Το Σύνταγμα της Ινδίας στο Geospatial World Forum του 2017 (Χιντεραμπάντ, Ινδία). Φωτογραφία μέσω Wikipedia από το Geospatial World. CC BY 2.0.

Από τότε που το κόμμα Μπαρατίγια Τζανάτα ανήλθε στην εξουσία στην Ινδία το 2014, συζητήσεις γύρω από τις τροπολογίες του συντάγματος έχουν γίνει ένα επαναλαμβανόμενο θέμα.

Ένα σημαντικό περιστατικό έλαβε χώρα στις 26 Ιανουαρίου του 2015, όταν το Υπουργείο Πληροφοριών και Ραδιοτηλεόρασης της Ένωσης ανήρτησε μία διαφήμιση σε εφημερίδα παρουσιάζοντας τον Πρόλογο στο Σύνταγμα. Η εκδοχή που χρησιμοποιήθηκε έγραφε: «Εμείς, ο λαός της Ινδίας, έχουμε επίσημα αποφασίσει να συγκροτήσουμε την Ινδία ως μία Κυρίαρχη Λαϊκή Δημοκρατία». Αξιοσημείωτο είναι ότι αυτή η απόδοση του Προλόγου δεν περιείχε τους όρους «σοσιαλισμός» και «κοσμικισμός», οι οποίοι είχαν προστεθεί μέσα από την 42η Τροπολογία στον Πρόλογο του Συντάγματος το 1976. Πλέον, ο επίσημος Πρόλογος γράφει: «Εμείς, ο λαός της Ινδίας, έχουμε επίσημα αποφασίσει να συγκροτήσουμε την Ινδία ως μία Κυρίαρχη Σοσιαλιστική Κοσμική Λαϊκή Δημοκρατία».

Ο πρόλογος του Συντάγματος της Ινδίας. Εικόνα: Wikipedia. CC 0.

Τα αντίπαλα κόμματα είχαν αμέσως καταδικάσει τη διαφήμιση κάνοντας εκκλήσεις για αμερόληπτη έρευνα. Ωστόσο, ένα μήνα αργότερα, ο τότε Υπουργός της Ένωσης Arun Jaitley απευθύνθηκε στην Ράτζια Σάμπα, την Άνω Βουλή του Ινδικού Κοινοβουλίου, λέγοντας πως η εκδοχή που χρησιμοποιήθηκε αντικατόπτριζε το αρχικό Σύνταγμα και προοριζόταν αποκλειστικά για να τιμήσει τους ιδρυτές-πατέρες, χωρίς καμία κακόβουλη πρόθεση.

Πέντε χρόνια νωρίτερα, το 2020, ο βουλευτής Rakesh Sinha του κόμματος Μπαρατίγια Τζανάτα έκανε έκκληση στην κυβέρνηση για αφαίρεση του όρου «σοσιαλιστικό» από τον Πρόλογο του Ινδικού Συντάγματος, λέγοντας πως δεν ήταν τμήμα του αρχικού κειμένου, αλλά ότι προστέθηκε αργότερα μέσα από την 42η Τροπολογία.

Το ίδιο έτος, ο ηγέτης του κόμματος BJP Subramanian Swamy, μαζί με αρκετούς άλλους, υπέγραψε αίτημα, που εστάλη στο Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας ζητώντας την αφαίρεση των όρων «κοσμικό» και «σοσιαλιστικό» από τον Πρόλογο. Όμως, τον Νοέμβριο του 2024, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα, καθώς οι δύο όροι είναι αναπόσπαστα κομμάτια της βασικής δομής του Συντάγματος.

Το Δικαστήριο τόνισε πως παρότι οι όροι «κοσμικό» και «σοσιαλιστικό» δεν ήταν στο αρχικό Σύνταγμα του 1950, ήταν πάντα κατανοητοί ως κομμάτι της θεμελιώδους φιλοσοφίας του, αρχές που το Κοινοβούλιο δεν είχε την άδεια να τροποποιήσει. Αυτοί οι όροι προστέθηκαν επίσημα το 1976, μέσα από την 42η Τροπολογία, κατά τη διάρκεια της Έκτακτης Ανάγκης που είχε ανακηρυχθεί από την Πρωθυπουργό Ίντιρα Γκάντι. Οι επικριτές της υποστηρίζουν καιρό τώρα πως η συμπερίληψή τους ήταν αντιδημοκρατική, καθώς πολλοί ηγέτες της αντιπολίτευσης φυλακίστηκαν εκείνη την περίοδο και δε μπορούσαν να συμμετάσχουν στη συζήτηση.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ήδη από το 1973 – τρία χρόνια πριν την 42η Τροπολογία – το Ανώτατο Δικαστήριο, στην ιστορική υπόθεση Kesavananda Bharati, είχε ήδη αναγγείλει τον κοσμικισμό ως ένα αναπόσπαστο κομμάτι του Συντάγματος.

Η διαμάχη επανήλθε στην επιφάνεια τον Ιούνιο του 2025, όταν ο Dattatreya Hosabale, Γενικός Γραμματέας του κόμματος Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), μίας δεξιάς ινδουιστικής εθνικιστικής εθελοντικής παραστρατιωτικής οργάνωσης, δήλωσε ότι οι όροι «κοσμικό» και «σοσιαλιστικό» δεν ήταν μέρος του αρχικού Προλόγου του Συντάγματος και πως ήρθε η ώρα να αφαιρεθούν.

Πώς αντιδρούν τα κόμματα της αντιπολίτευσης της Ινδίας;

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης της Ινδίας έχουν αντιδράσει έντονα στις δηλώσεις του Dattatreya Hosabale του RSS. Το Ινδικό Εθνικό Κογκρέσο και αρκετές ομάδες της αντιπολίτευσης έχουν καταδικάσει ευθέως αυτή τη δήλωση αμφισβητώντας τα κίνητρα πίσω από αυτά τα σχόλια. Ο πρόεδρος του Κογκρέσου Mallikarjun Kharge προκάλεσε το κόμμα Μπαρατίγια Τζανάτα ρωτώντας γιατί το ίδιο το καταστατικό του κόμματος συμπεριλαμβάνει τις λέξεις «σοσιαλιστικό» και «κοσμικό», όταν ο ιδεολογικός γονέας, το RSS, είναι υπέρμαχος της αφαίρεσής τους από το Ινδικό Σύνταγμα.

Πολλοί χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξέφρασαν την εναντίωσή τους επισημαίνοντας πως οι ιδρυτές πατέρες της Ινδίας οραματιστήκαν ένα έθνος βασισμένο στον κοσμικισμό και σε αξίες εστιασμένες στην ευημερία.

Στο X (πρώην Twitter), το «Nehruvian», λογαριασμός προς τιμήν του πρώτου Πρωθυπουργού της Ινδίας Τζαβαχαρλάλ Νεχρού, έκανε την εξής ανάρτηση:

“Netaji and Panditji were vastly different, as persons, as leaders. But their minds did converge, powerfully, in their sense of five things. First, in their valorous patriotism. Second, in their uncompromising secularism. Third, in their socialist faith. pic.twitter.com/FdmqbCEptu

— Nehruvian (@_nehruvian) January 2, 2025

Ο Netaji και ο Panditji ήταν εντελώς διαφορετικοί, ως άνθρωποι, ως ηγέτες. Μα τα μυαλά τους συνέκλιναν, ισχυρά, ως προς πέντε πράγματα. Πρώτον, στον γενναίο πατριωτισμό τους. Δεύτερον, στον ανένδοτο κοσμικισμό τους. Τρίτον, στην σοσιαλιστική τους πίστη.

Ένας άλλος χρήστης, ο Nethrapal, δημοσίευσε ένα thread στο X, λέγοντας πως το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας έχει ήδη απορρίψει αιτήματα για την αφαίρεση των όρων «κοσμικισμός» και «σοσιαλιστικό» από τον Πρόλογο του Συντάγματος.

Can the words “secularism” and “socialist” be amended in the preamble of the constitution?

This has been settled in the recent supreme court judgement of Dr Balramsingh and others in 2020 wherein Supreme court dismissed the petitions to remove the words “socialist” and “secular”… pic.twitter.com/SCZWhXC1wM

— Nethrapal (@nethrapal) June 28, 2025

Μπορούν οι όροι «κοσμικισμός» και «σοσιαλιστικό» να τροποποιηθούν στον Πρόλογο του Συντάγματος;

Αυτό είναι κάτι που έχει διευθετηθεί στην πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Δρ. Balramsingh και άλλων το 2020, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε τα αιτήματα για την αφαίρεση των όρων «σοσιαλιστικό» και «κοσμικό»… pic.twitter.com/SCZWhXC1wM

Ομοίως, ο Ραχούλ Γκάντι, αρχηγός της αντιπολίτευσης στο Λοκ Σάμπα (Κάτω Βουλή του Ινδικού Κοινοβουλίου), υποστήριξε ότι το RSS επιδιώκει να διαμορφώσει τη διακυβέρνηση της Ινδίας  σύμφωνα με το Manusmriti, ένα αρχαίο ινδουιστικό κείμενο που έχει ευρέως επικριθεί, επειδή προάγει διακρίσεις λόγω κοινωνικής κάστας, ανισότητα των φύλων και σκληρές κοινωνικές ιεραρχίες.

Ο όρος «κοσμικό» δεν επιβεβαιώνει μόνο ότι η Ινδία δεν έχει επίσημη κρατική θρησκεία, αλλά παράλληλα διασφαλίζει ίση αντιμετώπιση και ευκαιρίες για όλες τις θρησκείες, ενισχύοντας το πλουραλιστικό και συμπεριληπτικό ήθος της χώρας. Όπως γράφει ο αρθρογράφος Shivasundar στο The News Minute:

Ο σοσιαλισμός και ο κοσμικισμός δεν είναι απλώς ένα τεχνικό debate όρων. Είναι ένας ιδεολογικός πόλεμος για την αντικατάσταση του Συντάγματος με μία Χίντουτβα-εταιρική-Βραχμανική τάξη. Οι αληθινοί πατριώτες πρέπει να σταθούν ενάντια σε αυτό.