Frank Musigha. Φωτογραφία ευγενική προσφορά του Frank Musigha, χρησιμοποιείται με άδεια.

Των Clarisse Sih και Bibbi Abruzzini

Όταν υψώνονται φωνές κατά της καταπίεσης, ο κόσμος ακούει και η αλλαγή ξεκινά. Η φετινή εκστρατεία «Βάδισε μαζί μας» μοιράζεται την αξιοσημείωτη ιστορία του Frank Musigha, υπέρμαχου της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ από την Ουγκάντα, και της Rosanna Flamer-Caldera, η οποία αγωνίζεται για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια στη Σρι Λάνκα και της οποίας το θάρρος και η επιμονή φωτίζουν το δρόμο προς τη δικαιοσύνη και την αποδοχή για όλους.

Από τη σιωπή στη δύναμη

Σε όλη την Αφρική, 31 χώρες εξακολουθούν να ποινικοποιούν την ομοφυλοφιλία, με ποινές που κυμαίνονται από φυλάκιση έως θάνατο. Αυτοί οι νόμοι, που συχνά έχουν τις ρίζες τους σε νόμους της αποικιακής εποχής, συνεχίζουν να θέτουν σε κίνδυνο και να καταπιέζουν εκατομμύρια άτομα ΛΟΑΤΚΙ+ σε όλη την ήπειρο.

Παρά τις προκλήσεις αυτές, ομάδες υπεράσπισης όπως η Σεξουαλικές μειονότητες στην Ουγκάντα (SMUG) έχουν συμβάλει καθοριστικά στην κινητοποίηση της διεθνούς αλληλεγγύης και στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την δεινή θέση των κοινοτήτων ΛΟΑΤΚΙ+ στην Αφρική.

«Το ταξίδι μου ξεκίνησε στο σπίτι, αρνούμενος να σιωπήσω για τη σεξουαλικότητά μου», θυμάται ο Frank Mugisha, υπέρμαχος της κοινότητας ΛΟΑΤΚ+ από την Ουγκάντα ​​και εκτελεστικός διευθυντής της SMUG, σε συνέντευξη με την Bibbi Abruzzini και την Clarisse Sih του δικτύου Forus. «Ήθελα να δώσω στους ανθρώπους έναν χώρο να είναι αυτό που πραγματικά είναι», εξηγεί, αναλογιζόμενος τις πρώτες του προσπάθειες να προσφέρει ανακούφιση, πόρους και ελπίδα.

Ιδρυμένη το 2004, η SMUG έγινε σανίδα σωτηρίας για την κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ+ στην Ουγκάντα, ακόμη και όταν αντιμετώπιζαν διώξεις. «Η ορατότητά μας έγινε η ασπίδα και η δύναμή μας», λέει ο Mugisha, αφηγούμενος προσπάθειες όπως η εκστρατεία «Ας ζήσουμε ειρηνικά» του 2007. Η εκστρατεία, όπου τα συμμετέχοντα άτομα φορούσαν μάσκες για να συμβολίσουν την ανωνυμία και την ανθρωπιά, επιδίωξε να πυροδοτήσει την ενσυναίσθηση, αλλά αντιμετωπίστηκε με βίαιες αντιδράσεις.

Τότε ήταν που συνειδητοποιήσαμε τη σημασία του να παραμένουμε ορατοί. Έπρεπε να δείξουμε στον κόσμο ποιοι είμαστε και τι υπομένουμε.

Το ταξίδι είχε τεράστιες προκλήσεις. Ο νόμος κατά της ομοφυλοφιλίας του 2023, τον οποίο ο Frank περιέγραψε ως νόμο που «ενισχύει το μίσος και τις διακρίσεις», έχει επηρεάσει βαθιά την κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ+ σε όλη την Ουγκάντα. «Έχουμε καταγράψει πάνω από 1.060 παραβιάσεις μέσα σε εννέα μήνες», αναφέρει, περιγράφοντας περιστατικά έξωσης, βίας, ακόμη και αυτοκτονίας.

Ωστόσο, η δέσμευση του Frank και η ανάγκη να δημιουργήσει νέες μορφές συνεργασιών τροφοδοτούν τον αγώνα του. Αντιμέτωπος με απειλές θανάτου και εκφοβισμό, με χαμένες δουλειές και φίλους, και ως ένας από τους λίγους ανοιχτά ομοφυλόφιλους στην Ουγκάντα, ο Mugisha δεν έχει ποτέ υποχωρήσει από τον αγώνα για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+. Το έργο του του έχει χαρίσει μια θέση στη λίστα Time 100 του 2024, το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ρόμπερτ Φ. Κένεντι και μια υποψηφιότητα για το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. «Έχουμε δει παγκόσμια αλληλεγγύη – από ΜΜΕ μέχρι διεθνείς κυβερνήσεις – και αυτή ήταν η σανίδα σωτηρίας μας. Κάθε φωνή που υψώνεται είναι ένα βήμα προς τη δικαιοσύνη».

Το μήνυμα του Frank εκτείνεται πολύ πέρα ​​από την Ουγκάντα. Ζητά ένα ενιαίο μέτωπο κατά του μίσους, προτρέποντας τους συμμάχους παντού να μιλήσουν, να υπογράψουν αιτήματα και να υποστηρίξουν τις τοπικές οργανώσεις:

Η ομοφοβία δεν είναι απλώς ένα αφρικανικό πρόβλημα. Είναι ένα παγκόσμιο ζήτημα. Η διεθνής αλληλεγγύη είναι η ασφάλειά μας. Όταν υψώνεις τη φωνή σου, εκπροσωπείς όσους δεν μπορούν.

Η έκκληση του Frank για παγκόσμια αλληλεγγύη βρίσκει απήχηση στον ακτιβισμό παγκοσμίως. Σε όλες τις ηπείρους, άτομα όπως η Rosanna Flamer-Caldera χαράζουν τα δικά τους μονοπάτια στον αγώνα για ίσα δικαιώματα για όλους.

Ένα ταξίδι ακτιβισμού από την Ουγκάντα ​​στη Σρι Λάνκα

Rosanna Flamer-Caldera. Φωτογραφία από την ίδια, χρησιμοποιείται με άδεια.

Το ταξίδι ακτιβισμού της Rosanna Flamer-Caldera ξεκίνησε στο Σαν Φρανσίσκο στα τέλη της δεκαετίας του '70, μια εποχή που πάλευε με την ταυτότητά της. «Η προσγείωση στο Σαν Φρανσίσκο ήταν σαν το σύμπαν να συνωμοτεί για μένα», μοιράζεται σε μια συνέντευξη με το Forus. Εκτεθειμένη στη ζωντάνια και την αποφασιστικότητα των κοινοτήτων ΛΟΑΤΚ+, με ηγέτες όπως ο Χάρβεϊ Μιλκ, η Rosanna βρήκε σκοπό. «Ήταν κάτι που μου άλλαξε τη ζωή», θυμάται. «Το Σαν Φρανσίσκο ήταν ένας κόμβος για άτομα ΛΟΑΤΚΙΑ+ από όλο τον κόσμο και μου έδωσε το θάρρος να ανοιχτώ».

Η επιστροφή της, όμως, στη Σρι Λάνκα το 1990 έφερε μια αγενή αφύπνιση. «Συνειδητοποίησα ότι ήταν ποινικό αδίκημα να είσαι μέλος της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ+ εδώ», εξηγεί. Παρά τους φόβους της, βρήκε υποστήριξη από τους γονείς της. «Με αγαπούσαν άνευ όρων και μου υπενθύμιζαν ότι το ποιο άτομο αγαπούσα δεν είχε σημασία, αρκεί να μην έκανα κακό», λέει. Αυτή η υποστήριξη έγινε το θεμέλιο της ανθεκτικότητάς της.

Η αποφασιστικότητα της Rosanna να κάνει τη διαφορά εντάθηκε, όταν ανακάλυψε τη σκληρή πραγματικότητα του νομικού συστήματος της Σρι Λάνκα: «Ο ποινικός κώδικας εδώ ποινικοποιούσε τις συναινετικές σχέσεις μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και σκέφτηκα ότι αυτό πρέπει να αλλάξει. Αλλά πρώτα έπρεπε να αλλάξουμε νοοτροπία».

Το 2004, η Rosanna συνίδρυσε την EQUAL GROUND , την παλαιότερη οργάνωση υπεράσπισης ΛΟΑΤΚΙΑ+ στη Σρι Λάνκα. Οι προσπάθειες της EQUAL GROUND ξεπερνούν τη νομική μεταρρύθμιση εστιάζοντας στην εκπαίδευση και τη συμμαχία.

Ο στόχος μας ήταν σαφής: να αγωνιστούμε για την αποποινικοποίηση των σχέσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου, αμφισβητώντας παράλληλα την κοινωνική νοοτροπία. Θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο, όπου όλα τα άτομα θα μπορούσαν να ζουν χωρίς φόβο ή προκαταλήψεις. Ενθαρρύναμε φίλους, συγγενείς και ηγέτες της κοινότητας να εκφράσουν σθεναρά την υποστήριξή τους στα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+. Η οικοδόμηση ενός δικτύου συμμάχων είναι κρίσιμη για την εξάλειψη του μίσους.

Ο οργανισμός έχει επίσης πετύχει σημαντικές νομικές νίκες. Μια αξιοσημείωτη νίκη ήρθε το 2021, όταν η Rosanna ηγήθηκε μιας νομικής μάχης κατά των μεροληπτικών σχολίων, που έκαναν εκπαιδευτές αστυνομικών. «Πήγαμε την υπόθεση στο Εφετείο και κερδίσαμε», λέει. «Η απόφαση του δικαστηρίου ανάγκασε την αστυνομία να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο αντιμετώπισης των ΛΟΑΤΚΙ+ και απαγόρευσε τους εμπρηστικούς λόγους. Ήταν ένα τεράστιο ορόσημο».

Μια άλλη πρωτοποριακή στιγμή ήταν η υπόθεση CEDAW του 2018, η οποία αμφισβήτησε τους νόμους περί διακρίσεων της Σρι Λάνκα. «Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια για να προετοιμαστούμε», αποκαλύπτει η Rosanna. «Αλλά την καταθέσαμε και το 2022 είχαμε μια απόφαση, που έθεσε ένα παγκόσμιο προηγούμενο». Αυτές οι νίκες είχαν ένα τεράστιο αποτέλεσμα επιρροής σφυρηλατώντας ένα αίσθημα ενδυνάμωσης εντός της κοινότητας.

Στην πραγματικότητα, σε μια ιστορική απόφαση του 2022, τα Ηνωμένα Έθνη τάχθηκαν υπέρ της Flamer-Caldera στην υπόθεσή της κατά της απαγόρευσης της ομόφυλης σεξουαλικής επαφής μεταξύ γυναικών στη Σρι Λάνκα, θεωρώντας την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτή η απόφαση έφερε τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ στο προσκήνιο της πολιτικής της Σρι Λάνκα, ωθώντας έναν νομοθέτη να καταθέσει νομοσχέδιο για την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας. Ενώ ο Πρόεδρος Ρανίλ Βικρεμεσίνγκε δήλωσε ότι δεν θα αντιταχθεί στην τροπολογία, η συνταγματικότητά της αμφισβητήθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο. Η οργάνωση για τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ της Flamer-Caldera, EQUAL GROUND, συμμετείχε σε αιτήματα για την υποστήριξη του νομοσχεδίου και το δικαστήριο αποφάνθηκε υπέρ τους το 2024 ανοίγοντας τον δρόμο για την προώθηση του νόμου στο Κοινοβούλιο.

Επαναπροσδιορίζοντας τη δύναμη και την ελπίδα για το μέλλον

Η Rosanna οραματίζεται μια Σρι Λάνκα, όπου τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ αναγνωρίζονται ως ανθρώπινα δικαιώματα. «Δημιουργούμε συμμάχους και χτίζουμε ένα δίκτυο υποστήριξης σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού», εξηγεί. «Ο τουρισμός ΛΟΑΤΚΙ+ θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στην οικονομία της Σρι Λάνκα, ειδικά σε αυτές τις δύσκολες στιγμές».

Παρά τις παγκόσμιες οπισθοδρομήσεις, όπως η μειωμένη υποστήριξη των διεθνών δωρητών, η Rosanna, η οποία συμπεριλήφθηκε στη λίστα του περιοδικού TIME με τους 100 πιο επιδραστικούς ανθρώπους το 2024 και ονομάστηκε Ελεύθερος στοχαστής του 2024, παραμένει αισιόδοξη. «Έχουμε δει πιο σκοτεινές εποχές και έχουμε επιβιώσει», λέει. «Όταν μια ομάδα δέχεται επίθεση, είναι μόνο θέμα χρόνου να στοχοποιηθούν και άλλες. Πρέπει να ενωθούμε για να σταματήσουμε αυτόν τον επικίνδυνο κύκλο».

Η Rosanna τόνισε επίσης τον ρόλο των προγραμμάτων DEI (Διαφορετικότητα, Ισότητα και Ένταξη) για την αλλαγή. «Έχουμε εκπαιδεύσει πάνω από 50.000 υπαλλήλους σε 150 εταιρείες», είπε. «Αυτά τα προγράμματα αλλάζουν τις κουλτούρες στον χώρο εργασίας και δημιουργούν ασφαλέστερους χώρους για τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ+».

«Βάδισε μαζί μας»

Η ιστορία του Frank Mugisha αποτελεί απόδειξη της δύναμης της ανθεκτικότητας και της αγάπης απέναντι στις αντιξοότητες. Καθώς βαδίζουμε μαζί, το κάλεσμά του για δράση είναι σαφές: «Ας κάνουμε αυτό ένα οριζόντιο κίνημα. Ας υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+, τα δικαιώματα των γυναικών και την ισότητα παντού. Μαζί, μπορούμε να διαλύσουμε το μίσος και να χτίσουμε έναν κόσμο όπου όλοι ζουν αυθεντικά».

Το ταξίδι της Rosanna Flamer-Caldera ενσαρκώνει αυτό ακριβώς το πνεύμα της παγκόσμιας αλληλεγγύης. Από την ανακάλυψη της ταυτότητάς της στη ζωντανή κοινότητα ΛΟΑΤΚ+ του Σαν Φρανσίσκο μέχρι την επιστροφή της στη Σρι Λάνκα και την αντιμετώπιση της σκληρής πραγματικότητας της ποινικοποίησης, ο αγώνας της Rosanna για δικαιοσύνη ήταν αδιάκοπος και απέδωσε τους καρπούς του όλα αυτά τα χρόνια. Τροφοδοτούμενη από την άνευ όρων υποστήριξη των γονιών της, έγινε κορυφαία υποστηρίκτρια των δικαιωμάτων ΛΟΑΤΚ+ στη Σρι Λάνκα, αποδεικνύοντας ότι η αλλαγή είναι δυνατή ακόμη και στα πιο απαιτητικά περιβάλλοντα.

Φέτος, και οι δύο συμμετείχαν στο κίνημα #MarchWithUs , ενισχύοντας το κάλεσμα για δικαιοσύνη. Ας διαδηλώσουμε — γιατί η ελευθερία ανήκει σε όλους.

Αυτό το άρθρο, γραμμένο από τις Clarisse Sih και Bibbi Abruzzini, αποτελεί μέρος της καμπάνιας #MarchWithUs, μιας σειράς ιστοριών από ακτιβιστές για την ισότητα των φύλων από όλο τον κόσμο. Ακούστε το πλήρες επεισόδιο podcast του Frank Mugisha εδώ, καθώς και της Rosanna Flamer-Caldera.