Φωτογραφία του Almin Zrno, δημοσιεύθηκε από το Balkan Diskurs. Χρήση με άδεια.

Το παρόν άρθρο της Adelisa Mašić δημοσιεύτηκε αρχικά στο Balkan Diskurs, ένα εγχείρημα του Κέντρου Μετασυγκρουσιακής Έρευνας (PCRC). Μια προσαρμοσμένη εκδοχή αναδημοσιεύτηκε στο Global Voices κατόπιν συμφωνίας ανταλλαγής περιεχομένου.

Ο Almin Zrno, ένας από τους κορυφαίους φωτογράφους της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, έχει πραγματοποιήσει 18 προσωπικές εκθέσεις εντός και εκτός Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. Είναι μέλος της Ένωσης Καλλιτεχνών Εφαρμοσμένων Τεχνών και Σχεδιαστών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, δημιουργός δύο μονογραφιών και κάτοχος επτά αναγνωρισμένων βραβείων Collegium Artisticum για την καλύτερη φωτογραφία. Ο Zrno είναι επίσης ένας σημαντικός ανεξάρτητος καλλιτέχνης στην επαρχία του Σαράγεβο.

Ο ίδιος περιγράφει τον εαυτό του ως έναν εντελώς συνηθισμένο άνθρωπο, ερωτευμένο με τη ζωή και με ό,τι αυτή προσφέρει. Δεν επιθυμεί να θεωρείται φωτογράφος τέχνης, αλλά δημιουργός, ή τουλάχιστον προσπαθεί να είναι. Αντλεί έμπνευση από οτιδήποτε τον περιβάλλει και το μετατρέπει στα φημισμένα αχρωματικά του έργα.

«Το μεγαλύτερο μέρος των φωτογραφιών μου είναι φτιαγμένο με αχρωματικά χρώματα βαλεριάνας, ώστε ο καθένας να μπορεί να τους δώσει το δικό του χρώμα. Ο καθένας μας, μπροστά σε ένα έργο τέχνης, θα πρέπει να αντιλαμβάνεται τη δική του φύση. Εμένα προσωπικά, αυτά τα χρώματα μου προκαλούν τη μέγιστη ενσυναίσθηση, επειδή από αυτά τα χρώματα είναι φτιαγμένα και τα όνειρά μου», εξηγεί ο Zrno.

Ασχολήθηκε για καιρό με το φωτορεπορτάζ, πριν ένα από τα πιο γνωστά του έργα, το «Μάνα της Σρεμπρένιτσα» (2001), σηματοδοτήσει μια στροφή στο καλλιτεχνικό του έργο. Μετά από αυτό το έργο, αποφάσισε να μην ασχοληθεί πλέον με αυτό το είδος. Λέει:

Fotografija ,,Majka Srebrenice“ nastala je 2001. godine. Nakon što sam je izradio, shvatio sam da ne mogu graditi svoju sreću na tuđoj nesreći jer niti jedna ratna fotografija nije zaustavila niti jedan rat. Mi stalno propitujemo prošlost i pravimo revizionizme, ali tu umjetnost ne stanuje, ona stanuje na nekom drugom mjestu. Da sam nastavio da radim u tom pravcu, ja bih sebe poništio a to ne vodi nikuda.

Η φωτογραφία «Μάνα της Σρεμπρένιτσα» τραβήχτηκε το 2001. Αφού την έβγαλα, συνειδητοποίησα πως δεν μπορούσα να βασίσω την τύχη μου στις δυστυχίες των άλλων, γιατί καμία φωτογραφία δεν σταμάτησε ποτέ έναν πόλεμο. Συνεχώς αμφισβητούμε το παρελθόν και κάνουμε ιστορικό αναθεωρητισμό… όμως ο ρόλος της τέχνης δεν είναι αυτός, είναι κάτι άλλο. Αν συνέχιζα να εργάζομαι προς αυτή την κατεύθυνση, θα ακύρωνα τον εαυτό μου και αυτό δεν θα οδηγούσε πουθενά.

Σύμφωνα με τον Zrno, η τέχνη αποτελεί μια δυνατή εσωτερική ώθηση που όλοι διαθέτουμε. Το σύνθημά του είναι η αγάπη για την τέχνη που κατοικεί μέσα μας και όχι το αντίθετο. Το έργο του απέκτησε καινούριες αποχρώσεις μέσα από τη φωτογραφία γυμνού, η οποία, όπως αναφέρει, του παρέχει απεριόριστες δυνατότητες να αποκαλύψει και να διερευνήσει τόσο το σώμα όσο και το πνεύμα.

Η μονογραφία διακρίνεται σε δύο ενότητες — «Τοιχογραφία» και «Γυμνό» — προσφέροντας μια συνολική θεώρηση του σύνθετου φωτογραφικού έργου του Almin Zrno, ο οποίος διαχωρίζει τη γυμνή εικόνα από την προσωπικότητα του μοντέλου και την προσεγγίζει στην αφηρημένη διάσταση, όπως τα σχήματα του σώματος, η ορμή της κίνησης, η σαγήνη και η υπέρβαση. Φωτογραφία: Almin Zrno, από Balkan Diskurs. Χρήση με άδεια.

Αξιοσημείωτο για την περιοχή αυτή είναι το έργο του Zrno, η μονογραφία του «Απολογία του Έρωτα». Αποτελείται από 53 φωτογραφίες χωρισμένες σε δύο κύκλους, «Τοιχογραφία» και «Γυμνό», συνοδευόμενες από δύο κείμενα, που συνέγραψαν η καθηγήτρια Amela Hadžimejlić και ο καθηγητής Fehim Hadžimuhamedović.

Εξηγεί ο Zrno, αναφερόμενος στην κεντρική έννοια της μονογραφίας του:

Δεν αφορά μόνο την ευαισθησία απέναντι στον υλικό κόσμο και την δράση, αλλά και την ευαισθησία απέναντι στο πνεύμα. Όλοι μας έχουμε μάσκες, που φοράμε με μαεστρία μόλις ξυπνήσουμε. Γι’ αυτό οι φωτογραφίες μου είναι αφιλτράριστες, δείχνουν γυμνούς και ελεύθερους ανθρώπους,  ταυτόχρονα μικρούς και εύθραυστους. Πρέπει να βυθιστούμε μέσα μας και να βρούμε τον εαυτό μας, γιατί εκεί βρίσκεται το κέντρο του σύμπαντος και το κέντρο όλων των προβλημάτων και των λύσεών μας. Αυτό μπορούμε να το κάνουμε μόνο αν είμαστε εντελώς γυμνοί. Αυτή είναι η «Απολογία του Έρωτα», η απάντησή μου στον κόσμο που με περιβάλλει και ένας καθρέφτης της δικής μου πραγματικότητας.

Προσθέτει ότι οι φωτογραφικοί του κύκλοι, μέσα από συγκεκριμένες χειρονομίες και πόζες, υπονοούν ορισμένες συναισθηματικές καταστάσεις αναγκάζοντάς μας να υμνήσουμε την αγάπη και την ελευθερία αντισταθμίζοντας έτσι την παραλογισμό του κόσμου, από τον οποίο περιτριγυριζόμαστε σήμερα.

Μέσω της προώθησης του εαυτού του και της τέχνης του εκτός Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, προάγει επίσης τη χώρα καταγωγής του. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να καταρρίψει τα στερεότυπα που υπάρχουν για την περιοχή αυτή.

Προσπαθώ να ευαισθητοποιήσω το κοινό σχετικά με ορισμένα ταμπού της κοινωνίας μας και να γκρεμίσω τις προκαταλήψεις. Το πρόβλημα είναι ότι κάποιοι έχουν περιορίσει την τέχνη σε ό,τι είναι σκοτεινό, αρνητικό. Επιμένουν ότι η τέχνη μπορεί να είναι μόνο αυτού του είδους και αναμένεται από όλους μας να τους ακολουθήσουμε. Ελπίζω ότι μια μέρα θα φτάσουμε σε ένα επίπεδο ελευθερίας όπου θα μπορούμε να είμαστε πραγματικά ελεύθεροι.

Ο Almin Zrno δεν θεωρεί τη φωτογραφία δουλειά, αλλά αγάπη, και για εκείνον η αγάπη δεν είναι κατοχή αλλά δώρο. Μάλιστα, αυτό έχει γίνει η προσωπική του αρχή. «Η επιθυμία να κατέχεις κάτι δεν είναι πλέον αγάπη».