Φοιτητές και φοιτήτριες διαδηλώνουν κατά του νόμου περί ξένων φορέων τον Μάιο του 2024. Φωτογραφία: Mariam Nikuradze/OC Media, χρησιμοποιείται με άδεια

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο OC Media στις 21 Ιανουαρίου 2025. Μια επεξεργασμένη έκδοση αναδημοσιεύεται εδώ βάσει συμφωνίας συνεργασίας περιεχομένου. 

Στην τελευταία του κίνηση για τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης και του συνέρχεσθαι, το κυβερνών κόμμα Γεωργιανό Όνειρο έχει δεσμευτεί να μεταρρυθμίσει τα τετραετή προγράμματα προπτυχιακών σπουδών των πανεπιστημίων. Των μεταρρυθμίσεων, που ανακοινώθηκαν σε κυβερνητική συνεδρίαση στις 20 Ιανουαρίου 2025 από τον πρωθυπουργό Ηρακλί Κομπαχίτζε, θα ηγηθεί ειδική κυβερνητική επιτροπή. Ωστόσο, οι σχολιαστές ανησυχούν ότι υπό το πρόσχημα των μεταρρυθμίσεων κρύβονται πολιτικά υποκινούμενες προθέσεις και ότι η κυβέρνηση είναι περισσότερο πρόθυμη να αναγκάσει τα γεωργιανά πανεπιστήμια να τεθούν υπό τον έλεγχό της. Η χώρα έχει αμαυρωθεί από πολύμηνες φιλοευρωπαϊκές και αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες, στις οποίες, εκτός από χιλιάδες διαδηλωτές, έχουν επίσης αναλάβει ενεργό ρόλο τα πανεπιστήμια.

Από τον Νοέμβριο του 2024, όταν η κυβέρνηση ανακοίνωσε την απόφασή της να αναστείλει τη διαδικασία ένταξης της χώρας στην ΕΕ, φοιτητές και φοιτήτριες έχουν συμμετάσχει στις διαμαρτυρίες στους δρόμους και έχουν οργανώσει δράσεις σε πανεπιστημιουπόλεις σε όλη τη χώρα. Προηγουμένως, πανεπιστήμια, φοιτητές και ακαδημαϊκοί συμμετείχαν ενεργά σε διαμαρτυρίες κατά του αμφιλεγόμενου νόμου περί ξένων πρακτόρων. Ορισμένοι καθηγητές έχουν εκφράσει τη διαφωνία τους με διάφορες μορφές, συμπεριλαμβανομένων ανοιχτών επιστολών προς την κυβέρνηση για αλλαγή πορείας. Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση έχει κατηγορήσει τους ακαδημαϊκούς, καθώς και τους φοιτητές, ότι συνδέονται με την προηγούμενη κυβέρνηση υπό το κόμμα Ενότητα-Εθνικό Κίνημα, το οποίο επικρίνει το Γεωργιανό Όνειρο.

Ένα από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που στοχοποιήθηκαν είναι το Κρατικό Πανεπιστήμιο της Τιφλίδας (TSU), αλλά το πανεπιστήμιο είχε και τα δύο στρατόπεδα: εκείνους που τάσσονται υπέρ της κυβέρνησης και εκείνους που ασκούν έντονη κριτική στο κράτος. Τον Μάιο του 2024, κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών κατά του νόμου περί ξένων πρακτόρων, ο πρωθυπουργός Κομπαχίτζε δήλωσε στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα ότι ένας μεγάλος αριθμός καθηγητών του TSU «επιλέχθηκαν με βάση την πολιτική τους τοποθέτηση και δεν είχαν επαρκή προσόντα». Ανέφερε επίσης την ανάγκη για «ποιοτικό μετασχηματισμό» του συστήματος και υποσχέθηκε ότι μία από τις κύριες προτεραιότητες μετά τις εκλογές του 2024 θα είναι η μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης.

Το 2023, ο Κομπαχίτζε κατηγόρησε ορισμένα μέλη της διοίκησης του TSU ότι διορίζουν ακαδημαϊκό προσωπικό, που ευνοούνταν από τον προκάτοχο του Γεωργιανού Ονείρου, την κυβέρνηση του UNM. Ο πρωθυπουργός δήλωσε επίσης ότι ο ίδιος αποβλήθηκε από το TSU το 2010 επειδή επέκρινε τις συνταγματικές τροποποιήσεις εκείνη την εποχή. Αυτό, σύμφωνα με τον Κομπαχίτζε, ήταν μια πολιτική απόφαση.

Ένα άλλο πανεπιστήμιο που έγινε στόχος ήταν το Κρατικό Πανεπιστήμιο Ιλία (ISU), γνωστό ως ένα από τα προοδευτικά πανεπιστήμια της Γεωργίας.  Τον Μάιο του 2024, ήταν μεταξύ των ελάχιστων που τάχθηκαν στο πλευρό των φοιτητών και αρνήθηκαν να υπογράψουν μια δήλωση που εξέδωσαν 38 πανεπιστήμια σε απάντηση σε μια απεργία, που ξεκίνησαν φοιτητές από 30 πανεπιστήμια σε ένδειξη διαμαρτυρίας κατά του νόμου περί ξένων πρακτόρων. Το ISU δέχθηκε επίπληξη. Κατά συνέπεια, τον Οκτώβριο του 2024, το υπουργείο Παιδείας της Γεωργίας απέσυρε την πλήρη διαπίστευση από το ISU, χορηγώντας του μόνο υπό όρους άδεια, με τελική απόφαση να λαμβάνεται μετά από παρακολούθηση ενός έτους.

Αντιφατικά, ο Κομπαχίτζε έφτασε στο σημείο να προτείνει στους φοιτητές αντί να βγουν στους δρόμους, να ακολουθήσουν τον «σωστό δρόμο», καλώντας τους φοιτητές να «πάρουν συζύγους» και τις φοιτήτριες να «παντρευτούν και να αναπαραχθούν».

Πέρα από τις προτεινόμενες πανεπιστημιακές μεταρρυθμίσεις

Τα πανεπιστήμια είναι οι τελευταίοι στόχοι του κυβερνώντος Γεωργιανού Ονείρου. Νωρίτερα τον Ιανουάριο, το υπουργείο Εσωτερικών της Γεωργίας διέταξε την απέλαση 25 ξένων υπηκόων που φέρονται να είχαν συμμετάσχει σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2024. Επίσης, τον Ιανουάριο, το Κέντρο Ερευνών του Γεωργιανού Κοινοβουλίου έκλεισε, αφού αρκετοί υπάλληλοι υπέγραψαν δημόσια δήλωση κατά της αποχώρησης της κυβέρνησης από τη διαδικασία ένταξης στην ΕΕ.

Από την τελευταία εβδομάδα του Δεκεμβρίου 2024, πολλοί περισσότεροι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν απολυθεί, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Civil.ge. Οι απολυμένοι υπάλληλοι είχαν όλοι συμμετάσχει σε διαμαρτυρίες υπέρ της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης της Γεωργίας, επέκριναν την απόφαση του κυβερνώντος κόμματος να εγκαταλείψει την πορεία της χώρας προς την ΕΕ  και την αστυνομική βία κατά των πολιτών. Μιλώντας για τις μαζικές απολύσεις, ο Κομπαχίτζε αναφέρθηκε στις εκκαθαρίσεις ως «αυτοκάθαρση».

Όταν δεκάδες εργαζόμενοι έκαναν κινητοποίηση σε μια ημέρα εθνικής απεργίας, δέχτηκαν σωματικές επιθέσεις από τους «τιτούσκι», μια ομάδα ανδρών με συχνά μασκοφόρους, οι οποίοι θεωρούνταν ότι εργάζονταν για την κυβέρνηση. Από την έναρξη των διαμαρτυριών, οι τιτούσκι έχουν επιτεθεί συχνά σε διαδηλωτές, επικριτές της κυβέρνησης και δημοσιογράφους.

Ενώ τα εγκλήματα που διέπραξαν οι τιτούσκι έχουν περάσει απαρατήρητα, οι διαδηλωτές που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια των συνεχιζόμενων διαμαρτυριών έχουν δικαστεί ή δικάζονται επί του παρόντος σε τοπικά δικαστήρια αντιμετωπίζοντας μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης και διοικητικές κρατήσεις.

Οι δημοσιογράφοι δεν έχουν γλιτώσει. Στις 12 Ιανουαρίου, η ιδρύτρια και διευθύντρια της ανεξάρτητης εφημερίδας Batumelebi και του διαδικτυακού μέσου Netgazeti, Mzia Amaghlobeli, προφυλακίστηκε για φερόμενη επίθεση σε αστυνομικό.  Ωστόσο, η καταστολή των ανεξάρτητων ΜΜΕ συνεχίζεται εδώ και καιρό, όπως καταγράφεται σε αυτό το άρθρο από την έμπειρη δημοσιογράφο και συνιδρύτρια της OC Media, Mariam Nikuradze. Αυτό περιλαμβάνει έναν νέο κώδικα δεοντολογίας για τους δημοσιογράφους και την αναστολή της κοινοβουλευτικής διαπίστευσης των δημοσιογράφων. «Αν επιβιώσουμε από τον νόμο περί ξένων πρακτόρων, όσο το Γεωργιανό Όνειρο παραμένει στην εξουσία, δεν θα έχουμε εύκολη πορεία: είναι σίγουρο ότι θα ακολουθήσουν και άλλοι νόμοι για τη φίμωση των μέσων ενημέρωσης», έγραψε η Nikuradze.

«Η κλίμακα της καταστολής των ΜΜΕ από τις 28 Νοεμβρίου, μετά την απόφαση του κυβερνώντος κόμματος Γεωργιανό Όνειρο να σταματήσει τις διαπραγματευτικές συνομιλίες της Γεωργίας με την ΕΕ, είναι άνευ προηγουμένου», αναφέρει κοινή επιστολή, που υπογράφηκε τον Δεκέμβριο του 2024 από μια ομάδα διεθνών ομάδων παρατήρησης της ελευθερίας και των δικαιωμάτων των μέσων ενημέρωσης. Η επιστολή τόνιζε τις περιπτώσεις περισσότερων από 90 εργαζομένων στα ΜΜΕ, που υπέστησαν σωματικές επιθέσεις, λεκτική κακοποίηση και άλλες μορφές αστυνομικής βίας κατά την κάλυψη των διαδηλώσεων υπέρ της ΕΕ.

Αυτή η βάναυση καταστολή των μέσων ενημέρωσης στη Γεωργία δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος μιας ραγδαίας επιδείνωσης της ελευθερίας του Τύπου και στοχευμένης βίας και ατιμωρησίας για εγκλήματα κατά δημοσιογράφων. Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις προς την Ειδική Υπηρεσία Ερευνών, τα εγκλήματα κατά δημοσιογράφων παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αδιερεύνητα διαιωνίζοντας μια κουλτούρα ατιμωρησίας.

Το Civil.ge διατηρεί ενημερωμένο το «Χρονικό Καταστολής», που καταγράφει περιπτώσεις συλλήψεων, κρατήσεων, βίας και άλλων.

Στις 22 Ιανουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη πολιτική κατάσταση στη Γεωργία — ένα από τα τελευταία παραδείγματα διεθνούς ανησυχίας για την κατάσταση στη χώρα. Τη συζήτηση άνοιξε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ. Εκτός από την έκκληση προς την κυβέρνηση να αλλάξει πορεία και να ξεκινήσει έναν εποικοδομητικό διάλογο με όλα τα εγχώρια ενδιαφερόμενα μέρη, ο Μπρούνερ επανέλαβε τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία συμφωνεί με την κοινωνία των πολιτών της Γεωργίας.

Στις 16 Ιανουαρίου, κορυφαία μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέδωσαν δήλωση, στην οποία εξέφραζαν ανησυχία και καταδίκαζαν τη συνεχιζόμενη βία. Η δήλωση έγινε λίγο αφότου ο πρώην πρωθυπουργός Γκιόργκι Γκαχάρια και ο ηγέτης του πολιτικού κόμματος της αντιπολίτευσης «Για τη Γεωργία» δέχτηκαν σωματική επίθεση. «Αυτό είναι ένα ακόμη παράδειγμα της κλιμακούμενης βίας, που ενορχηστρώνεται από το Γεωργιανό Όνειρο και τους συμμάχους του εναντίον ειρηνικών διαδηλωτών και αντιφρονούντων», αναφέρει η δήλωση.

Στις 27 Δεκεμβρίου 2024, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στον Μπιτζίνα Ιβανισβίλι, ιδρυτή του Γεωργιανού Ονείρου, «για υπονόμευση του δημοκρατικού και ευρωατλαντικού μέλλοντος της Γεωργίας». Ο βουλευτής του Ηνωμένου Βασιλείου, Τζέιμς ΜακΚλίρι, ελπίζει ότι το βρετανικό κοινοβούλιο θα ακολουθήσει το παράδειγμά του. Στις 14 Ιανουαρίου 2025, υπέβαλε Πρόταση Πρώιμης Σύνταξης (EDM) ζητώντας πιθανές κυρώσεις κατά του Ιβανισβίλι.

Την ίδια ημέρα, το πολιτικό συμβούλιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), σε έκτακτο ψήφισμα, κάλεσε όλα τα μέλη του ΕΛΚ να «απέχουν από την αναγνώριση του αυτοανακηρυγμένου καθεστώτος του Γεωργιανού Ονείρου ως νόμιμης κυβέρνησης της Γεωργίας· να σταματήσουν τις προσκλήσεις για όλες τις επίσημες επισκέψεις και τη συμμετοχή αξιωματούχων του Γεωργιανού Ονείρου σε διεθνή φόρα· να μην αναγνωρίσουν τα διαπιστευτήρια του Γεωργιανού Ονείρου στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (ΚΣΣΕ), ώστε να μην προσδώσουν νομιμότητα».