Η συγγραφέας Άνα Μαρία Γκονσάλβες έγινε η πρώτη μαύρη που εξελέγη σε έδρα στην Ακαδημία Γραμμάτων. της Βραζιλίας. Φωτογραφία από την Tânia Rêgo/Agência Brasil, χρησιμοποιείται με άδεια.Στις 10 Ιουλίου, η Ακαδημία Γραμμάτων της Βραζιλίας (Academia Brasileira de Letras, ABL) ανακοίνωσε ότι εξέλεξε την πρώτη μαύρη γυναίκα ως μέλος στην 128χρονη ιστορία της. Η γυναίκα που έσπασε το στερέωμα και έγινε «αθάνατη» – έτσι αποκαλούνται τα μέλη του ιδρύματος, καθώς η ιδιότητα αυτή είναι αέναη – είναι η Άνα Μαρία Γκονσάλβες, μια 55χρονη συγγραφέας γεννημένη στην πολιτεία Μίνας Γεράις, γνωστή για το μπεστ σέλερ της, ιστορικό ρομαντικό μυθιστόρημα Um defeito de cor («Ένα χρωματικό ελάττωμα»).

Με εγκαθίδρυση το 1897, λίγο μετά τη Διακήρυξη της Δημοκρατίας της Βραζιλίας, η Ακαδημία είναι μία ΜΚΟ αφιερωμένη στην «καλλιέργεια της εθνικής γλώσσας και της λογοτεχνίας», σύμφωνα με την ιστοσελίδα της. Αυτή τη στιγμή έχει 40 ενεργά μέλη και 20 συνεργάτες εξωτερικού.

Παρότι η Βραζιλία είναι μια χώρα μεικτών φυλών με τις γυναίκες να αποτελούν περισσότερο από το μισό του πλυθησμού και η πλειονότητα αυτοπροσδιορίζεται ως αφρικανικής καταγωγής (άνθρωποι μαύρης και μεικτής εθνικότητας σύμφωνα με τη μεθοδολογία της εθνικής απογραφής), οι θέσεις στο ίδρυμα δεν αντανακλούσαν πάντα την πραγματική σύσταση του λαού της.

Μόνο 13 γυναίκες έχουν εκλεχθεί στην Ακαδημία σε όλη της την ιστορία. Η πρώτη ήταν η συγγραφέας Ρακέλ ντε Κέιρος το 1977, έναν χρόνο μετά την άρση της απαγόρευσης των γυναικών-μελών. Η Γκονσάλβες είναι η πιο πρόσφατη προσθήκη και εντάσσεται στις πέντε άλλες υπάρχουσες γυναίκες της Ακαδημίας. Διαδέχεται τον γραμματικό και φιλόλογο Εβανίλντο Μπεσάρα, ο οποίος πέθανε φέτος τον Μάιο.

Το 2018, μια άλλη συγγραφέας από την πολιτεία Μίνας Γεράις, η Κονσεισάο Εβαρίστο, παρουσίασε την υποψηφιότητά της και παραλίγο να γίνει εκείνη η πρώτη μαύρη που θα αποκτούσε θέση στην ακαδημία. Ο σκηνοθέτης Κάρλος Ντιέγκες, ένας λευκός άνδρας, εκλέχθηκε αντ’ αυτής.

Όσον αφορά την σημασία της εκλογής της Γκονσάλβες, ο πρόεδρος της Ακαδημίας Μερβάλ Περέιρα απευθύνθηκε στην Ακαδημία λέγοντας πως ο διορισμός της βοήθησε «να καταδείξει ότι η Ακαδημία έχει στόχο την αύξηση της εκπροσώπησης ως προς το φύλο, τη φυλή και οποιουσδήποτε παράγοντες αντιπροσωπεύουν τη βραζιλιάνικη κουλτούρα».

Queremos ser reconhecidos como uma instituição cultural que represente o Brasil, a diversidade brasileira. Ela aumenta nossa vontade de estar sempre presente nos movimentos sociais relevantes.

Θέλουμε να αναγνωριστούμε ως ένα πολιτισμικό ίδρυμα, που αντιπροσωπεύει τη Βραζιλία, τη βραζιλιάνικη ποικιλομορφία. Αυξάνει τη θέλησή μας να δηλώνουμε το παρόν σε σχετικά κοινωνικά κινήματα.

Η Γκονσάλβες είπε πως η λογοτεχνία ήταν ο φακός που την σύστησε στον κόσμο και την πιθανότητα διαφορετικών κουλτούρων και σημείωσε:

Que eu não seja a única mulher negra. Mais do que a representatividade que o momento pede, é importante a produção de presença. Isso que gostaria de fazer também dentro da ABL. Estou chegando, conhecendo e tentando me entender com os colegas e como a Academia funciona. Me encanta muito a possibilidade de trabalhar institucionalmente pelo livro, num país onde perdemos leitores.

Ελπίζω ότι δεν θα είμαι η μόνη μαύρη γυναίκα [εδώ]. Πέρα από την εκπροσώπηση που αντιπροσωπεύει η στιγμή αυτή, είναι σημαντικό να δημιουργήσουμε μία παρουσία. Αυτό θέλω να κάνω μέσα στην Ακαδημία Γραμμάτων της Βραζιλίας. Έρχομαι εδώ, μαθαίνω και προσπαθώ να καταλάβω πώς δουλεύουν οι συνάδελφοί μου και η ακαδημία. Με γοητεύει η πιθανότητα να εργάζομαι ακαδημαϊκά για βιβλία σε μια χώρα που χάνουμε αναγνώστες.

Υποστηρίξτε το Global Voices καθώς δημοσιεύουμε άρθρα σαν κι αυτό:

Για περισσότερες πληροφορίες για αυτή την εκστρατεία, παρακαλώ μεταβείτε εδώ.

Το έργο της συγγραφέως

Η Γκονσάλβες είναι μυθιστοριογράφος, σεναριογράφος και θεατρική συγγραφέας και διδάσκει δημιουργική γραφή.

Το πιο γνωστό έργο της είναι το ιστορικό ρομαντικό μυθιστόρημα «Ένα χρωματικό ελάττωμα», το οποίο είχε επιλεγεί ως ένα από τα καλύτερα βραζιλιάνικα βιβλία του 21ου αιώνα από μια κριτική επιτροπή που είχε προσκληθεί από την εφημερίδα Folha de S. Paulo τον Μάιο του 2025. Έχοντας εκδοθεί για πρώτη φορά το 2006, πούλησε περισσότερα από 150.000 αντίτυπα και έφτασε την 41η ανατύπωσή του. Το 2024, ενέπνευσε το θέμα της παρέλασης της Portela, μία από τις μεγαλύτερες σχολές σάμπα στο καρναβάλι του Ρίο ντε Τζανέιρο.

Μέσα σε 951 σελίδες που χρειάστηκαν πέντε χρόνια έρευνας και γραφής, η Γκονσάλβες διηγείται την ιστορία της Κεχίντε, μίας Αφρικανής που γεννήθηκε στο βασίλειο του Νταχομέη (μετονομάστηκε σε Μπενίν το 1975), η οποία συνελήφθη σε ηλικία οκτώ ετών και διακινήθηκε προς στη Βραζιλία, όπου και έγινε σκλάβα. Το βιβλίο διατρέχει τη ζωή της, συμπεριλαμβανομένης της διάψευσης των προσδοκιών της, των βασάνων, των ερωτικών ιστοριών, της αναζήτησης για έναν γιο, της θρησκευτικότητάς της και το πώς μεταστρέφεται γύρω από αυτή την πίστη και ανακτά την ελευθερία της.

Η χαρακτήρας λέγεται πως βασίστηκε στην αληθινή ιστορική προσωπικότητα Λουίζα Μαχίν, για την οποία λείπουν ιστορικά αρχεία, όπως αναφέρει το DW Brasil. Πιστεύεται ότι έλαβε μέρος σε εξεγέρσεις και ιστορικές επαναστάσεις των σκλάβων κατά την αποικιοκρατική περίοδο της Βραζιλίας του 19ου αιώνα, όπως η Επανάσταση των Μαλές (Malês), η οποία συγκέντρωσε σκλάβους Αφρικανούς, συμπεριλαμβανομένων πολλών Μουσουλμάνων, που πάλευαν για την κατάργηση της δουλείας στην Μπαΐα το 1835. Η Μαχίν λέγεται πως ήταν η μητέρα του Λουίς Γκάμα, που αργότερα έγινε σημαντικός υπέρμαχος κατά της δουλείας στη χώρα.

Η Γκονσάλβες αποκάλεσε το βιβλίο της «μία ρομαντικοποιημένη αληθινή ιστορία», όπως είπε το ειδησεογραφικό πρακτορείο G1:

‘‘Um Defeito de Cor’’ é a história da luta preta no Brasil incorporada em uma mulher que enfrentou os maiores desafios imagináveis pra continuar viva e preservar suas heranças e raízes.

Το «Ένα χρωματικό ελάττωμα» είναι η ιστορία του αγώνα των μαύρων στη Βραζιλία, που ενσαρκώνεται από μια γυναίκα, που αντιμετώπισε τις μεγαλύτερες δυνατές προκλήσεις για να επιβιώσει και να διατηρήσει την κληρονομιά και τις ρίζες της.