Η Νοτιοανατολική Ασία υπήρξε το κέντρο παραγωγής των κινεζικών εταιρειών. Πηγή: Wikicommons (CC BY-SA 20).
Τον Απρίλιο του 2025, το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ επέβαλε νέο δασμό έως 3.521% στις εισαγωγές ηλιακών πάνελ από τέσσερις χώρες της Νοατιοανατολικής Ασίας: Βιετνάμ, Μαλαισία, Καμπότζη και Ταϊλάνδη. Αυτό συνέβη, διότι η Επιτροπή Εμπορίου της Αμερικανικής Συμμαχίας για την παραγωγή ενέργειας κατήγγειλε πως οι βασικοί Κινέζοι παρασκευαστές ηλιακών πάνελ, που λειτουργούν σε αυτές τις χώρες, εξάγουν κάτω του κόστους παραγωγής τους, κάτι που οδηγεί σε «πλημμύρα» της αμερικανικής αγοράς με αδίκως φθηνά προϊόντα. Ζήτησαν από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να αυξήσει τους δασμούς για να προστατεύσει τις δραστηριότητές της στη χώρα, αξίας εκατομμυρίων δολαρίων. Η τελική απόφαση για τα νέα τιμολόγια προγραμματίστηκε για τον Ιούνιο του 2025.
Η διαμάχη ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα για την ηλιακή ενέργεια κράτησε αρκετές δεκαετίες. Το 2012, το Υπουργείο Εμπορίου των ΗΠΑ επέβαλε τιμωρητικούς δασμούς 30% ή περισσότερο σε κινεζικές εταιρείες ηλιακής ενέργειας, αφού πρώτα κατηγόρησαν του Κινέζους κατασκευαστές ότι μειώνουν τις τιμές μέσω αθέμιτων επιδοτήσεων, κίνηση που λένε πως ανάγκασε αρκετές εγχώριες εταιρείες να κλείσουν. Για να αποφευχθεί αυτό, η Κίνα μετέφερε την παραγωγή της τη Νοτιοανατολική Ασία. Έτσι, λοιπόν, η Μαλαισία, η Καμπότζη, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ έγιναν το επίκεντρο της κινεζικής ηλιακής παραγωγής.
Αυτές οι τέσσερις χώρες παραγωγής παρήγαγαν περισσότερο από το 40% της ικανότητας παραγωγής των ηλιακών πάνελ εκτός Κίνας και συνέβαλαν περίπου 20% στις εξαγωγές ηλιακής ενέργειας παγκοσμίως. Σύμφωνα με το BloombergNEF, το 80% της παραγωγής εξήχθη στις ΗΠΑ το πρώτο εξάμηνο του 2024. Το 2023, η εξαγωγή στην ίδια χώρα ανήλθε 12 εκατομμύρια δολάρια. Αυτά τα κέντρα παραγωγής ενισχύουν την κυρίαρχη θέση της Κίνας στις εξαγωγές ηλιακής ενέργειας παγκοσμίως, με το 80% να αντιπροσωπεύει διεθνείς αποστολές το 2023.
Ωστόσο, τα νέα τιμολόγια είναι προ των πυλών και υπάρχει ένας άγριος ανταγωνισμός στη χώρα με οριακά οφέλη, οπότε, για να τα παρακάμψει, η Κίνα στράφηκε σε λοιπές ελκυστικές χώρες, που είχαν αποφύγει προηγουμένως τους δασμούς, όπως η Ινδονησία. Η διευθύντρια έρευνας της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού ηλιακής ενέργειας στο Wood Mackenzie, Yna Hryshko, δήλωσε στο Voice of America τους λόγους πίσω από αυτό:
事实上，在所有东南亚国家中，印尼是最佳选择，因为印尼本身就是一个非常有前景的太阳能市场。例如，印尼在海上浮动太阳能方面拥有最大潜力，这些太阳能设施可以安装在靠近海岸的海域上。此外，印尼幅员辽阔，有足够的空间建设其他太阳能项目，如内陆太阳能项目。
Η Ινδονησία είναι η κυριότερη επιλογή μεταξύ των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας, επειδή η αγορά της ηλιακής ενέργειας έχει σημαντικό δυναμικό. Παραδείγματος χάρη, στην χώρα υπάρχει μεγάλο δυναμικό για πλωτή ηλιακή ενέργεια στη θάλασσα, η οποία μπορεί να εγκατασταθεί κοντά στις ακτές. Επιπλέον είναι απέραντη και έχει άπλετο χώρο για την κατασκευή ηλιακών έργων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων στην ενδοχώρα.
Απεικόνιση παραγωγής ηλιακών πάνελ. Πηγή: Pxhere
Άνοδος των κινεζικών εταιρειών στην Ινδονησία
Η μετεγκατάσταση των Κινέζων κατασκευαστών στην Ινδονησία ήταν «ταχύτατη και σημαντική». Απ’ τον Μάιο του 2023, τέσσερα τουλάχιστον ηλιακά έργα που συνδέονται με την Κίνα έχουν αρχίσει να λειτουργούν στην Ινδονησία και το Λάος και δύο ακόμη είναι καθ’ οδόν.
Ως πιθανή αγορά μία «στρατηγική τοποθεσία για τη δημιουργία βάσεων παραγωγής με χαμηλό κόστος παραγωγής», αρκετές εταιρείες που εδρεύουν στην Κίνα, όπως είναι η Thornova Solar (拓纳瓦太阳能), Trina Solar (天合光能股份有限公司), New East Solar (新东方太阳能), και η China Lesso Group (中国联塑集团控股有限公司) έχουν ανακοινώσει σχέδια για την επέκταση της παραγωγικής ικανότητάς τους στην Ινδονησία.
Εκτός των εταιρειών ηλιακής ενέργειας, η POWERCHINA (中国电力建设集团有限公司), στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» κατασκεύασε τη δεξαμενή Cirata στη Δυτική Ιάβα, το μεγαλύτερο πλωτό φωτοβολταϊκό έργο παραγωγής ενέργειας στην Ινδονησία. Επίσης, τον Μάρτιο, η κινεζική κατασκευαστική εταιρεία China Gezhouba Group Co. (中国葛洲坝集团股份有限公司) υπέγραψε σύμβαση με την ινδονησιακή κυβέρνηση για την κατασκευή ηλιακού πάρκου ισχύος 60MW (μεγαβάτ) στο Σαγκουλίνγκ στη Δυτική Ιάβα. Η Pertamina New and Renewable Energy ξεκίνησε συνομιλίες με έναν Κινέζο κατασκευαστή για συνεργασία σε ένα ηλιακό εργοστάσιο στο Καραγουάνγκ.
Το πρώτο πλωτό πάρκο Cirata στη Δυτική Ιάβα της Ινδονησίας. Πηγή: στιγμιότυπο από το κανάλι YouTube του Υπουργείου Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων της Ινδονησίας.
Το 2024, 22 κινεζικές εταιρείες ηλιακής ενέργειας επένδυσαν σε 30 έργα σε 18 χώρες, συμπεριλαμβανομένων δύο στην Ινδονησία, σύμφωνα με τον Guang Fu Men, όμιλο ΜΜΕ που ειδικεύεται στην κινεζική ηλιακή βιομηχανία.
Παρόλο που υπάρχουν αρκετές επενδύσεις, οι κινεζικές εταιρείες ηλιακής ενέργειας αντιμετωπίζουν προβλήματα στην Ινδονησία. Οι κινεζικές εταιρείες έχουν περιορισμένη πρόσβαση στα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και ξένες τράπεζες, δήλωσε ο Gu Xincen, διευθυντής του προγράμματος για το κλίμα και την ενέργεια στην Greenpeace, σε συνέντευξη που έδωσε στο Global Voices.
中国企业的一些国际竞争对手则利用其低成本和长贷款期的融资优势，在项目竞标时报出很低的价格。中资企业应该借鉴国际同行的经验，充分利用境外国际金融机构、外资银行的资金以加快发展。
Ορισμένοι διεθνείς ανταγωνιστές προσφέρουν πολύ χαμηλές τιμές στις προσφορές έργων. Οι κινεζικές εταιρείες θα πρέπει να μάθουν από τους ξένους παγκόσμιους ομολόγους τους και να αξιοποιήσουν κεφάλαια από ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και τράπεζες για να επιταχύνουν την ανάπτυξή τους.
Ο τομέας ανανεώσιμης ενέργειας στην Ινδονησία
Η Ινδονησία, σημαντική παραγωγός άνθρακα, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το συγκεκριμένο καύσιμο για την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Τον Νοέμβριο του 2024, ο πρωθυπουργός της Ινδονησίας, Prawobo Subianto, δήλωσε πως θέλει η χώρα σταδιακά να καταργήσει τη χρήση άνθρακα και καυσίμων τα επόμενα 15 χρόνια. Ο Prabowo εξηγεί:
Kami memiliki sumber energi terbarukan lainnya dan itulah sebabnya kami sangat optimistis bahwa kami dapat mencapai nol emisi sebelum 2050.
Διαθέτουμε και άλλες πηγές ανανεώσιμης ενέργειας και είμαστε πολύ αισιόδοξοι για την επίτευξη του στόχου μηδενικών εκπομπών έως το 2025.
Ρύπανση στην Τζακάρτα, Ινδονησία. Από: Wikipedia CC BY SA 3.0
Οι κεντρικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας με καύση άνθρακα είναι εξαιρετικά επιβλαβείς για την υγεία. Έρευνα του Κέντρου Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα (CREA, Centre for Research on Energy and Clean Air) αποκαλύπτει ότι η ρύπανση από τον σταθμό παραγωγής ενέργειας Suralaya στο Μπάντεν, προκαλεί τουλάχιστον 1.470 θανάτους ετησίως και έχει οδηγήσει σε δαπάνες 14.200 εκατομμύρια ρουπίες περίπου 811 εκατομμύρια δολάρια για την υγεία. Ένας κάτοικος δήλωσε στο BBC ότι ο γιος του έπασχε από πνευμονική νόσο ως αποτέλεσμα της ρύπανσης. Αυτό το εργοστάσιο είναι ένα από τα κύρια αίτια ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Τζακάρτα και τις γύρω περιοχές.
Αυτή η κατάσταση καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η μετάβαση σε ηλιακά πάνελ θα μπορούσε να προσφέρει μία βελτιωμένη ποιότητα ζωής, μειώνοντας μαζί τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την εξάρτηση από καύσιμα.
Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση της Ινδονησίας έχει προσπαθήσει να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις πάνω σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων και των ηλιακών πάνελ. Ωστόσο, οι επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα έχουν μείνει στάσιμες τα τελευταία επτά χρόνια, με επενδύσεις να ανέρχονται μόνο στα 1.500 εκατομμύρια δολάρια έως το 2023. Η Κίνα, ο δεύτερος μεγαλύτερος επενδυτής στην Ινδονησία, διαθέτει μονάχα το ένα τέταρτο των επενδύσεών της στον ενεργειακό τομέα. Μεταξύ των ετών 2006 και 2022, μόλις το 14% των ενεργειακών επενδύσεων της Κίνας αφορούσε τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ το υπόλοιπο επικεντρώθηκε στα καύσιμα. Το 2023, μόλις το 13,1% της παραγωγής ενέργειας της Ινδονησίας παρήχθη από καθαρές πηγές, ποσοστό κάτω των στόχων του κράτους που ήταν 17%. Ένας ειδικός χαρακτήρισε την «έλλειψη προόδου» της χώρας ανησυχητική στη δέσμευσή της για μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Ο Mutya Yustika, ειδικός στη χρηματοδότηση ενέργειας στην IEEFA, δήλωσε στο Dialogue Earth ότι η Ινδονησία αντιμετωπίζει πολλαπλές διαρθρωτικές δυσκολίες στην αύξηση των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Καταρχάς, ένα υποχρεωτικό κυβερνητικό σχέδιο συνεργασίας, το οποίο απαιτεί από τις ιδιωτικές εταιρείες να συνεργαστούν με την PLN (την κρατική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας της Ινδονησίας). Επίσης, το χαμηλό κόστος κιλοβατώρας των μόλις εννέα σεντς περιορίζει την οικονομική ελκυστικότητα για τους επενδυτές, ενώ οι διαδικασίες είναι χρονοβόρες και αδιαφανείς με αποτέλεσμα να επιδεινώνουν τις καθυστερήσεις.
Η Ινδονησία εξακολουθεί να βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Πηγή: Pxhere
Θα επιταχύνουν οι κινεζικές επενδύσεις την πράσινη μετάβαση της Ινδονησίας;
Ως τροπική χώρα, η Ινδονησία έχει τεράστιο δυναμικό για την παραγωγή ηλιακής ενέργειας, συγκεκριμένα 3.294GW (γιγαβάτ). Μέχρι στιγμής, διαθέτει μόλις 140MW (μεγαβάτ) εγκαταστάσεων ηλιακής ενέργειας σε στέγες κατατάσσοντας τη χώρα στην όγδοη θέση μεταξύ των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας σε μεγάλη κλίμακα, σύμφωνα με το Global Energy Monitor.
Η Ινδονησιακή κυβέρνηση έχει θέσει ένα φιλόδοξο στόχο: 3,61GW ενέργειας έως το 2025, 26,65GW πλωτής ηλιακής ενέργειας και ένα εργοστάσιο ηλιακής ενέργειας στην τάξη των 4,68GW έως το 2030. Το Εθνικό Σχέδιο Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ινδονησίας 2024-2060, προβλέπει σημαντική άνοδο της εγχώριας ζήτησης ηλιακής ενέργειας τις επόμενες δεκαετίες, αλλά οι ειδικοί λένε πως η τοπική παραγωγική ικανότητα πρέπει να αυξηθεί για την παραγωγή εκατομμυρίων ηλιακών πάνελ.
Η εγχώρια ζήτηση έχει αυξηθεί τα τελευταία πέντε χρόνια, σύμφωνα με τον Erlangga Bayu της Ινδονησιακής Ένωσης Εγκατάστασης Ηλιακών Συστημάτων σε Στέγες (Perkumpulan Pemasang PLTS Atap Indonesia), όπως είπε στο Global Voices. Στατιστικά, υπάρχει αύξηση της τάξεως του 160% στη ζήτηση για εγκατάσταση ηλιακών πάνελ από το 2020 a 2024.
Ωστόσο, για πολλούς πελάτες, τα ηλιακά πάνελ εξακολουθούν να είναι πολύ ακριβά. Η 30χρονη Lani Diana σκέφτηκε να εγκαταστήσει ένα ηλιακό πάνελ στο σπίτι της στο Τανγκεράνγκ Σελατάν στο Μπάντεν. Παρέμεινε διστακτική λόγω του κόστους και των σημαντικών περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους:
«Τα ηλιακά πάνελ δεν είναι ακόμη αρκετά δημοφιλή. Σκέφτομαι τα περιβαλλοντικά οφέλη, αν είναι σημαντικά ή όχι, αλλά εξακολουθούν να είναι ακριβά», δηλώνει η Lani στο Global Voices.
Σε αυτή την περίπτωση, οι κινεζικές επενδύσεις θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προμήθεια καυσίμων και στις εγχώριες ηλιακές υποδομές. Ο Erlangga υποστήριξε πως οι κινεζικές εταιρείες ηλιακής ενέργειας μπορούν πιθανά να ενισχύσουν την εγχώρια αγορά με τις προηγμένες τεχνολογίες τους, οι οποίες προσελκύουν κεφάλαια και δημιουργούν επομένως νέες θέσεις εργασίας:
«Με τα ηλιακά πάνελ που κατασκευάζονται στην Ινδονησία, η τιμή θα είναι φθηνότερη από άποψη εφοδιασμού, σε σύγκριση με τις εισαγωγές από την Κίνα. Έτσι, όταν κάτι θα είναι φθηνό, το αποτέλεσμα είναι ότι η ζήτηση θα αυξηθεί και αυτή», προσθέτει ο Erlangga στο Global Voices.
Ο Yang Muyi, ανώτερος αναλυτής στο παγκόσμιο think tank ενέργειας Ember, δήλωσε στο Dialogue Earth ότι είναι αισιόδοξος πως οι κινεζικές νεοσύστατες επιχειρήσεις μπορούν να ενισχύσουν τη φιλοδοξία της Ινδονησίας για πράσινη μετάβαση. Ως κυρίαρχος παγκόσμιος παράγοντας, με μερίδιο 90% σε βασικά τμήματα της αλυσίδας εφοδιασμού ηλιακής ενέργειας, η Κίνα προσφέρει στρατηγικά πλεονεκτήματα για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ινδονησία. Οι προηγμένες τεχνολογίες μπορούν να ενισχύσουν τη φιλοδοξία της χώρας για την παραγωγή μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεων παραγωγής ηλιακής ενέργειας.
Ωστόσο, οι ειδικοί τόνισαν επίσης την ανάγκη ανάπτυξης τοπικών μεταποιητικών βιομηχανιών, επειδή η Κίνα ενδέχεται να μην είναι σε θέση να φέρει τις νεότερες τεχνολογίες στην Ινδονησία. Είναι επίσης πιθανό (και μάλιστα δυνατό) οι ΗΠΑ να επιβάλουν δασμούς στην ηλιακή βιομηχανία της Ινδονησίας στο μέλλον.
Υπάρχουν επίσης μερικοί περιβαλλοντικοί κίνδυνοι που πρέπει να ληφθούν υπόψιν, ειδικά δεδομένου το ότι η βιομηχανία απαιτεί τεράστια έκταση γης για παραγωγή ηλιακής ενέργειας μεγάλης κλίμακας . Η Fanny Tri Jambore, ακτιβίστρια του Wahana Lingkungan Hidup Indonesia (Φόρουμ για το Περιβάλλον), εξηγεί στο Tempo, έναν από τους μεγαλύτερους ειδησεογραφικούς ιστότοπους της Ινδονησίας, ότι θα προκύψουν ζητήματα, εάν το εργοστάσιο εκτοπίσει σημαντικά οικοσυστήματα, όπως προστατευόμενοι οικότοποι ή περιοχές συλλογής αέρα.
