Φωτογραφία του συντάκτη από την 16η διάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών (COP16) της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα στο Κάλι (Κολομβία), 2024

Το Νεπάλ αποτελεί συμβαλλόμενο κράτος της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιοποικιλότητα (ΣΒΠ). Το 1993 το Νεπάλ επικύρωσε τη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα (ΣΒΠ), η οποία άρχισε να εφαρμόζεται στις 21 Φεβρουαρίου 1994. Σύμφωνα με το άρθρο 26 της ΣΒΠ, κάθε υπογράφουσα χώρα απαιτείται να καταρτίσει Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για τη Βιοποικιλότητα (ΕΣΣΔΒ), που να χαρακτηρίζονται από τεχνική αρτιότητα, αντικειμενικότητα, διαφάνεια, να είναι συνεργατικού και εποικοδομητικού χαρακτήρα και να ενισχύουν τη συλλογικότητα. Οι ΕΣΣΔΒ αποτελούν το βασικό μέσο για την ενσωμάτωση των στόχων της ΣΒΠ των Ηνωμένων Εθνών.

Έως τις 31 Οκτωβρίου 2024, μόνο τα 43 από τα 196 συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα είχαν υποβάλει τα δικά τους αναθεωρημένα και επικαιροποιημένα σχέδια ΕΣΣΔΒ. Το Νεπάλ συγκαταλέγεται στα συμβαλλόμενα μέρη που δεν έχουν υποβάλει τα έγγραφα που απαιτούνται για τις ΕΣΣΔΒ. Το Νεπάλ είχε προηγουμένως προβεί στην κατάρτιση ΕΣΣΔΒ για την περίοδο 2014-2020 και επεξεργάζεται επί του παρόντος την αναθεώρηση των ΕΣΣΔΒ για την περίοδο 2024-2030. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναθεωρήσει τις ΕΣΣΔΒ ώστε να αποτελέσουν μια γενική στρατηγική για τη διαχείριση της βιοποικιλότητας και παράλληλα να διασφαλίσει την αποτελεσματική και ουσιαστική συμμετοχή όλων των παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων (Indigenous Peoples and Local Communities, IPLC).

Το άρθρο αυτό διερευνά τους λόγους που η διαδικασία αναθεώρησης των ΕΣΣΔΒ από το Νεπάλ τραβά σε μάκρος, καθώς και τους λόγους στους οποίους οφείλεται αυτή η καθυστέρηση. Το Νεπάλ εξετάζει επί του παρόντος την τρέχουσα κατάσταση βιοποικιλότητας, καθώς και τους υποκείμενους παράγοντες απειλών για τη βιοποικιλότητα, επιχειρώντας να κατανοήσει τα προβλήματα, τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των ενδιαφερόμενων μερών. Κατά τη συνεδρίαση διαβούλευσης, η Global Voices συνομίλησε με τον Krishna Chandra Paudel, τον επικεφαλής της ομάδας για τη αναθεώρηση των ΕΣΣΔΒ, ο οποίος δήλωσε:

Η φάση σχεδιασμού ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2023 και περιλάμβανε μια διαδικασία ανάλυσης της κατάστασης, η οποία ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2024. Αυτή τη στιγμή, το Νεπάλ βρίσκεται στο στάδιο κατάρτισης των ΕΣΣΔΒ, το οποίο ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2024 και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Φεβρουάριο του 2025. Σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η ολοκλήρωση του εργαστηρίου επικύρωσης των ΕΣΣΔΒ έως τον Απρίλιο του 2025.

Φωτογραφία του συντάκτη από τις διαφάνειες που παρουσιάστηκαν κατά τη συνεδρίαση διαβούλευσης με θέμα τις ΕΣΣΔΒ, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Κατμαντού (Νεπάλ). Χρήση με άδεια.

Μεταξύ των πολλών διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν σε κεντρικό επίπεδο, το Global Voices είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με τους τεχνικούς εμπειρογνώμονες της ομάδας αναθεώρησης των ΕΣΣΔΒ, τον Uttam Babu Shrestha και την Sunaina Sharma, στην εκδήλωση που διοργανώθηκε στις 5 Ιανουαρίου 2025 από την Εθνική Ομοσπονδία Αυτοχθόνων Γυναικών (NIWF), και να συζητήσουν για τους λόγους στους οποίους οφείλεται η μεγάλη καθυστέρηση της κατάρτισης ΕΣΣΔΒ στο Νεπάλ. Ο Uttam εξήγησε ότι η πανδημία COVID-19 ήταν το πρώτο ζήτημα, που καθυστέρησε τη διαδικασία διαβούλευσης, τεκμηρίωσης και αλληλεπίδρασης με όλους τους δικαιούχους και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Επιπλέον, ανέφερε ότι:

Για τη συγκεκριμένη διαδικασία κατάρτισης των ΕΣΣΔΒ απαιτήθηκαν διεξοδικότερες διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και χρειάστηκε η ενεργός συμμετοχή τους, γεγονός που παρέτεινε τη διάρκεια των διαβουλεύσεων, με αποτέλεσμα να καθυστερήσει η κατάρτιση των αναθεωρημένων ΕΣΣΔΒ.

Σε παρόμοια συνομιλία, ο Bijendra Basnyat, εκπρόσωπος της πρωτοβουλίας για τη χρηματοδότηση της βιοποικιλότητας (BIOFIN) στο Νεπάλ ανέφερε ότι:

Έχουν προσληφθεί περίπου 24 εμπειρογνώμονες για την κινητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών και 18 μέλη της ομάδας αναθεώρησης των ΕΣΣΔΒ και, επί του παρόντος, διεξάγονται 49 διαβουλεύσεις με θέμα τις ΕΣΣΔΒ σε ολόκληρο το Νεπάλ, όπου εκπροσωπούνται όλες οι φυσιογραφικές περιοχές και επαρχίες του Νεπάλ. Πραγματοποιούνται κατά προσέγγιση περισσότερες από 111 συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης, συνολικά 42 εργαστήρια και 7 διαδικασίες επικύρωσης σε επίπεδο επαρχίας. Σε κάθε περιοχή θα διεξαχθούν διαβουλεύσεις σχετικά με τρία θέματα (ζητήματα σχετικά με τους αυτόχθονες πληθυσμούς και τις τοπικές κοινότητες, διατήρηση της βιοποικιλότητας και ενσωμάτωση της βιοποικιλότητας) και θα διοργανωθεί ένα εργαστήριο σε κάθε επαρχία.

Το γεγονός αυτό θα προκαλέσει περαιτέρω καθυστερήσεις και θα οδηγήσει σε μη προγραμματισμένες διαβουλεύσεις και επαφές με ευρύτερα ενδιαφερόμενα μέρη, κρατικούς δικαιούχους και μη κρατικούς φορείς.

Κατά τη διάρκεια διά ζώσης συνέντευξης με τον Kamal Sapang Rai, μέλος της τεχνικής συντονιστικής επιτροπής για τις ΕΣΣΔΒ, ο ίδιος δήλωσε:

Για να καταστεί πιο συμπεριληπτική η διαδικασία και να τηρηθούν οι αρχές της «προσέγγισης στο επίπεδο του συνόλου της κοινωνίας και του συνόλου της διακυβέρνησης», σχεδιάζουμε να ενισχύσουμε τη συμπεριληπτικότητα και τη συμμετοχικότητά της. Οι εθνικοί στόχοι του Νεπάλ έχουν σχεδόν διπλασιαστεί και ανέρχονται σε 36, ενώ οι στόχοι του παγκόσμιου πλαισίου του Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ για τη βιοποικιλότητα είναι μόνο 23. Δεν ακούστηκαν οι απόψεις των δικαιούχων και των ενδιαφερόμενων μερών, για τον λόγο αυτό οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται και στα 3 επίπεδα του συστήματος διακυβέρνησης: τοπικό, επαρχιακό και ομοσπονδιακό. Επιπλέον, δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί διάλογος μεταξύ της τεχνικής συντονιστικής επιτροπής για τις ΕΣΣΔΒ και του Υπουργείου, των αρμόδιων κρατικών οργανισμών και των οργάνων των Ηνωμένων Εθνών, γι’ αυτό η διαδικασία καθυστερεί λίγο περισσότερο.

Οι οικονομικοί περιορισμοί εμποδίζουν περαιτέρω τη διάθεση επαρκών πόρων για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη των ΕΣΣΔΒ και τις σχετικές διαβουλεύσεις, με αποτέλεσμα τον ανεπαρκή συντονισμό μεταξύ διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των κρατικών οργανισμών, των αυτόχθονων πληθυσμών, των τοπικών κοινοτήτων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Οι γραφειοκρατικές ανεπάρκειες, η πολιτική αστάθεια και οι αλλαγές ηγεσίας επηρεάζουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και τη λήψη αποφάσεων, γεγονός που, τελικά, θα έχει επιπτώσεις στη θεσμική και οργανωτική διαχείριση. Η κατάσταση αυτή προκαλεί καθυστερήσεις στην εξασφάλιση της αποτελεσματικής συμμετοχής των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων, πράγμα απαραίτητο για τη διαδικασία αναθεώρησης των ΕΣΣΔΒ.

Φωτογραφία του συντάκτη από διαδραστική συνάντηση στην επαρχία Λαλιπούρ (Νεπάλ). Χρήση με άδεια.

Σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας αναθεώρησης, είναι επιτακτική ανάγκη να υιοθετηθεί μια στρατηγική προσέγγιση για τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, προκειμένου να αρθούν οι περιορισμοί και να ενισχυθεί η αποτελεσματική εφαρμογή των ΕΣΣΔΒ στις χώρες της Παγκόσμιας Πλειοψηφίας. Η συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών έχει καθοριστική σημασία για την επίτευξη των στόχων διατήρησης. Η διασφάλιση της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών σε όσο το δυνατόν ευρύτερο επίπεδο είναι αναγκαία για την επιτυχία αυτών των πρωτοβουλιών. Η συμμετοχή και η δέσμευση των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών είναι κρίσιμης σημασίας για την επίτευξη των στόχων των ΕΣΣΔΒ. Είναι απαραίτητη η κάθε μορφής οριζόντια και κάθετη πολυμερής συμμετοχή.

Στο πλαίσιο αυτής της σημαντικής δράσης είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός των βασικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών κοινοτήτων, προκειμένου να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των πρωτοβουλιών για τη βιοποικιλότητα.

Το 2024 είχα την ευκαιρία να παρευρεθώ σε μια παράλληλη εκδήλωση που διοργανώθηκε στο πλαίσιο της 26ης συνεδρίασης του Επικουρικού Οργάνου Επιστημονικών, Τεχνικών και Τεχνολογικών Συμβουλών (SABSTA 26) και της 4ης συνεδρίασης του Επικουρικού Οργάνου για την Εφαρμογή (SBI 4) στο Ναϊρόμπι (Κένυα), όπου η ομάδα αντιπροσώπων από το Μπουτάν μοιράστηκε μια ιστορία επιτυχίας που αφορούσε την έγκαιρη υποβολή των ΕΣΣΔΒ. Οι αντιπρόσωποι από το Μπουτάν ανέφεραν ότι η σύσταση τεχνικής ομάδας εργασίας είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των ΕΣΣΔΒ. Τόνισαν ότι είναι επιτακτική ανάγκη να εξασφαλιστεί η συμμετοχή των κατάλληλων ατόμων που να διαθέτουν κατάλληλες γνώσεις και εμπειρογνωσία. Η ομάδα αυτή θα πρέπει να διαθέτει ειδική εντολή για να κατευθύνει αποτελεσματικά τη διαδικασία ανάπτυξης των ΕΣΣΔΒ. Σύμφωνα με τους αντιπροσώπους από το Μπουτάν, ακόμη και εάν ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη δεν συμβάλλουν άμεσα στις ΕΣΣΔΒ, είναι απαραίτητη η ευαισθητοποίησή τους. Οι λύσεις που βασίζονται στη φύση και οι έννοιες της προσέγγισης στο επίπεδο του συνόλου της κοινωνίας και του συνόλου της διακυβέρνησης δεν γίνονται συχνά απόλυτα κατανοητές. Συνεπώς, αυτές οι έννοιες πρέπει να κοινοποιηθούν με προσβάσιμο τρόπο σε όλους τους ενδιαφερόμενους. Είναι σημαντικό να γίνεται μεταβίβαση της κυριότητας και της ευθύνης, διότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα θεωρείται συχνά ότι αποτελούν αποκλειστική ευθύνη του Υπουργείου Δασών και Περιβάλλοντος.

Φωτογραφία του συντάκτη από σύνοδο ολομέλειας που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Ναϊρόμπι (Κένυα) 2024. Χρήση με άδεια.

Καθώς το Νεπάλ προχωρά με την αναθεώρηση των ΕΣΣΔΒ, είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν οι ικανότητες των ενδιαφερόμενων μερών και των δικαιούχων σε όλα τα επίπεδα, δεδομένου ότι απαιτείται συνεργασία για την ανάπτυξη των ΕΣΣΔΒ. Επιπλέον, οι αξιωματούχοι πρέπει να προσεγγίσουν άλλες ομάδες για σκοπούς υποστήριξης και ανταλλαγής γνώσεων.

Εκτός των άλλων, απαιτείται ολοκληρωμένη παρακολούθηση των δεδομένων για τις ΕΣΣΔΒ, κάτι που αποτελεί ένα κοινό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες στον τομέα της διατήρησης της βιοποικιλότητας. Αυτό διευκολύνει τους αξιωματούχους στην παρακολούθηση της προόδου και στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων. Η έλλειψη αξιόπιστων δεικτών επιδεινώνει περαιτέρω αυτό το πρόβλημα, καθώς δεν υπάρχουν δείκτες αναφοράς για πραγματοποίηση συγκρίσεων. Η έλλειψη δεδομένων που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα είχε σημαντικό αντίκτυπο στην εφαρμογή στρατηγικών διατήρησης της βιοποικιλότητας, παρεμποδίζοντας την ικανότητα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των πρωτοβουλιών και της προσαρμογής τους ανάλογα με τις ανάγκες. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών στην παρακολούθηση δεδομένων και στην ανάπτυξη δεικτών είναι καθοριστική για τη βελτίωση των προσπαθειών που αποσκοπούν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.