Χρήση φωτογραφίας με την ευγενική άδεια του Meighan-Chiblow.

Ως μέρος της τρέχουσας σειράς μας, που αναδεικνύει το έργο ακτιβιστ(ρι)ών, που προωθούν μειονοτικές και τοπικές γλώσσες της Ευρώπης στον ψηφιακό χώρο, θα θέλαμε να παρουσιάσουμε τον Paul Meighan-Chiblow (@PaulJMeighan), ο οποίος δουλεύει στα gàidhlig (σκωτικά γαελικά) και είναι επίσης υποψήφιος διδάκτορας στις Εκπαιδευτικές Σπουδές στο πανεπιστήμιο Μακ Γκιλ του Καναδά με εξειδίκευση στην έρευνα αναβίωσης των ιθαγενών γλωσσών και την πολιτική εκπαίδευσης γλωσσών. Γέννημα θρέμμα της Γλασκώβης της Σκωτίας, ο Paul τώρα ζει στο Τκαρόντο (Τορόντο), στο Νησί της Χελώνας (γνωστό ως Βόρεια και Κεντρική Αμερική).

Μάθετε περισσότερα για το έργο του Paul στην παρακάτω συνέντευξη, που έγινε μέσω e-mail από το Rising Voices.

Rising Voices (RV): Πείτε μας για τον εαυτό σας και το έργο σας με τη γλώσσα. 

Paul Meighan-Chiblow (PMC): Is mise Pòl Miadhachàin-Chiblow. ’S e Gàidheal a th’ annam. Rugadh agus thogadh mi ann an Glaschu, Alba. Tha mi a’ fuireach ann an Tkaronto, Turtle Island.

Είμαι ο Pòl Miadhachàin-Chiblow. Είμαι Γαελός (Gàidheal). Γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Γλασκώβη της Σκωτίας. Ζω στο Tkaronto, στο Turtle Island.

Το όνομά μου είναι Paul Meighan-Chiblow. Είμαι Σκωτσέζος Γαελός.

Οι εμπειρίες μου ως Γαελός που μεγάλωσε στη Γλασκώβη (Glaschu – προφέρεται ως Γλάσ-α-χου), διαμορφώνουν το έργο μου. Με μεγάλωσε η μητέρα μου, που ήταν από το Dalabrog (Daliburgh, προφέρεται ως Ντάλαμπρου) στο βορειοδυτικό νησί Uibhist a Deas (προφέρεται ως Ιστ  α'ντες) στις na h-Eileanean Siar (Δυτικές νήσους – προφέρεται να χ-Ίλαναν Σιρ). Θυμάμαι να ακούω τα σκωτικά γαελικά όλη την ώρα από τη γιαγιά μου. Ωστόσο, τα γαελικά, μία απειλούμενη ιθαγενής γλώσσα της Alba (Σκωτίας – προφέρεται ως Άλαμπα), δεν ήταν διαθέσιμη για εμένα στο εκπαιδευτικό σύστημα. Μέλη της οικογένειάς μου και μεγαλύτερες γενιές θυμούνται να τους χτυπούν, επειδή μόνο και μόνο μιλούσαν τη γλώσσα. Και τα γαελικά, που ομιλούνται πάνω από 1500 χρόνια στην Alba, δεν αναγνωρίζονται ακόμα ως επίσημη γλώσσα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Δε μιλώ τη γλώσσα μου άπταιστα ακόμα και τώρα βρίσκομαι σε ένα ταξίδι ανάκτησης της γλώσσας ως ενήλικος μαθητής. Η κινητήριος δύναμή μου για μία πιο ισότιμη εκπαιδευτική πολιτική και αναβίωση των γλωσσών συνέχισε να μεγαλώνει από τότε που γνώρισα στη Γλασκώβη το 2015 τον σύζυγό μου, που καταγόταν από τους Ανισινάμπε Οτζίμπουε.

Έμαθα πολλά από αυτόν για την καταστροφική επίδραση της αποικιοκρατίας στους ιθαγενείς των νήσων Turtle. Αυτές οι εμπειρίες με οδήγησαν στην τωρινή μου έρευνα για τον ρόλο της τεχνολογίας στις απειλούμενες με εξαφάνιση ιθαγενείς γλώσσες.

RV: Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση της γλώσσας σας, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου;

PMC: Βάσει της απογραφής της Σκωτίας για το έτος 2011, 57.375 άνθρωποι (1,1% του σκωτσέζικου πληθυσμού άνω των τριών ετών) είχε πει πως μπορεί να μιλήσει τα γαελικά, που είναι 1.275 άνθρωποι λιγότεροι από το 2001. Τα υψηλότερα ποσοστά είναι στις Δυτικές Νήσους. Παραδείγματος χάριν, το Ιστ  α'ντες περιλαμβάνει μερικές από τις δυνατότερες κοινότητες ομιλούντων γαελικά στον κόσμο, με το ποσοστό να κυμαίνεται από 62 έως 79%.

Τα γαελικά δεν είναι επίσημη γλώσσα στο Ηνωμένο Βασίλειο, παρότι ομιλούνται εκεί πάνω από 1.500 χρόνια. Τα γαελικά είναι κατηγοριοποιημένα ως ιθαγενής γλώσσα βάσει του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις Περιφερειακές ή Μειονοτικές Γλώσσες, τον οποίο η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έχει επικυρώσει, και ο Νόμος 2005 για τη Σκωτική Γαελική Γλώσσα καθιέρωσε ένα πλαίσιο ανάπτυξης γλωσσών, το Bòrd na Gàidhdlig.

Έξω από τη Σκωτία, τα γαελικά ομιλούνται σε αυτό που τώρα είναι γνωστό ως Καναδάς από τον 18ο αιώνα. Στην απογραφή του 2016 του Καναδά, 3.980 Καναδοί κάτοικοι είπαν πως κατέχουν γνώση στα γαελικά, με το ένα τέταρτο εξ αυτών να διαμένουν στη Νέα Σκωτία.

Σε διαδικτυακό πλαίσιο, τα γαελικά γίνονται όλο και πιο διαδεδομένα. Για παράδειγμα, η εφαρμογή εκμάθησης γλωσσών Duolingo προσέθεσε τη γλώσσα στην πλατφόρμα της το 2019 και έχει ξεπεράσει τους ένα εκατομμύριο μαθητές σκωτικών γαελικών. Το Sabhal Mor Ostaig, Σκωτσέζικο Εθνικό Κέντρο για τη Γαελική Γλώσσα και Κουλτούρα, αναλαμβάνει περαιτέρω ανάπτυξη των μαθημάτων αυτών. Στη Σκωτία, υπάρχουν δωρεάν διαδικτυακές πρωτοβουλίες και πόροι για την εκμάθηση της γλώσσας, όπως το LearnGaelic ή το SpeakGaelic, που ιδρύθηκε το 2021.

RV: Τι σας ωθεί να δείτε τη γλώσσα σας σε ψηφιακούς χώρους; 

PMC: Τα σκωτικά γαελικά, όπως και όλες οι απειλούμενες και ιθαγενείς γλώσσες, χρειάζεται να υπάρχουν στους ψηφιακούς χώρους μαζί με επικρατούσες γλώσσες όπως τα αγγλικά. Υπάρχουν λόγοι που γλώσσες απειλούνται με εξαφάνιση. Κυρίως αίτια αφορούν μονογλωσσικές και μονοπολιτισμικές πολιτικές και ιδεολογίες.

Ένα παράδειγμα αυτού στον ψηφιακό χώρο είναι ο Παγκόσμιος Ιστός, που δημιουργήθηκε το 1989 από έναν Αμερικανό, τον Tim Berners-Lee. Είχε οραματιστεί τον Παγκόσμιο Ιστό ως μονογλωσσικό, μονοπολιτισμικό, και στην αγγλική γλώσσα. Έστω και άθελά του, τα μονογλωσσικά, μονοπολιτισμικά διαδικτυακά περιβάλλοντα συνεχίζουν να σβήνουν ιθαγενείς και μειονοτικές γλώσσες.

Από τη δημιουργία του Παγκόσμιου Ιστού, ψηφιακές και διαδικτυακές τεχνολογίες γίνονται όλο και πιο διαδεδομένες. Πολλοί άνθρωποι και νεότερες γενεές παίζουν videogames, χρησιμοποιούν κινητά τηλέφωνα, λάπτοπ και όλα αυτά για να διασκεδάζουν, να δουλεύουν και να επικοινωνούν κάθε μέρα. Οι ομιλητές ιθαγενών και μειονοτικών γλωσσών και οι κοινότητές τους χρησιμοποιούν την τεχνολογία με σκοπό την ανάκτηση της γλώσσας και την αναβίωση αυτής, με τη μορφή διαδικτυακών μαθημάτων, εφαρμογών εκμάθησης γλωσσών, αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ταινιών και μουσικής.

Στο παρελθόν, τα γαελικά είχαν απομακρυνθεί με τη βία από επίσημους ή δημοφιλείς τομείς, όπως την εκπαίδευση ή τα μέσα, με τη μορφή βίας στις τάξεις του σχολείου, καταστροφικές πολιτικές, και μεροληπτική νομοθεσία. Θα χρειαστεί καιρός για να αντιμετωπιστεί αυτό το εσωτερικευμένο τραύμα του να μην μπορείς να μιλήσεις ή χρησιμοποιήσεις τα γαελικά. Έχοντας τα γαελικά πιο παρόντα στο ψηφιακό τοπίο θα μπορούσε να βοηθήσει να αντικρουστούν ελλειμματικές ιδεολογίες για την «αξία» ή την «χρήση» της γλώσσας, να αυξηθεί το κύρος της, και να προσελκύσει τη νεότερη γενιά που χρησιμοποιεί την τεχνολογία τακτικά, όπως τα iPad, τις εφαρμογές τηλεφώνου και τα videogames. Περισσότεροι άνθρωποι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη γλώσσα σε διαδικτυακούς χώρους αντί να χρησιμοποιούν αυτόματα την αγγλική γλώσσα λόγω έλλειψης εναλλακτικών.  

RV: Περιγράψτε μερικές από τις προκλήσεις που εμποδίζουν τη γλώσσα σας από το να χρησιμοποιείται πλήρως διαδικτυακά.

PMC: Υπάρχουν δομικά τεχνολογικά προβλήματα που εμποδίζουν τα γαελικά από το να χρησιμοποιούνται διαδικτυακά. Για παράδειγμα, πολλά τηλέφωνα δεν έχουν την επιλογή των γαελικών ως γλώσσα συστήματος. Υπάρχουν επίσης προβλήματα με την αυτόματη διόρθωση, όπου τα γαελικά «διορθώνονται», ώστε να είναι στα αγγλικά. Αυτά τα θέματα γίνονται κουραστικά και σπαταλούν χρόνο και μπορεί να ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν τα αγγλικά τόσο διαδικτυακά όσο και στις συσκευές τους.

Άλλα θέματα αφορούν των τοπικών κοινοτήτων για χρηματοδότηση, έτσι ώστε αυτές να αναπτύσσουν και να δημιουργούν ιστοτόπους, πλατφόρμες και πηγές στα γαελικά για να μπορούν να διεξάγουν τη δουλειά τους, την εκπαίδευσή τους, και τις κοινωνικές ζωές τους τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου. Οι κοινότητες μπορούν να αποφασίζουν για τον εαυτό τους το πώς ψηφιακές και διαδικτυακές τεχνολογίες μπορούν να αξιοποιηθούν, ώστε να μπορούν να καλύπτουν τις ανάγκες σε διάφορα πλαίσια με τον καλύτερο τρόπο. Αν υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη ή κίνητρο για να χρησιμοποιηθεί η γλώσσα διαδικτυακά, όπως για δουλειά ή εκπαίδευση, η γλώσσα είναι πιο πιθανό να χρησιμοποιηθεί.

RV: Ποια βήματα πιστεύετε ότι πρέπει να γίνουν ώστε να ενθαρρυνθούν οι νέοι για να μάθουν τη γλώσσα σας ή να συνεχίζουν να τη χρησιμοποιούν;

PMC: Πιστεύω ότι ήδη υπάρχουν πολλές ενθαρρυντικές πρωτοβουλίες οι οποίες λαμβάνουν χώρα, όπως το SpeakGaelic, που έχει έναν πολύ ελκυστικό λογαριασμό στο Twitter με προσβάσιμα βίντεο συζητήσεων στα γαελικά, memes, προγνώσεις καιρού και τα συναφή. Θα ήταν ωραίο να συνεχιστούν αυτές οι πρωτοβουλίες κάνοντας τη γλώσσα ακόμη πιο ορατή και πιο διαδραστική με τους νεότερους μαθητές. Πιστεύω ότι ένας υπέροχος τρόπος για να γίνει αυτό είναι μέσω μουσικής και ταινιών.

Για παράδειγμα, αφού μου αρέσει ηλεκτρονική και synthwave μουσική, ακούω τους Niteworks, ένα γαελικό συγκρότημα από την Νήσο Σκάι, που συνδυάζει τη γαελική και folk μουσική με την ηλεκτρονική. Αν οι νεότεροι μαθητές έχουν πρόσβαση σε μουσικά και κινηματογραφικά ρεύματα στα γαελικά που ευθυγραμμίζονται με τα γούστα και τις προτιμήσεις τους, θα ήταν ευκολότερο να κατακτηθεί η γλώσσα και θα ενθαρρύνονταν το ενδιαφέρον τους για περαιτέρω εκμάθηση.

Επίσης σκέφτομαι πως θα ήταν τέλειο αν υπήρχαν περισσότεροι πόροι και πρωτοβουλίες για εύκολα προσβάσιμα μαθήματα προγραμματισμού ώστε να αναπτυχθεί ψηφιακό και διαδικτυακό περιεχόμενο στα γαελικά. Αυτό θα βοηθούσε να αντιμετωπιστεί η αλγοριθμική προκατάληψη υπέρ των αγγλικών και ίσως να βοηθήσει την ανάπτυξη περισσότερων videogame, ιστοτόπων και εφαρμογών στη γλώσσα. Ίσως με αυτόν τον τρόπο οι νεότεροι θα μπορούν να αναπτύξουν δικές τους εφαρμογές, blog, και περιεχόμενο στα γαελικά από τα δικά τους τηλέφωνα και συσκευές!