Κοινότοπες καντονέζικες λέξεις και εκφράσεις που δεν εντοπίζονται σε τυπικά μανδαρινικά λεξικά. Εικόνα από Inmediahk.net (CC: AT-NC)

Όπως εξηγείται σε προηγούμενη δημοσίευση, δεν υπάρχει μία κινέζικη γλώσσα. αλλά πολλές παραλλαγές και διάλεκτοι. Μετά την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας της Κίνας το 1912 έγιναν η εθνική γλώσσα της τα μανδαρινικά, μια γλώσσα που μιλιόταν στο βορειοανατολικό μέρος της Κίνας και στην αυτοκρατορική αυλή της Δυναστείας Τσινγκ.

Η απόφαση ελήφθη μέσω αυθαίρετης ψηφοφορίας από την «Επιτροπή Τυποποίησης Προφοράς» την 15 Φεβρουαρίου του 1913 υπό τη νεοσύστατη Δημοκρατία της Κίνας. Υπήρχαν 44 αντιπρόσωποι, αλλά ο πρόεδρος της επιτροπής Cai Yuanpei, ο τότε πρόεδρος του Πανεπιστήμιου του Πεκίνου, είχε 29 ψήφους, ενώ ο αντιπρόεδρος πέντε.

Λόγω της έλλειψης ομοφωνίας και της ανόδου του τοπικισμού στην εποχή των πολέμαρχων της Δημοκρατίας της Κίνας (1916–1928), τα μανδαρινικά αντιμετώπισαν τοπική αντίσταση και η κεντρική δημοκρατική κυβέρνηση αναγκάστηκε να κηρύξει «πολιτισμική επανάσταση» για να «σώσει τη χώρα».

Τα μανδαρινικά, αργότερα αποκαλούμενα putonghua, λειτουργούν ως lingua franca στην Κίνα, επιτρέποντας σε όσα άτομα μιλούσαν διάφορες κινέζικες γλώσσες να επικοινωνούν μεταξύ τους. Η χώρα παρέμεινε γλωσσικά ποικίλη μέχρι το '90, όταν η putonghua (εφεξής Κοινή) νομοθετήθηκε ως το κύριο μέσο διδασκαλίας στα σχολεία.

Πολλά άτομα παραπονέθηκαν για την αυθαίρετη απόφαση να γίνουν τα μανδαρινικά η επίσημη γλώσσα το 1913 και τοπικοί παράγοντες έχουν αντισταθεί στην εξάλειψη μητρικών γλωσσών.

Στην καντονόφωνη επαρχία Γκουανγκντόνγκ πολλά άτομα πιστεύουν πως η τοπική γλώσσα είναι πιο αυθεντική από τα μανδαρινικά, ενώ κάποια άτομα πιστεύουν πως τα καντονέζικα παραλίγο να γίνουν η επίσημη γλώσσα της Κίνας.

Πολλοί Κινέζοι επαναστάτες, που ανέτρεψαν την Δυναστία Τσινγκ, την τελευταία ηγούμενη από τους Μαντσού, γεννήθηκαν στην Γκουανγκντόνγκ. Ο Πατέρας της Δημοκρατίας της Κίνας, Σουν Γιατ-Σεν, για παράδειγμα, Καντονέζος και γηγενής της Χάκκα, γεννήθηκε στην Γκουανγκντόνγκ. Ξεκίνησε τα σχέδιά του να ανατρέψει την Δυναστεία Τσινγκ στο Χονγκ Κονγκ ως μέλος της Καντονόφωνης Συμμορίας των Τεσσάρων. Αφού ο Σεν οργάνωσε την Κινεζική Επαναστατική Συμμαχία στην Ιαπωνία, συγκέντρωσε πόρους από Κινέζους του εξωτερικού στην περιοχή Νανγιάνγκ (Νοτιοδυτικές Ασιατικές χώρες συμπεριλαμβανομένων Μαλαισίας, Ινδονησίας και Φιλιππίνων) για να χρηματοδοτήσουν την Κινέζικη Επανάσταση. Οι Κινέζοι της Νανγιάνγκ μιλούσαν κυρίως καντονέζικα και χοκιέν. 

Έτσι, τα καντονέζικα και άλλες γλώσσες από τη νότια Κίνα θεωρούνταν εφεξής η πιο πολιτικά ορθή επιλογή, καθώς τα μανδαρινικά μιλούνταν από την Αυτοκρατορική Αυλή Τσινγκ, εναντίον της οποίας σκόπευαν να εξεγερθούν οι Κινέζοι επαναστάτες. Αυτός είναι μάλλον ο λόγος που η «Επιτροπή Τυποποίησης Προφοράς» της Δημοκρατίας της Κίνας δεν μπόρεσε να καταλήξει ομόφωνα σε μια επίσημη γλώσσα, αν και, τελικά, το Συμβούλιο κατέληξε σε μια απόφαση, κατευθυνόμενο σε μεγάλο βαθμό από τον Πρόεδρο.

Πέρα από πολιτικούς προβληματισμούς από την σκοπιά πολλών νότιων Κινέζων, τα μανδαρινικά θεωρούνται «ξενοποιημένη γλώσσα Χαν» 胡化漢語, καθώς το βόρειο τμήμα της Κίνας ήταν υπό διοίκηση ξένων φυλών στη διάρκεια της Κινέζικης Ιστορίας.

Σύμφωνα με τον γνωστό Κινέζο ιστορικό και δάσκαλο ιστορίας Yuan Tengfei, τα μανδαρινικά ήταν μια κρεολή γλώσσα, που μιλιόταν από ξένες φυλές στο βόρειο τμήμα της Κίνας με κέντρο το Πεκίνο. Σε ένα από τα βιβλία του για την κινέζικη ιστορία ο ιστορικός τόνισε:

北京是遼金元明清五朝故都，除了明朝，遼金元清全是少數民族，所以北京這個地方自古胡漢雜居，胡人統治的時間可能比漢人還要長。

Το Πεκίνο ήταν η πρωτεύουσα της Δυναστείας Λιάο, ηγούμενη από τους Κιτάν (916 και 1125), της Δυναστείας Τζιν, ηγούμενη από τους  Νιουζέν (1115–1234), της Δυναστείας Γιουάν, ηγούμενη από τους Μογγόλους (1271–1368), της Δυναστείας Μινγκ ηγούμενη από τους Χαν (1368–1644) και της Δυναστείας Τσινγκ, ηγούμενη από τους Μαντσού (1636–1912). Πέρα από την Δυναστεία Μινγκ, οι Δυναστείες Λιάο, Τζιν, Γιουάν και Τσινγκ διοικούνταν από εθνοτικές μειονότητες μη Κινέζων Χαν. Το Πεκίνο πάντα κατοικούταν από μείγμα Χαν και ξένων φυλών: η περίοδος που ήταν υπό τη διοίκηση ξένων φυλών ήταν μάλλον μεγαλύτερη από την περίοδο των Κινέζων Χαν.

Από την άλλη, άλλες νότιες κινέζικες γλώσσες, ιδιαίτερα τα καντονέζικα, θεωρούνται πιο αυθεντικά.

Ο μύθος για τα καντονέζικα είναι πως η γλώσσα μιλιόταν στην Τανγκ και διατηρήθηκε στην νότια Κίνα μετά την εξέγερση Αν Λουσάν (755–763), καθώς ο αυτοκράτορας κατέφυγε στη Σετσουάν και ένας μεγάλος αριθμός λόγιων κατέφυγε επίσης στην νότια Κίνα.

Αν και είναι αδύνατο να ανιχνεύσουμε την προφορά των κινέζικων κατά την Δυναστεία Τανγκ, ο καντονέζικος μύθος υποστηρίζεται από πολυάριθμα παραδείγματα που δείχνουν πως οι εκφράσεις της γλώσσας βασίζονται σε κλασσική κινέζικη λογοτεχνία, όπως η έκφραση του «αγάπη» ως «jung1-yi3» (鍾意) στα καντονέζικα αντί για «xi huan»· (喜歡) στα μανδαρινικά εντοπίζεται στο «Παράνομοι του Βάλτου» (Water Margin) της Βόρειας Δυναστείας Σονγκ και η έκφραση «πόσο;» ως «gei2-do1» (幾多) στα καντονέζικα αντί για «duo shao»· 多少 στα μανδαρινικά εντοπίζεται στο ποίημα «Λαίδη Yu, η αυτοκρατορική όμορφη» του Li Yu (李煜 937–978), αυτοκράτορα της Νότιας Δυναστείας Τανγκ.

Υπάρχουν επίσης ισχυρισμοί πως τα ποιήματα του Τανγκ έχουν καλύτερη ρίμα στα καντονέζικα. Ένα σύνηθες παράδειγμα είναι το «Σκαρφαλώνοντας στον Πύργο των Πελαργών» του Wang Zhihuan (688–742). Η παρακάτω μετάφραση δείχνει πως το ποίημα ριμάρει όταν προφέρεται στην Κοινή και στα καντονέζικα:

白日依山盡 | The white sun sets behind the mountains
黃河入海流 | The Yellow River flows into the sea
欲窮千里目 | To see a thousand mile further
更上一層樓 | Ascend another floor

Ο κίτρινος ήλιος ανατέλλει πίσω από τα βουνά
Το κίτρινο ποτάμι ρέει στα θαλασσινά νερά
Για να δεις χίλια μίλια παραπάνω
Έναν όροφο ανέβα πιο πάνω

Mandarin: Bái rì yī shān jìn
Huánghé rù hǎiliú
yù qióng qiānlǐ mù
gèng shàng yì céng lóu

Cantonese: baak6 jat6 ji1 saan1 zeon6
wong4 ho4 jap6 hoi2 lau4
juk6 kung4 cin1 lei5 muk6 
gang13 soeng56 jat1 cang4 lau4

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν μερικοί λόγιοι, η συζήτηση περί αυθεντικότητας αντανακλά την τοπική αντίδραση κατά της πολιτισμικής καταστρατήγησης από μια κεντρική εξουσία. Από το πέρασμα της νομοθεσίας σχετικά με την Τυποποιημένη Προφορική και Γραπτή Κινέζικη Γλώσσα το 2000, οι κάτοικοι της περιφέρειας Γκουανγκντόνγκ αντιστέκονται σθεναρά. Μέσα σε δύο δεκαετίες, οι δημόσιες επικοινωνίες σε κυβερνητικούς οργανισμούς, σχολεία, εμπορικές επιχειρήσεις, εστιατόρια και άλλα έχουν στραφεί από τα καντονέζικα στην Κοινή, μέσα στην περιφέρεια.

Όσο για το Χονγκ Κονγκ, από το 1999 η κυβέρνηση της πόλης έχει εκπονήσει σχέδιο ώστε να εφαρμόσει πολιτική εκμάθησης της κινέζικης γλώσσας στην Κοινή αντί για την καντονέζικη, επιπρόσθετα στην ύλη της Κοινής στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο το σχέδιο αυτό συνάντησε σθεναρή εναντίωση από τον εκπαιδευτικό κλάδο, καθώς έρευνες κατέδειξαν πως τα παιδιά θα δυσκολεύονταν να κατανοήσουν γραπτές κινέζικές εκφράσεις εάν τις εξηγούσαν στην Κοινή. Η αυθεντικότητα της καντονέζικης γλώσσας έχει επίσης αναφερθεί ως βασικό επιχείρημα κατά της πολιτικής της γλωσσικής τυποποίησης. Το σχέδιο παρέμενε σε αναμονή μέχρι το 2008.

Μέχρι το 2020 πάνω από το 70% των δημοτικών σχολείων και περίπου το 30% των σχολείων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στο Χονγκ Κόνγκ στράφηκαν στην Κοινή για την εκμάθηση της ύλης της κινέζικης γλώσσας.

Μετά την καταστολή των αντικινεζικών διαδηλώσεων κατά εκδόσεων καταζητούμενων το 2019 και την εφαρμογή της Εθνικής Νομοθεσίας Ασφάλειας το 2020, η πίεση να εφαρμοστεί πλήρως η διδασκαλία της Κοινής στην ύλη της κινέζικης γλώσσας έχει ενισχυθεί. Ο φιλοκαθεστωτικός ακαδημαϊκός Wong Ching-yung υποστήριξε για παράδειγμα στο think-tank περιοδικό Bauhinia πως η στροφή στην Κοινή ως τυποποιημένη κινέζικη γλώσσα στο Χονγκ Κονγκ θα έπρεπε να είναι ένα σημαντικό κομμάτι της «εθνικής παιδείας» της πόλης. Υποστηρίζει τη θέση της στο διεθνές κύρος της Κοινής, συμπεριλαμβανομένης της υιοθέτησής της  από τα Ηνωμένα Έθνη ως την επίσημη προφορική γλώσσα.

Η Ημέρα Κινέζικης Γλώσσας των Ηνωμένων Εθνών στις 20 Απριλίου θα είχε πιθανότατα αποτελέσει μια ακόμα ευκαιρία να πιέσουν για την τυποποίηση της προφορικής Κινέζικης στο Χονγκ Κονγκ. Είναι αρκετά ειρωνικό πως η μέρα αυτή είναι αφιερωμένη αρχικά στον εορτασμό της ποικιλομορφίας των γλωσσών.