Δορυφορική λήψη των Μαλβίνων, γνωστές ως νήσοι Φώκλαντ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Καλλιτεχνική επεξεργασία σε εικόνα ελεύθερης χρήσης στο Wikimedia Commons.

Όταν η αργεντίνικη σειρά επιστημονικής φαντασίας «The Eternaut» (Αιώνιος Ναύτης) κυκλοφόρησε στην πλατφόρμα Netflix, η μεταφράστρια Daiana Estefanía Díaz δημοσίευσε μία ανάλυση στον λογαριασμό της στο LinkedIn για το γιατί οι άνθρωποι σε όλον τον κόσμο διάβαζαν και άκουγαν το όνομα Μαλβίνες αντί Νήσοι Φώκλαντ σε κάθε γλώσσα, όταν αναφερόταν στο αμφιλεγόμενο αρχιπέλαγος του Νότιου Ατλαντικού.

Οι νήσοι βρίσκονται στο κέντρο μίας διαμάχης, που διήρκησε πάνω από έναν αιώνα, ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Αργεντινή, η οποία οδήγησε στον αιματηρό πόλεμο του 1982, που κράτησε δέκα εβδομάδες και σκότωσε περισσότερους από 900 ανθρώπους, 649 εκ των οποίων Αργεντινοί. Εξακολουθεί να παραμένει μία ανοιχτή πληγή για πολλούς στη νοτιοαμερικανικό έθνος, έγινε επίσης ένα επικαιροποιημένο στοιχείο της αρχικής ιστορίας από το μυθιστόρημα κόμικ, που διασκευάστηκε σε σειρά.

Η πρωτότυπη ιστορία του Έκτωρ Όστερχελντ με έργα του Φρανσίσκο Σολάνο Λόπεζ, κλασική στον αργεντίνικο κόσμο των κόμικς, γράφτηκε το 1957. Τώρα, σχεδόν 70 χρόνια αργότερα, ο δημιουργός Bruno Stagnaro αποφάσισε να προσθέσει τοπικές λεπτομέρειες κοντύτερα στη σύγχρονη κοινωνία στη νέα παραγωγή του. Κι έτσι, ο Juan Salvo, ο ήρωας του Eternaut, που ταξιδεύει στις χρονικές αλληλουχίες προσπαθώντας να σώσει τη χώρα του από μία εξωγήινη απειλή, τον οποίο υποδύεται ο Ρικάρντο Νταρίν, έγινε βετεράνος των διαμαχών των Μαλβίνων.

Η Díaz εξήγησε την επιλογή της να κρατήσει το όνομα Μαλβίνες στην μετάφρασή της στα αγγλικά:

Era la única opción viable, no tuve la menor duda. No solo porque jamás se me ocurriría usar en ese contexto y en una producción argentina un nombre que no sea Malvinas, sino además porque sé que ningún argentino, sea real o ficcional, las llamaría de otro modo.

Ήταν η μόνη βιώσιμη επιλογή, δεν αμφέβαλλα ποτέ. Όχι μόνο επειδή ποτέ δε μου πέρασε από το μυαλό να χρησιμοποιήσω άλλο όνομα πέρα του «Μαλβίνες» σε αυτό το πλαίσιο και σε μία αργεντίνικη παραγωγή, μα επίσης επειδή γνωρίζω πως ένας Αργεντινός, είτε πραγματικός είτε φανταστικός, δεν θα τις αποκαλούσε ποτέ αλλιώς.

Η μεταφράστρια επίσης πρότεινε το όνομα των νήσων να μεταφράζεται ως Μαλβίνες σε όλες τις άλλες γλώσσες, όπου η σειρά θα γινόταν διαθέσιμη. Η Díaz είπε πως ήταν άλλο να εξηγήσει στους άλλους μεταφραστές πώς να δουλέψουν με λέξεις σχετικές με το παιχνίδι truco (ένα δημοφιλές, παραδοσιακό παιχνίδι καρτών στη Νότια Αμερική, που εμφανίζεται στο πρώτο επεισόδιο), μα για τις Μαλβίνες ήταν ένα άλλο, «πολύ βαθύτερο ζήτημα».

Les conté que allá también nevó en 1982, que ese avión del ejército peruano no aparece por casualidad, que cuando dicen “las islas’’ hablan de esas dos y muchísimas cosas más. Qué, quién, cuándo, cómo, dónde y por qué. Es un tema sensible y muy presente que nos atraviesa en el ámbito político, histórico, cultural y social… Nos asienta en un lado de la historia del que no nos vamos a mover.

Τους είπα πως επίσης χιόνιζε εκεί το 1982, πως αυτό το αεροπλάνο από τον Περουβιανό Στρατό δεν εμφανίζεται (στη σειρά) κατά τύχη, όταν λένε ότι «οι νήσοι» μιλάνε για αυτά τα δύο, μα επίσης και για πολλά άλλα πράγματα. Τι, ποιος, πότε, πώς, πού και γιατί. Αυτό είναι ένα ευαίσθητο θέμα, ακόμη πολύ επίκαιρο, που μας διατρέχει στην πολιτική, ιστορική, πολιτιστική και κοινωνική σφαίρα…Μας καθίζει σε μια γωνιά της ιστορίας, από την οποία δεν πρόκειται να μετακινηθούμε.

Υποστηρίξτε το Global Voices καθώς δημοσιεύουμε περισσότερα άρθρα σαν κι αυτό

Για περισσότερες πληροφορίες για αυτή την εκστρατεία παρακαλώ δείτε εδώ.

Ιστορικό πλαίσιο

Ύψωση της σημαίας της Αργεντινής μετά από προσγείωση στις Μαλβίνες το 1982. Φωτογραφία: Argentina.gob.ar (CC BY 4.0).

Στις 2 Απριλίου του 2025, επίσημα Μέρα των Βετεράνων και των Πεσόντων του πολέμου των Μαλβίνων, η ομιλία του Αργεντινού προέδρου Χαβιέρ Μιλέι σηματοδότησε μια μετατόπιση στην ιστορική θέση της κυβέρνησης της Αργεντινής πάνω στο θέμα, σύμφωνα με τον τοπικό Τύπο. Υπερασπίστηκε το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των κατοίκων του νησιού, λέγοντας πως ελπίζει να επιλέξουν να είναι Αργεντινοί. Κάτω από το σύνταγμα της χώρας του, όμως, είναι ήδη.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι Μαλβίνες/Φώκλαντ έχουν πληθυσμό 3.662 ατόμων σε έκταση 12.173 τετραγωνικά χιλιόμετρα υπό την διοίκηση του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας. Η ειδική επιτροπή αποαποικιοποίησης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών έχει συζητήσει αυτό το θέμα από το 1964 και εκδίδει ψηφίσματα ετησίως.

Η διαμάχη για τις νήσους έχει κρατήσει σχεδόν δύο αιώνες. Οι Αργεντινοί τις διεκδικούν ως τμήμα της Επαρχίας Γης του Πυρός, Ανταρκτικής και νήσων του Νότιου Ατλαντικού. Η χώρα υποστηρίζει ότι οι Μαλβίνες κυβερνούνταν από την Ισπανία μέχρι το 1816, όταν η Αργεντινή ανεξαρτητοποιήθηκε, κάτι που οι Αργεντινοί υποστηρίζουν πως οδήγησε αυτόματα στην κληρονόμηση των νήσων ως τμήμα της γης τους. Το 1833, όμως, οι Βρετανοί άρχισαν να ελέγχουν το αρχιπέλαγος, κάτι που διακόπηκε μόνο για λίγο κατά τον πόλεμο το 1982.

Εκείνη την εποχή, όταν η στρατιωτική δικτατορία πιεζόταν από μία οικονομική και πολιτική κρίση, ο τότε πρόεδρος στρατηγός Λεοπόλδο Γκαλτιέρι αποφάσισε να εκκινήσει την επιχείρηση ως προσπάθεια ανατροπής του παιχνιδιού. Ήταν η μόνη διεθνής πολεμικού τύπου διένεξη, στην οποία η Αργεντινή ήταν βασική φιγούρα κατά τον 20ό αιώνα, λέει μία δημοσίευση από το Εθνικό Συμβούλιο Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας. Μετά από 74 μέρες πολέμου, 255 Βρετανοί, τρεις νησιώτες και 649 Αργεντινοί σκοτώθηκαν. Όπως έγραψε η δημοσιογράφος Leila Guerriero σε ένα άρθρο στην εφημερίδα El País το 2020:

Muchos fueron enterrados en un cementerio de las islas y permanecieron allí sin identificar durante décadas.

Πολλοί θάφτηκαν σε ένα κοιμητήριο στα νησιά και έμειναν εκεί χωρίς να έχουν αναγνωριστεί εδώ και δεκαετίες.

Ένα άρθρο γραμμένο το 2021 από τον Daniel Filmus, τότε γραμματέα για τις Μαλβίνες και τον Νότιο Ατλαντικό, δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εξωτερικών της Αργεντινής, έλεγε:

Argentina protestó inmediatamente frente al acto de fuerza británico y jamás renunció a su soberanía. Si la controversia existe hasta el día de hoy, es por la negativa británica a resolverlo.

Η Αργεντινή διαμαρτυρήθηκε αμέσως μετά τη βρετανική πράξη βίας (τον 19ο αιώνα) και ποτέ δεν απαρνήθηκε την κυριαρχία της. Αν και η διαμάχη υπάρχει μέχρι σήμερα, είναι λόγω της απροθυμίας των Βρετανών να τη λύσει.

Σύμφωνα  με ένα άρθρο του BBC του 2007, ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ είπε ότι «χρειάστηκε “πολιτικό θάρρος” ο πόλεμος για τις νήσους Φώκλαντ και πως αυτό ήταν “το σωστό”». Το περασμένο έτος, ο επίσημος λογαριασμός του Γραφείου Εξωτερικού του Ηνωμένου Βασιλείου ανήρτησε ένα βίντεο στο X (πρώην Twitter), δηλώνοντας:

The Falkland Islands are a valued part of the British family. pic.twitter.com/QytW3zsxI6

— Γραφείο Εξωτερικών, Κοινοπολιτείας και Ανάπτυξης (@FCDOGovUK) February 21, 2024

Οι νήσοι Φώκλαντ είναι ένα πολύτιμο κομμάτι της Βρετανικής Οικογένειας.

Ένα πολιτιστικό σύμβολο

Όταν ο πόλεμος ξέσπασε το 1982, ο διάσημος συγγραφέας Χόρχε Λουίς Μπόρχες είπε ότι ήταν σαν να έχεις δύο φαλακρούς να μαλώνουν πάνω από μία χτένα. Όμως, όπως δίνεται η εξήγηση απ’ τη Díaz, τη μεταφράστρια του The Eternaut, στους Αργεντινούς, οι νήσοι είναι θέμα ταυτότητας υφασμένης στην κουλτούρα τους.

Με τα χρόνια, το πολιτικό σύνθημα «Οι Μαλβίνες είναι αργεντίνικες» («Las Malvinas son Argentinas») απλώνονταν σε όλη την χώρα σε ταμπέλες, μπλούζες, ποδοσφαιρικά στάδια, μουσική, και μετατράπηκε σε μία δική του πολιτιστική αναφορά.

Η κορύφωση έφτασε δύο χρόνια μετά το τέλος της σύγκρουσης, με την Αργεντινή να αντιμετωπίζει την Αγγλία στα προημιτελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1986. Ο 25χρονος Ντιέγκο Αρμάντο Μαραντόνα σκόραρε δύο ιστορικά γκολ μέσα σε τέσσερα λεπτά. Το πρώτο ήταν το εμβληματικό «χέρι του Θεού» και το δεύτερο ονομάστηκε «το γκολ του αιώνα». Η Αργεντινή απέκλεισε την Αγγλία και νίκησε τον δεύτερο τίτλο της στο Παγκόσμιο Κύπελλο.

Αν και πριν από τον αγώνα είχε πει ότι ήταν απλώς ποδόσφαιρο, αποφεύγοντας την πολιτική πλευρά του αγώνα, αργότερα, ο Μαραντόνα έλεγε:

Era como ganarle a un país, no a un equipo de fútbol. Habían muerto muchos pibes argentinos; los habían matado como a pajaritos. Esto era una revancha, ¡un carajo iba a ser un partido más!

Ήταν σαν να κερδίζαμε μια χώρα, όχι μόνο μια ποδοσφαιρική ομάδα. Πολλά παιδιά της Αργεντινής είχαν πεθάνει. Τα είχαν σκοτώσει σαν να ήταν μικρά πουλάκια. Ήταν μια εκδίκηση, στο διάολο αν ήταν απλώς ένας ακόμη αγώνας!