Έργο τέχνης της Αμερικανίδας καλλιτέχνιδας και συγγραφέα Zahra Marwan, η οποία γράφει: «Είναι μια εικόνα της μητέρας μου ως έφηβης με τους γείτονές της. Μερικές φορές μου λέει: “Δεν έπρεπε ποτέ να σας είχα πάει εκεί για να είστε κοντά μου”. Γιατί έπρεπε να επιλέξει είτε να μας δώσει τα ανθρώπινα δικαιώματά μας είτε να μας αφήσει να ζήσουμε ως μια αδιάσπαστη οικογένεια;». Χρησιμοποιείται με άδεια.

Της Christy Chitengu

Ο Βρετανός συγγραφέας Μπεν Όκρι, γεννημένος στη Νιγηρία, έγραψε κάποτε: «Το πιο αυθεντικό πράγμα σε εμάς είναι η ικανότητά μας να δημιουργούμε, να ξεπερνάμε, να υπομένουμε, να μεταμορφωνόμαστε, να αγαπάμε και να ξεπερνάμε τα βάσανά μας». Για όσα άτομα εξ ημών δεν έχουν γνωρίσει το συναίσθημα του να ανήκεις πουθενά – του να είσαι αόρατος, άφατος και μη αναγνωρισμένος – αυτά τα λόγια αντηχούν βαθιά. Μιλούν για τη σιωπηλή δύναμη που χρειάζεται για να αντέξεις μια πραγματικότητα, που διαμορφώνεται από τα φυσικά σύνορα, το θάρρος που απαιτείται για να τα ξεπεράσεις αυτά και την ελπίδα ότι ο μετασχηματισμός είναι εφικτός.

Το να ανήκεις κάπου είναι κάτι περισσότερο από μια νομική κατάσταση. Είναι μια βιωματική εμπειρία, που υφαίνεται μέσα από την αποδοχή από την κοινότητά σου και την αναγνώριση από την κυβέρνησή σου. Βρίσκεται στις απλές αλλά βαθιές πράξεις οικοδόμησης φιλιών, ομιλίας τοπικών γλωσσών και ριζώματος στον τόπο που αποκαλείς σπίτι. Για πάρα πολλά άτομα, όμως, αυτές οι δύο μορφές του ανήκειν – η βιωματική και η επίσημη – σπάνια συγκλίνουν. Συχνά αποκλίνουν εκ γενετής.

Γνωρίζω πολύ καλά αυτή την απόκλιση. Η εμπειρία του να γεννηθώ σε μια χώρα, στη Νότια Αφρική, στην περίπτωσή μου, και να μην αναγνωρίζομαι ως πολίτης ούτε από τον τόπο γέννησής μου ούτε από τη χώρα των γονιών μου ήταν μια συνεχής πηγή σύγχυσης όχι μόνο για μένα, αλλά και για την κοινότητά μου. Πώς θα μπορούσα να ανήκω τόσο απόλυτα σε έναν τόπο — μιλώντας τις γλώσσες του, αγκαλιάζοντας τον πολιτισμό του, ζώντας όλη μου τη ζωή εκεί — και όμως να παραμένω αόρατος στα μάτια του κράτους; Κάθε φορά που έπρεπε να εξηγήσω γιατί δεν ήμουν πολίτης της μοναδικής πατρίδας που είχα γνωρίσει ποτέ ή της γης από την οποία κατάγονταν οι γονείς μου, αυτό έθετε περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Η σιωπή εκείνες τις στιγμές ήταν μια υπενθύμιση των ορίων, που χαράχτηκαν ανάμεσα σε μένα και σε ένα αίσθημα πλήρους ένταξης. Αυτή είναι μόνο μία εμπειρία στο φάσμα της ανιθαγένειας. Όπου ξεδιπλώνονται αμέτρητες άλλες ιστορίες, καθεμία διαμορφωμένη από μοναδικές αιτίες, καθοδηγούμενη από σύνθετες ιστορίες και επιδεινούμενη από διακρίσεις.

Ωστόσο, όπως μας υπενθυμίζει ο Όκρι, η ικανότητά μας να είμαστε κάτι περισσότερο από τα βάσανά μας είναι η πιο αυθεντική μας αλήθεια. Η ανιθαγένεια προσπάθησε να με ορίσει από αυτά που μου έλειπαν, αλλά η ικανότητα του ανθρώπινου πνεύματος να αντέχει, να αγαπά και να μεταμορφώνεται δεν μπορεί να περιοριστεί από την απουσία ενός εγγράφου ιθαγένειας. Αυτή η αλήθεια με ώθησε να αντιμετωπίσω τα συστήματα και τις πολιτικές, που προκαλούν την ανιθαγένεια. Η αποφασιστικότητα να δημιουργήσουμε έναν κόσμο, όπου η γέννηση σε μια περιοχή δεν εμποδίζει την  πρόσβαση στην βασική εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη, την κοινωνική ασφάλιση και την απασχόληση. Δικαιώματα που επιτρέπουν σε κάποιον να ζει με αξιοπρέπεια και αυτονομία.

Ένας κόσμος, όπου ο γιος μου δεν θα φοβάται ποτέ τον αποκλεισμό λόγω της καταγωγής της μητέρας ή του πατέρα του. Για αυτό το μέλλον αγωνίζομαι. Ωστόσο, ο αγώνας για την αποδόμηση αυτών των βαθιά ριζωμένων συστημάτων αποκλεισμού είναι ένα συναισθηματικά εξαντλητικό ταξίδι, που συχνά μοιάζει μοναχικό και ανυπέρβλητο μπροστά σε ισχυρά κράτη και άκαμπτες γραφειοκρατίες.

Εν μέσω αυτών των προκλήσεων, βρήκα δύναμη στην κοινότητα. Το Παγκόσμιο Κίνημα Κατά της Ανιθαγένειας έγινε ένας χώρος αλληλεγγύης, μια απόδειξη της συλλογικής μας ανθεκτικότητας. Μαζί, αναδιαμορφώνουμε αφηγήσεις, αμφισβητούμε την αδικία και αποδεικνύουμε ότι η αξία μας δεν ορίζεται από σύνορα ή από έγγραφα που επιδιώκουν να μας σβήσουν. Το Παγκόσμιο Κίνημα Κατά της Ανιθαγένειας, που ξεκίνησε στις 27 Φεβρουαρίου 2024, καθοδηγείται από όσα άτομα έχουν επηρεαστεί άμεσα από την ανιθαγένεια, την στέρηση ιθαγένειας και τους νόμους περί ιθαγένειας, που εισάγουν διακρίσεις. Αυτό το μοντέλο ηγεσίας συνδυάζει βιωμένες και μαθημένες εμπειρίες για να προωθήσει μια συμπεριληπτική, δίκαιη και συνεργατική προσέγγιση. Υιοθετώντας αυτές τις αξίες, όχι μόνο προάγουμε τον σκοπό μας, αλλά αμφισβητούμε και μεταμορφώνουμε και παραδοσιακά παραδείγματα ηγεσίας. Η ομάδα μας αντανακλά αυτή τη δέσμευση διασφαλίζοντας ότι κάθε φωνή μετράει και ότι η ηγεσία ασκείται με προσοχή, λογοδοσία και πρόθεση.

Καθώς το Κίνημα γιορτάζει τον πρώτο χρόνο του, αναλογιζόμαστε επίσης την πορεία που θα ακολουθήσουμε. Η χρονιά που έρχεται αφορά την εμβάθυνση των συνδέσεών μας, την ενίσχυση της επιρροής μας και τη συνέχιση της οικοδόμησης ενός κινήματος που βασίζεται στην κοινότητα, την αλληλεγγύη και τον κοινό σκοπό. Μια κομβική στιγμή σε αυτό το ταξίδι ήταν το τηλεφώνημά μας στην κοινότητα την Τετάρτη 5 Μαρτίου 2025, το οποίο μας έδωσε την ευκαιρία να συγκεντρωθούμε, να αναλογιστούμε την πρόοδό μας και να διαμορφώσουμε συλλογικά την πορεία προς τα εμπρός.

Μάθετε περισσότερα για το Παγκόσμιο Κίνημα κατά της Ανιθαγένειας με μια επίσκεψη στον ιστότοπό τους.