Η Saguna Shah, ιδρυτής του BOOkahOlics. Εικόνα από την αρθρογράφο. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Η αναγνωστική κουλτούρα στο Νεπάλ μεγαλώνει σταθερά, με την επίδραση της παγκοσμιοποίησης και αυξανόμενη πρόσβαση στην τεχνολογία. Ωστόσο, παρά την πρόοδο αυτή, η αναγνωστική κουλτούρα του Νεπάλ παραμένει σχετικά υποανάπτυκτη, με μεγάλα περιθώρια εξέλιξης.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν ενθουσιώδεις άνθρωποι που δουλεύουν ενεργά για να αλλάξουν το τοπίο αυτό και ένα όνομα που ξεχωρίζει είναι η Saguna Shah, μια πολύπλευρη προσωπικότητα στην λογοτεχνική και πολιτισμική σκηνή του Νεπάλ. Η Saguna Shah είναι γνωστή ως συγγραφέας, μεταφράστρια, θεατρική ηθοποιός, εκπαιδευτικός και ιδρύτρια του bOOkahOlics, της μεγαλύτερης διαδικτυακής αναγνωστικής λέσχης του Νεπάλ. Πέρα από τις λογοτεχνικές της αναζητήσεις, η Shah διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση της αναγνωστικής κουλτούρας του Νεπάλ μέσω της αναγνωστικής λέσχης της, μηνιαίων συζητήσεων και εργαστήριων δημιουργικής γραφής. Το bOOkahOlics δεν είναι απλά διαδεδομένο στο Νεπάλ: χρησιμοποιείται επίσης ευρέως από Νεπαλέζους λάτρεις της λογοτεχνίας που ζουν σε διάφορες χώρες, προσφέροντάς τους ένα χώρο να συνδεθούν μέσω του κοινού πάθους τους για την ανάγνωση και την λογοτεχνία.

Ο Bhupeen, ποιητής και μυθιστοριογράφος από το Νεπάλ, μέλος του bOOkahOlics, μοιράστηκε την αισιοδοξία του σε συνέντευξη με το Global Voices, δηλώνοντας πως «η κατά βάθος μελέτη και έρευνα της ομάδας του bOOkahOlics μου δίνει ελπίδες πως η κουλτούρα του βιβλίου στο Νεπάλ δυναμώνει και ζωηρεύει.» Τόνισε τον ενθουσιασμό των νεαρών αναγνωστών και το ανοιχτό πνεύμα τους σε ποικίλα λογοτεχνικά είδη.

Ένα άλλο μέλος, η Nirmala Prasai Sapkota, BookTuber με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, επαναλαμβάνει αυτή την άποψη σε συνέντευξη με το Global Voices λέγοντας πως «είναι μια ενεργή ομάδα ατόμων εθισμένα στα βιβλία… Το καλύτερο κομμάτι του bOOkahOlics είναι το Chakati Bahas (μηνιαία σειρά κριτικών βιβλίων), το οποίο αγαπώ και εκτιμώ σε μεγάλο βαθμό», σκεπτόμενη το μοναδικό αντίκτυπο της ομάδας στους αναγνώστες. Ένα άλλο μέλος, ο Jayant Sharma, μεταφραστής από την Αυστραλία, αναγνωρίζει επίσης την πρόοδο της λέσχης, τονίζοντας πως «η αναγνωστική κουλτούρα στο Νεπάλ δεν ήταν ποτέ δυνατή, αλλά έχει κάνει άλματα τα τελευταία χρόνια, όπως βλέπουμε από την άνοδο των αναγνωστικών λεσχών και συζητήσεων βιβλίου, ιδιαίτερα στο Κατμαντού». Δίνει έμφαση στην συνεχιζόμενη ανάγκη να καλλιεργηθεί ενδιαφέρον για την νεπαλέζικη λογοτεχνία και το πώς το bOOkahOlics  έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή του λογοτεχνικού τοπίου της χώρας.

Το Global Voices πήρε συνέντευξη από την Saguna Shah μέσω email για να κατανοήσουμε το ρόλο της στη μεταμόρφωση της αναγνωστικής κουλτούρας στο Νεπάλ και να αναδείξουμε το πώς οι πρωτοβουλίες της, όπως το bOOkahOlics, συνδέουν Νεπαλέζους αναγνώστες. Η συνέντευξη έχει υποστεί επιμέλεια λόγω έκτασης και σαφήνειας.

Sangita Swechcha: Μπορείς να μας πεις για την σύλληψη του bOOkahOlics και πώς έχει εξελιχθεί στο πέρασμα των χρόνων; Τι σε ενέπνευσε να ξεκινήσεις τη μεγαλύτερη διαδικτυακή λέσχη βιβλίου του Νεπάλ;

Saguna Shah: Reading, though inherently an act of solitude, demands active engagement with the text itself. However, my quest for learning extended beyond this solitary pursuit. After completing my Master’s degree and beginning my career in teaching literature, I sought more than just classroom discussions; I longed to be among others who shared my love for books and engaged in thoughtful conversations outside of academic settings. Despite my enthusiasm for discussing literature on social media, some perceived my passion as pretentious. In 2011, with limited platforms available for meaningful literary discussions, I had an idea: to create a virtual space dedicated solely to book discussions. Thus, bOOkahOlics was born, starting with just a handful of friends.

Saguna Shah: Το διάβασμα, αν και είναι μια εγγενώς μοναχική πράξη, απαιτεί ενεργή δέσμευση με το ίδιο το κείμενο. Ωστόσο η επιθυμία μου για μάθηση επεκτάθηκε πέρα από αυτή τη μοναχική αναζήτηση. Αφού ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου και ξεκίνησα την σταδιοδρομία μου ως φιλόλογος, έψαχνα κάτι περισσότερο από συζητήσεις στην τάξη: λαχταρούσα να είμαι με άλλα άτομα, που μοιράζονταν την αγάπη μου για το βιβλίο, και να μπαίνω σε στοχαστικές συζητήσεις έξω από ακαδημαϊκά πλαίσια. Παρά τον ενθουσιασμό μου να συζητώ λογοτεχνία σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάποιοι αντιλαμβάνονταν το πάθος μου ως «δήθεν». Το 2011, με ελάχιστες διαθέσιμες πλατφόρμες για ουσιαστικές λογοτεχνικές συζητήσεις, είχα μια ιδέα: να δημιουργήσω ένα ψηφιακό χώρο ολοκληρωτικά αφοσιωμένο σε συζητήσεις για βιβλία. Έτσι γεννήθηκε το bOOkahOlics, ξεκινώντας με μερικούς φίλους.

Sangita Swechcha: Μηνιαίες συζητήσεις όπως το “Chakati Bahas” αποτελούν ένα μοναδικό αναγνωριστικό του bOOkahOlics. Πώς διαμόρφωσε αυτή η εξέλιξη την αρχική αποστολή προώθησης μιας αναγνωστικής κουλτούρας στο Νεπάλ;

Saguna Shah: Martin Chautari, primarily envisioned as a research-based library, facilitated discussions that met the needs of researchers, social activists, journalists, and other professionals. In 2013, Prabhakar Gautam, a journalist and a fellow admin at the time, proposed the idea of hosting monthly discussions in that very space. Chautari welcomed the idea. Two years after its inception as a virtual platform, we launched Chakati Bahas, an initiative that bridged the gap between readers and writers by bringing them together in one space to engage in critical discussions about selected books.

The outbreak of COVID-19 disrupted many aspects of our lives that we had long taken for granted. Not only were all activities halted, but the fear of isolation, confinement to our homes, and maintaining social distance from one another was overwhelming. During this time, the current team of admins  Ganesh Karki, Mohit Joshi, Sanjit Bharati, Richa, Bibek Mishra, and Karmath Subedi — came up with the idea, during a casual virtual meeting, to host an hour with the authors each evening. The goal was to have authors share their experiences as readers, their writing journeys, their books, or anything else they wished to discuss with their readers. While some authors were enthusiastic, others were initially skeptical. This initiative continued for one hundred days with one hundred consecutive sessions. We had never imagined that this would become something we eagerly anticipated each evening, but it provided a significant sense of solace.

Το  Martin Chautari, το οποίο το οραματιστήκαμε αρχικά ως μια ερευνητική βιβλιοθήκη, υποστήριξε συζητήσεις, που ανταποκρίνονταν στις ανάγκες ερευνητών, κοινωνικών ακτιβιστών, δημοσιογράφων και άλλων επαγγελματιών. Το 2013, ο Prabhakar Gautam, δημοσιογράφος και τότε συνδιοικητής, πρότεινε την φιλοξενία μηνιαίων συζητήσεων στον χώρο αυτό. Ο Chautari καλωσόρισε την ιδέα. Δύο χρόνια μετά τη σύλληψή της ως μια εικονική πλατφόρμα, λανσάραμε το Chakati Bahas, μια πρωτοβουλία, που γεφύρωνε το χάσμα μεταξύ αναγνωστών και συγγραφέων, φέρνοντάς τους κοντά σε ένα χώρο με σκοπό να συμμετέχουν σε κριτικές συζητήσεις για επιλεγμένα βιβλία.

Το ξέσπασμα του COVID-19 διέσπασε πολλές πτυχές της ζωής μας, που είχαμε για καιρό δεδομένες. Όχι μόνο έπαυσαν όλες οι δραστηριότητες, αλλά ο φόβος της απομόνωσης, ο εγκλεισμός στα σπίτια μας, η διατήρηση κοινωνικής απόστασης μεταξύ μας ήταν συντριπτικά. Εκείνο το διάστημα, η παρούσα διεύθυνση, Ganesh Karki, Mohit Joshi, Sanjit Bharati, Richa, Bibek Mishra και Karmath Subedi, είχαν την εξής ιδέα σε μια διαδικτυακή συνάντηση: να διοργανώσουν μια ώρα με συγγραφείς κάθε απόγευμα. Ο σκοπός ήταν να μοιραστούν οι συγγραφείς τις επιρροές τους ως αναγνώστες, τα συγγραφικά τους ταξίδια, τα βιβλία τους ή οτιδήποτε άλλο ήθελαν να συζητήσουν με τους αναγνώστες τους. Αυτή η πρωτοβουλία συνεχίστηκε για 100 μέρες με 100 διαδοχικές συνεδρίες. Δεν φανταστήκαμε ποτέ πως αυτό θα γινόταν κάτι για το οποίο ανυπομονούσαμε κάθε απόγευμα, αλλά τελικά προσέφερε μια σημαντική αίσθηση παρηγοριάς.

Chakati Bahas, φόρουμ συζήτησης του BOOkahOlics. Εικόνα της συντάκτριας. Χρήση με άδεια.

Sangita Swechcha: Από τη δική σου οπτική, πώς άλλαξε η αναγνωστική κουλτούρα του Νεπάλ μέσα στα χρόνια, ιδιαίτερα με την άνοδο των ψηφιακών πλατφορμών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης;

Saguna Shah: We have grown from a small group of readers to a community of nearly twenty-six thousand members, and the number continues to rise. With the advent of digital platforms and social media, we have witnessed significant changes over the past decade. Books have become more accessible, not only in print but also in audio formats. Numerous groups and communities of writers and readers have emerged, such as Shabdapath, Aahwaan, Random Readers’ Club, Gunjan, Sahitya Post, and The Gorkha Times, to name a few. Whereas there was once only the Nepal Literature Festival, now there are many literary festivals. Additionally, communities of literary enthusiasts have sprung up in nearly every town, contributing to the flourishing reading culture.

Mist and Mountain, an international creative platform based in Scotland, in collaboration with bOOkahOlics, organized a Creative Writing Retreat in Kathmandu in 2022. The retreat was led by Amal Chatterjee, an author and senior tutor and assistant course director at Oxford University’s Creative Writing Programme, and Nabin K. Chhetri, an author and poet at the Scottish Book Trust (UK). The workshop was designed to help creative writers and poets refine their craft. Our plans for another workshop soon underscore that such initiatives are made possible by the goodwill bOOkahOlics has earned over the years.

Saguna Shah: Μεγαλώσαμε από μια μικρή ομάδα αναγνωστών σε μια κοινότητα σχεδόν 26.000 μελών και ο αριθμός αυτός συνεχίζει να ανεβαίνει. Με την έλευση των ψηφιακών πλατφορμών και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχουμε γίνει μάρτυρες σημαντικής αλλαγής την τελευταία δεκαετία. Τα βιβλία έχουν γίνει περισσότερο προσβάσιμα, όχι μόνο σε έντυπη αλλά και σε ακουστική μορφή. Μεγάλος αριθμός ομάδων και κοινοτήτων συγγραφέων και αναγνωστών έχουν εμφανιστεί, όπως πχ. Shabdapath, Aahwaan, Random Readers’ Club, Gunjan, Sahitya Post, και The Gorkha Times. Εκεί που κάποτε υπήρχε μόνο το Φεστιβάλ Λογοτεχνίας του Νεπάλ, πλέον υπάρχουν πολλά λογοτεχνικά φεστιβάλ. Επιπλέον, κοινότητες λάτρεων της λογοτεχνίας έχουν «φυτρώσει» σχεδόν σε κάθε πόλη, συμβάλλοντας στην άνθηση της αναγνωστικής κουλτούρας.

Το Mist and Mountain, μια διεθνής δημιουργική πλατφόρμα με έδρα τη Σκωτία, διοργάνωσε σε συνεργασία με το bOOkahOlics ένα Σεμινάριο Δημιουργικής Γραφής στο Κατμαντού το 2022. Του σεμιναρίου ηγήθηκε ο Amal Chatterjee, συγγραφέας, ανώτατος καθηγητής και βοηθός διευθυντή μαθημάτων στο Πρόγραμμα Δημιουργικής Γραφής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης  και ο Nabin K. Chhetri, συγγραφέας και ποιητής στο Σκωτσέζικο Ίδρυμα Βιβλίου (UK). Το σεμινάριο σχεδιάστηκε για να βοηθήσει συγγραφείς και ποιητές να τελειοποιήσουν την τέχνη τους. Τα σχέδιά μας για ένα άλλο προσεχές σεμινάριο υπογραμμίζουν πως τέτοιες πρωτοβουλίες είναι δυνατές λόγο της φήμης που έχει αποκτήσει το bOOkahOlics όλα αυτά τα χρόνια.

Sangita Swechcha: Τι προκλήσεις νομίζεις πως αντιμετωπίζει η νεπαλέζικη λογοτεχνία στις μέρες μας, όσον αφορά το να αγγίζει ένα ευρύτερο κοινό, τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο;

Saguna Shah:We are rich in cultural diversity and literature, with phenomenal works written not only in Nepali but also in other regional languages. However, only a few of these have been translated into English. There is no shortage of progressive authors who have been writing for years, but to gain global recognition, translations are crucial. While much foreign literature is widely read in Nepali through translations, the reverse — Nepali literature translated into other languages — remains quite sparse. Nepali authors who primarily write in English often face challenges in gaining widespread recognition. This could be due to various factors, including the limited reach of English-language publications in Nepal, a preference for local languages, or simply the smaller audience for English literature in a primarily Nepali-speaking country. Increasing visibility and fostering cross-cultural exchange are essential.

Saguna Shah:Έχουμε πλούτο πολιτισμικής ποικιλομορφίας και λογοτεχνίας, με εκπληκτικά έργα που έχουν γραφτεί όχι μόνο στα νεπαλέζικα, αλλά και σε άλλες τοπικές γλώσσες. Ωστόσο, μόνο μερικά από αυτά έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά. Δεν υπάρχει υστέρημα προοδευτικών συγγραφέων, που γράφουν εδώ και χρόνια, αλλά για να αποκτήσουν παγκόσμια αναγνώριση, οι μεταφράσεις είναι απαραίτητες. Αν και η ξένη λογοτεχνία διαβάζεται ευρέως στο Νεπάλ μέσω μεταφράσεων, το αντίθετο — η νεπαλέζικη λογοτεχνία μεταφρασμένη σε άλλες γλώσσες — αποτελεί σπάνιο φαινόμενο. Οι Νεπαλέζοι συγγραφείς, που γράφουν κυρίως στα αγγλικά, συχνά αντιμετωπίζουν προκλήσεις στο να εξασφαλίσουν ευρεία αναγνώριση. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της περιορισμένης απήχησης των αγγλόφωνων εκδόσεων στο Νεπάλ, την προτίμηση σε τοπικές γλώσσες ή απλούστερα το μικρότερο κοινό για αγγλική λογοτεχνία σε μια νεπαλόφωνη χώρα. Είναι απαραίτητο να αυξήσουμε την ορατότητα και να ενισχύσουμε την διαπολιτισμική ανταλλαγή.