεωργίας έχει περιορισμένη εξουσία και περιορίζεται κυρίως σε αντιπροσωπευτικές λειτουργίες, ενώ η πλειονότητα των εξουσιών ανήκει στο κοινοβούλιο και στον πρωθυπουργό.

Στις 14 Δεκεμβρίου, οι νομοθέτες της Γεωργίας εξέλεξαν τον επόμενο πρόεδρο της χώρας, έναν πρώην ποδοσφαιριστή και επικριτή της Δύσης, τον Μιχαήλ Καβελασβίλι. Αντικατέστησε την φιλοδυτική πρόεδρο της χώρας, Σαλόμε Ζουραμπισβίλι, η οποία είχε λάβει πιο επικριτική θέση έναντι του κυβερνώντος κόμματος από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Έκτοτε, επικρίνει τακτικά τη ρητορική του κυβερνώντος κόμματος σχετικά με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και τις προθέσεις της Ρωσίας.

Όταν χιλιάδες Γεωργιανοί βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν για τον νόμο περί ξένων φορέων που επέβαλε η κυβέρνηση, η Πρόεδρος Ζουραμπισβίλι τάχθηκε με το μέρος του λαού και της αντιπολίτευσης. Οι δηλώσεις της μετά τις διαμαρτυρίες ήταν έντονα διατυπωμένες και επικριτικές για την κυβέρνηση. Όταν η τελευταία αποφάσισε να επαναφέρει τις πτήσεις από και προς Ρωσία, η πρόεδρος εξέδωσε δήλωση καταδικάζοντας την απόφαση.

Η ρήξη της Προέδρου Ζουραμπισβίλι με την κυβέρνηση και, αντ’ αυτού, η τοποθέτησή της στο πλευρό του λαού και των ομάδων της αντιπολίτευσης οδήγησε στην προσπάθεια του κυβερνώντος κόμματος να παραπέμψει την πρόεδρο σε δίκη.  Η προσπάθεια απέτυχε.

Ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου 2024, η Πρόεδρος Ζουραμπισβίλι τόνισε τη σημασία των επερχόμενων εκλογών χαρακτηρίζοντάς τες ως δημοψήφισμα μεταξύ «Ευρώπης ή Ρωσίας», «παρελθόντος ή προόδου», «ελευθερίας ή δουλείας», «δικτατορίας έναντι δημοκρατίας».

Ο νέος πρόεδρος Μιχαήλ Καβελασβίλι είναι ένθερμος υποστηρικτής του κυβερνώντος κόμματος. Ήταν ο μοναδικός υποψήφιος για την έδρα και ένας από τους συντάκτες του ευρέως επικριμένου νόμου περί ξένων πρακτόρων.

Ανεξάρτητοι παρατηρητές χαρακτήρισαν τις εκλογές του Οκτωβρίου ως μη ελεύθερες και άδικες εκλογές και ζήτησαν την επανάληψή τους. Ως εκ τούτου, αμφισβήτησαν επίσης τη νομιμότητα του διορισμού του νέου προέδρου. Σε ανακοίνωσή της, η Διεθνής Εταιρεία για Δίκαιες Εκλογές και Δημοκρατία (ISFED) δήλωσε: «Οποιεσδήποτε αποφάσεις ληφθούν από αυτό το παράνομο Κοινοβούλιο, συμπεριλαμβανομένου του προγραμματισμού και της διεξαγωγής των προεδρικών εκλογών, είναι αντισυνταγματικές και παράνομες».

Το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας δεν έχει ακόμη λάβει τελική απόφαση σχετικά με τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας, τα οποία επίσης απορρίφθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 28 Νοεμβρίου με ψήφισμά του. Εν τω μεταξύ, η Ζουραμπισβίλι δεσμεύτηκε να παραμείνει πρόεδρος, λέγοντας ότι ένα «παράνομο κοινοβούλιο δεν μπορεί να εκλέξει πρόεδρο».

Παρατηρητές των εκλογών ήταν μεταξύ των διαδηλωτών, που ζητούσαν νέες εκλογές.

Τα επίσημα αποτελέσματα των εκλογών του Οκτωβρίου έδωσαν στο κυβερνών κόμμα Γεωργιανό Όνειρο μεγάλη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, με 54% των ψήφων – αύξηση από την προηγούμενη υποστήριξη 48% που έλαβε το κόμμα στις εκλογές του 2020. Στις 28 Νοεμβρίου, το Γεωργιανό Όνειρο ενέκρινε ένα ελαφρώς ανασχηματισμένο κυβερνητικό υπουργικό συμβούλιο με επικεφαλής τον νυν πρωθυπουργό Ηρακλί Κομπαχίτζε. Η νέα κυβέρνηση εγκρίθηκε χωρίς να είναι παρόν ούτε ένα μέλος της αντιπολίτευσης, καθώς το νέο κοινοβούλιο έχει μποϊκοταριστεί και από τις τέσσερις ομάδες της αντιπολίτευσης.

Εν τω μεταξύ, για να χλευάσουν την απόφαση της κυβέρνησης για τον νεοδιορισμένο πρόεδρο, μια ομάδα διαδηλωτών εθεάθη να παίζει ποδόσφαιρο έξω από το κτίριο του κοινοβουλίου.

Circulating on Georgian social media pic.twitter.com/S75MoU7X9w

— Katie Shoshiashvili (@KShoshiashvili) December 14, 2024

Κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της Γεωργίας pic.twitter.com/S75MoU7X9w

Κυρώσεις

Σε απάντηση στις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες και την δυσανάλογη και βίαιη αντίδραση της κυβέρνησης, αρκετές χώρες έχουν επιβάλει κυρώσεις κατά υψηλόβαθμων αξιωματούχων της κυβέρνησης.

Τον Ιούνιο του 2024, οι ΗΠΑ επέβαλαν περιορισμούς στις βίζες σε απροσδιόριστο αριθμό μελών του κυβερνώντος κόμματος, μελών του κοινοβουλίου, αξιωματούχων επιβολής του νόμου, ιδιωτών και των άμεσων μελών των οικογενειών τους. Ανέστειλαν επίσης την παροχή βοήθειας ύψους 95 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ προς την κυβέρνηση της Γεωργίας. Τον Σεπτέμβριο του 2024, οι ΗΠΑ δήλωσαν επίσης ότι οι κυρώσεις κατά του σκιώδους ηγέτη της χώρας και ιδρυτή του κυβερνώντος Γεωργιανού Ονείρου, Μπιτζίνα Ιβανισβίλι, ήταν έτοιμες για εφαρμογή στο εγγύς μέλλον.

Στις 12 Δεκεμβρίου 2024, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάθιου Μίλερ, δήλωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη «πρόσθετες ενέργειες», οι οποίες απαγορεύουν την «έκδοση βίζας σε όσους είναι υπεύθυνοι ή συνεργοί στην υπονόμευση της δημοκρατίας στη Γεωργία». Συγκεκριμένα, οι νέοι περιορισμοί επρόκειτο να επηρεάσουν περίπου «είκοσι άτομα, συμπεριλαμβανομένων ατόμων που υπηρετούν ως υπουργοί της κυβέρνησης και στο Κοινοβούλιο, αξιωματούχους επιβολής του νόμου και ασφαλείας, καθώς και ιδιώτες».

Στις 9 Δεκεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Ντέιβιντ Λάμι, δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «θα αναστείλει αμέσως κάθε πρόγραμμα υποστήριξης προς την κυβέρνηση της Γεωργίας, θα περιορίσει την αμυντική συνεργασία και θα περιορίσει τη συνεργασία με εκπροσώπους της κυβέρνησης του Γεωργιανού Ονείρου μέχρι να σταματήσει αυτή η απομάκρυνση από τους ευρωπαϊκούς δημοκρατικούς κανόνες και ελευθερίες».

Εν τω μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ακύρωσε στρατιωτική βοήθεια ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ και δήλωσε ότι η προσπάθεια ένταξης της Γεωργίας στο μπλοκ είχε σταματήσει. Στις 9 Δεκεμβρίου, ο πρέσβης της ΕΕ στη Γεωργία, Πάβελ Χερτσίνσκι, δήλωσε ότι η ΕΕ θα ακολουθήσει το παράδειγμά της, καθώς τα γεγονότα που εκτυλίσσονται επί τόπου «σαφώς απαιτούν κυρώσεις».