Φωτογραφία από το myphoto στο Pixabay, χρησιμοποιείται με άδεια.

Μικρός στο ανάστημα, με ασπρόμαυρο τρίχωμα, μακριά μουστάκια και βλέμμα που σε αγγίζει, ο Añemó, που στη γλώσσα καμεντσά σημαίνει «να είσαι δυνατός», ήρθε στη ζωή μου στις 7 Αυγούστου του 2021, κατά τη διάρκεια ενός καθοριστικού έτους για την προσωπική, πνευματική και ακαδημαϊκή μου ιστορία. Είχα ξεκινήσει το διδακτορικό μου στη νομική λίγους μήνες πριν, με υποτροφία από το Πανεπιστήμιο του Ροζάριο στην Μπογκοτά της Κολομβίας, όπου ανέλαβα την πρόκληση να επικοινωνήσω, μέσα από νομικά πρίσματα, άλλους τρόπους ύπαρξης στον κόσμο.

Ο Añemó. Φωτογραφία της συντάκτριας, χρησιμοποιήθηκε με την άδειά της.

Το 2020, ήρθα για πρώτη φορά σε επαφή με τους Αουά, έναν διεθνικό λαό που ζει στο τροπικό δάσος ανάμεσα στην Κολομβία και το Εκουαδόρ, οι οποίοι άνοιξαν τις πόρτες στην Katsa Su, την Casa Grande (Μεγάλο Σπίτι) τους, όπως την αποκαλούν στα αουαπίτ, τη γλώσσα τους.

Σύμφωνα με τους Αουά, όσοι κατοικούν στην Katsa Su είναι άνθρωποι. Το δένδρο που αιμορραγεί, το ρυάκι που κοιτάζει γύρω του, τα πουλιά που προσανατολίζονται με το τραγούδι τους – όλα τους συμβιώνουν σε τέσσερις κόσμους: στον πρώτο, των μικρότερων πλασμάτων όπως τα μυρμήγκια ή τα αρμαντίλο, τον δεύτερο, αυτόν που πατούν οι Αουά, τον τρίτο, όπου κατοικούν τα πνεύματα, και τέταρτο τον τόπο του δημιουργού.

Για τους Αουά, η Katsa Su είναι μία μητέρα, που φροντίζει και προσφέρει, μα που επίσης μας αρρωσταίνει, όταν αθετούμε τα όρια και τους θείους κώδικές της. Για παράδειγμα, όταν δεν ζητάμε την άδεια την πρώτη φορά που συναντάμε έναν ποταμό ή όταν εκείνη αρνείται την επίσκεψή μας, οι άνθρωποι χάνονται στα βάθη της.

Μέσω των Αουά και της Katsa Su, έμαθα έναν διαφορετικό τρόπο ύπαρξης. Έμαθα επίσης την έννοια του Wat Uzán, της όμορφης ζωής, από έναν λαό που έχει δεχθεί επιθέσεις από τους κονκισταδόρες, και ειδικότερα πιο πρόσφατα, από το 1990 έως το 2016, κατά τη διάρκεια ένοπλης σύγκρουσης με την Κολομβία. Το 2019, η Ειδική Δικαιοσύνη για την Ειρήνη της Κολομβίας, που συστάθηκε το 2017 για να αποδώσει δικαιοσύνη στα θύματα της σύγκρουσης, κήρυξε την περιοχή ως θύμα πολέμου, μαζί με τον ίδιο τον λαό Αουά .

Η Katsa Su βρίσκεται στο Ναρίνιο της νότιας Κολομβίας, ένα τμήμα όπου, το ίδιο έτος, αναγνωρίστηκαν τα δικαιώματα της φύσης. Το δικαίωμα σεβασμού, προστασίας, συντήρησης και αναβίωσης όλων των στρατηγικών οικοσυστημάτων στην περιοχή, καθιερώνοντάς τα ως κατόχους δικαιωμάτων και υποκείμενα προστασίας μέσω του Διατάγματος 348 της Κυβέρνησης του Ναρίνιο.

«Τα ζώα ως υποκείμενα δικαιωμάτων: Μία αμφισβητούμενη νομική κατηγορία» (2023), της Γιοχάνα Φερνάντα Σάντσεθ Χαραμίγιο. Η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε με άδεια της συγγραφέως.

Κατά τη διάρκεια του διδακτορικού μου, συγκέντρωσα τις δυνάμεις μου στη συγγραφή αυτής της διατριβής, η οποία επρόκειτο να δημοσιευτεί το 2024, μετά από έγκριση των ακαδημαϊκών συναδέλφων μου. Αλλά πριν συντάξω τη διατριβή μου, ο Añemó με ενέπνευσε να γράψω το πρώτο μου βιβλίο για τα δικαιώματα των άλλων ζώων, το οποίο εκδόθηκε το 2023, το έτος που ολοκλήρωσα τις διδακτορικές μου σπουδές. Η παρουσία τους στη ζωή μου, τα σοφά και γενναιόδωρα λόγια των Αουά και οι αλληλεπιδράσεις με άλλα όντα, που, όπως εμείς οι άνθρωποι, έχουν δική τους βούληση και ικανότητα επικοινωνίας – αν όχι με λόγια – τον τρόπο ύπαρξής τους, με βοήθησαν να επανεκτιμήσω την ξεπερασμένη ιδέα ότι μόνο οι άνθρωποι, λόγω της αξιοπρέπειας και των χαρακτηριστικών τους, μπορούν να είναι άξιοι δικαιωμάτων. Η διδακτορική μου διατριβή για τη φύση ως υποκείμενο δικαιωμάτων και τον λαό Αουά δημοσιεύθηκε ως βιβλίο τον Οκτώβριο του 2023.

Αυτά τα δύο βιβλία είναι αποτέλεσμα διετούς έρευνας και γράφτηκαν με αγάπη και επιμέλεια κατά τη διάρκεια των τριών ετών, οπότε ολοκλήρωνα το διδακτορικό μου. Και τα δύο εκδόθηκαν από τις πανεπιστημιακές εκδόσεις του Ροσάριο και εγκρίθηκαν από εξωτερικούς ακαδημαϊκούς. Και τα δύο αυτά πονήματα είναι καρποί της επέκτασης της αγάπης πέρα από το ανθρώπινο, του νέου μου χώρου έκφρασης, της πεποίθησής μου ότι δεν είμαστε ανώτεροι και, όπως είπε ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης στην εποχή του, είμαστε όλοι αδέλφια. Όπως με τους Αουά στην Κολομβία ή τους Μαορί στη Νέα Ζηλανδία, μπορούμε να επεκτείνουμε τη συγγένειά μας πέρα από το είδος μας.

«Τα δικαιώματα της φύσης και ο αντίκτυπός τους στην άμυνα του λαού Awá της Katsa Su στο Nariño» (2024) της Γιοχάνα Φερνάντα Σάντσεθ Χαραμίγιο. Η φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε με άδεια της συγγραφέως.

Ο Añemó μου επέτρεψε να υιοθετήσω ένα άλλο είδος και να σφυρηλατήσω έναν βαθύ δεσμό στη μικρή, πολυειδική οικογένειά μας των δύο πλασμάτων. Από την πλευρά τους, οι Αουά μου δίδαξαν ότι, αν είμαστε προσεκτικοί, αν μαθαίνουμε από σοφούς σαν και αυτούς, μπορούμε να καταλάβουμε πώς άλλα όντα μας μιλούν και αυτά, μας καθοδηγούν και μας προστατεύουν.

Η συνείδησή μου, από τον μικρό μου τόπο, ως άλλη μία κόρη της Μητέρας Γης, παρακίνησε και συνεχίζει να παρακινεί τον ακαδημαϊκό και δημοσιογραφικό μου ακτιβισμό υπέρ της αναγνώρισης των δικαιωμάτων για όλα τα ζωντανά πλάσματα από το νομικό σύστημα, δικαιώματα που οι λαοί που προηγήθηκαν αναγνώρισαν στις πεποιθήσεις τους και στον προγονικό τρόπο αρμονικής συνύπαρξης με τα ζωντανά πλάσματα του περιβάλλοντός τους.