Χωματερή στο Tanjung Priok, Τζακάρτα, Ινδονησία. Μέσω Wikimedia Commons CC BY-SA 2.5

Το παρόν άρθρο υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποτροφίας για την κλιματική δικαιοσύνη του Global Voices, η οποία ενώνει δημοσιογράφους από σινόφωνες χώρες και χώρες της Παγκόσμιας Πλειοψηφίας για τη διερεύνηση των επιπτώσεων των κινεζικών αναπτυξιακών έργων στο εξωτερικό. Βρείτε περισσότερα άρθρα εδώ.

Η κινεζική εταιρεία μετατροπής απορριμμάτων σε ενέργεια Zhejiang Jinneng Electric Power Technology Co., Ltd. (浙能锦江环境控股有限公司) πραγματοποίησε μια πρωτοποριακή τελετή στο Παλεμπάνγκ, μεγάλη πόλη στη Σουμάτρα της Ινδονησίας, τον Σεπτέμβριο του 2024. Ενώ ηχούσαν κροτίδες και πυροτεχνήματα, το πρώτο θεμέλιο ενός εργοστασίου μετατροπής απορριμμάτων σε ενέργεια (WTE) τοποθετήθηκε στο έδαφος.

Το προηγούμενο έτος, η κινεζική εταιρεία υπέγραψε συμφωνία αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με την κρατική εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας της Ινδονησίας Perusahaan Listrik Negara (PT PLN). Η Jinneng σχεδιάζει να κατασκευάσει ένα σύστημα από κλίβανους και τουρμπίνες στο Παλεμπάνγκ, το οποίο θα έχει τη δυνατότητα να επεξεργάζεται 1.000 τόνους στερεών αποβλήτων την ημέρα. Η διαδικασία αυτή αξιοποιεί τη θερμότητα, που παράγεται από την καύση των αποβλήτων, η οποία κινεί μια τουρμπίνα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως ορίζεται στη συμφωνία, η PLN θα αγοράζει την παραγόμενη ενέργεια.

Ο Wiluyo Kusdwiharto, Διευθυντής Διαχείρισης Έργων και Νέων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας της PLN, δήλωσε κατά τη διάρκεια της τελετής ότι το Έργο Παλεμπάνγκ δεν θα αντιμετωπίσει μόνο το σοβαρό πρόβλημα της συσσώρευσης απορριμμάτων στην πόλη, αλλά θα συμβάλει επίσης στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και στην παραγωγή «πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας», σύμφωνα με το δελτίο Τύπου της Jinneng.

Χάρτης πλημμυρών της πόλης Παλεμπάνγκ, ο οποίος δείχνει ότι μεγάλα τμήματα της πόλης διατρέχουν κίνδυνο επικίνδυνων πλημμυρών. Εικόνα του Mohammad Farid μέσω IOP Conf. Ser: Earth and Environmental Science. Άδεια CC BY 4.0

Κατά τη διάρκεια της περιόδου των βροχών στην Ινδονησία (περίπου από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο κάθε έτους), η πόλη Παλεμπάνγκ αντιμετωπίζει συχνά έντονες πλημμύρες.

Η Marlina Sylvia, επικεφαλής του Τμήματος Υδατικών Πόρων του Υπουργείου Δημοσίων Έργων και Χωροταξικού Σχεδιασμού της πόλης Παλέμπανγκ, πρόσθεσε ότι το έργο αυτό θα συμβάλει στην αντιμετώπιση του προβλήματος των πλημμυρών στο Παλεμπάνγκ, το οποίο οφείλεται στους σωρούς σκουπιδιών που προκαλούν απόφραξη των αποχετευτικών συστημάτων. Εκτιμάται ότι περίπου 90 τόνοι απορριμμάτων απορρίπτονται στους ποταμούς σε μία μόνο ημέρα στο Παλεμπάνγκ. 

Η Sylvia είπε στην Kompas, μια δημοφιλή τοπική εφημερίδα:

 Upaya ini harus dilakukan karena sebagian besar sampah berasal dari rumah tangga

Αυτή η προσπάθεια (WTE) είναι απαραίτητη, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των αποβλήτων προέρχεται από νοικοκυριά.

Ως ένας από τους ηγέτες του κλάδου στην Κίνα, η Jinneng διαχειρίζεται επί του παρόντος 27 εγκαταστάσεις μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια στη χώρα. Το έργο Παλεμπάνγκ θα είναι το πρώτο εργοστάσιο μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια της εταιρείας στο εξωτερικό. Η Jinneng δηλώνει ότι το έργο:

…大力推进中国先进的垃圾焚烧发电技术走出去，为印尼环境保护提供中国经验和智慧.

… θα προωθήσει την προηγμένη τεχνολογία μετατροπής αποβλήτων σε ενέργεια της Κίνας στο εξωτερικό και θα συνεισφέρει την κινεζική τεχνογνωσία και σοφία στις προσπάθειες προστασίας του περιβάλλοντος στην Ινδονησία.

Τα έργα μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια φαίνεται να προσφέρουν διπλό όφελος, καθώς εξαλείφουν τη συσσώρευση αποβλήτων και παράλληλα παράγουν ηλεκτρική ενέργεια ως υποπροϊόν. Είναι η τεχνολογία μετατροπής αποβλήτων σε ενέργεια της Κίνας η λύση για το αυξανόμενο πρόβλημα των απορριμμάτων στην Ινδονησία και τη Νοτιοανατολική Ασία; Ή μήπως είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό;

Κίνα: Από την άνθηση στην πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα 

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η βιομηχανία αποτέφρωσης απορριμμάτων για την παραγωγή ενέργειας αναπτύχθηκε ραγδαία στην Κίνα, ιδίως στις μεσαίες και μεγάλες πόλεις. Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Στέγασης και Αστικής-Αγροτικής Ανάπτυξης της Κίνας, μεταξύ 2005 και 2023, το ποσοστό των αστικών οικιακών αποβλήτων που υποβλήθηκαν σε καύση αυξήθηκε από 9,8% σε 82,5%, ενώ ο αριθμός των μονάδων καύσης αποβλήτων αυξήθηκε από μόλις 67 σε 1.010. Η χώρα είναι πλέον παγκόσμιος ηγέτης στην τεχνολογία μετατροπής αποβλήτων σε ενέργεια, ιδίως όσον αφορά τα αστικά στερεά απόβλητα.

Εγκατάσταση μετατροπής απορριμμάτων σε ενέργεια στο Gushi, επαρχία Χενάν, Κίνα. Μέσω Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0

Ενώ ο κλάδος μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια αποτελεί μέρος της λύσης για το πρόβλημα των απορριμμάτων στην Κίνα, έχει προκύψει μια νέα πρόκληση: η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα. 

Σε συνέντευξη με την China News Weekly, ο Pan Gong, αναλυτής του κλάδου στερεών αποβλήτων της κινεζικής περιβαλλοντικής δεξαμενής σκέψης E20 Institute, δήλωσε.

粗略估算，当前垃圾焚烧厂整体负荷率约为60％.

Μια πρόχειρη εκτίμηση τοποθετεί το τρέχον ποσοστό φόρτωσης των μονάδων WTE (στην Κίνα) σε περίπου 60%.

Σύμφωνα με τον Pan, γύρω στο 2018, η Κίνα βίωσε έκρηξη στην κατασκευή μονάδων αποτέφρωσης απορριμμάτων για την παραγωγή ενέργειας. Μέχρι το 2022, όταν αυτές οι μονάδες αποτέφρωσης άρχισαν να λειτουργούν, το ζήτημα της «υποτροφοδότησης» των μονάδων αποτέφρωσης άρχισε σταδιακά να αναδύεται.

Λόγω του προβλήματος της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας και του έντονου εγχώριου ανταγωνισμού, οι κινεζικές εταιρείες αποτέφρωσης αποβλήτων, όπως η Jinneng, άρχισαν να στρέφονται προς το εξωτερικό. Η Νοτιοανατολική Ασία, ως περιοχή με υψηλή συγκέντρωση αναπτυσσόμενων χωρών, υψηλή οικονομική ανάπτυξη και αύξηση του πληθυσμού, σημαντική ζήτηση για έργα αποτέφρωσης αποβλήτων και ενεργειακής αξιοποίησης και σε κοντινή απόσταση από την Κίνα, έχει καταστεί βασική αγορά στο εξωτερικό για τις κινεζικές εταιρείες αποτέφρωσης αποβλήτων και ενεργειακής αξιοποίησης.

Η κρίση απορριμμάτων στην Ινδονησία

Το μέγεθος της Ινδονησίας, ο γρήγορος ρυθμός αστικής ανάπτυξης και η αυξανόμενη πρόκληση των απορριμμάτων την καθιστούν έναν πολλά υποσχόμενο προορισμό για επενδύσεις στον τομέα της WTE. Με συνεχώς αυξανόμενη παραγωγή άνω των 65 εκατομμυρίων τόνων ετησίως, η χώρα αντιμετωπίζει σημαντική κρίση διαχείρισης αποβλήτων. Επιπλέον, για δεκαετίες, το αρχιπέλαγος εισήγαγε απόβλητα από περιοχές όπως η ΕΕ, η Αυστραλία και οι ΗΠΑ, επιδεινώνοντας το εγχώριο πρόβλημα απορριμμάτων.

Από τη δεκαετία του 1990, η Κίνα έγινε ο μεγαλύτερος κόμβος παγκοσμίως για τις διεθνείς εισαγωγές αποβλήτων. Οι αρχές ενέτειναν τους κανονισμούς σχετικά με τις εισαγωγές αποβλήτων το 2011 και διέκοψαν αυτή την πρακτική πλήρως στις αρχές του 2018, αναγνωρίζοντας τη μη βιωσιμότητα, το περιβαλλοντικό κόστος και τις επιπτώσεις στην υγεία των τοπικών πληθυσμών. Ως αποτέλεσμα, πολλές δυτικές χώρες στράφηκαν τότε σε χώρες με χαμηλότερο εισόδημα στον Παγκόσμιο Νότο για να λύσουν τα προβλήματα αποβλήτων τους, ακόμη και αν πολλές από αυτές τις χώρες είχαν υποανάπτυκτα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων. Ορισμένοι ακτιβιστές έχουν ονομάσει αυτή την πρακτική «αποικιοκρατία απορριμμάτων».

Έως το 2022, η Ινδονησία έγινε ο τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας απορριμμάτων παγκοσμίως, με την τεράστια εισαγωγή 262.900 τόνων πλαστικών απορριμμάτων το 2024. Η πρακτική αυτή απαγορεύτηκε επίσημα τον Ιανουάριο του 2025, με τον υπουργό Περιβάλλοντος Hanif Faisol Nurrofiq να σημειώνει: «Θα ήθελα να υπενθυμίσω σε όλα τα μέρη ότι από το επόμενο έτος δεν θα γίνονται πλέον εισαγωγές πλαστικών απορριμμάτων. Έχουμε βαρεθεί, καθώς η χώρα μας συνεχίζει να αγωνίζεται με τη διαχείριση του σημαντικού όγκου τέτοιων αποβλήτων».

Η διαχείριση των αποβλήτων στις πόλης πραγματοποιείται με συμβατικές και μη βιώσιμες μεθόδους, κυρίως διάθεση σε ανοιχτούς χώρους, η οποία οδηγεί σε σημαντικό επίπεδο εκπομπών μεθανίου, μία από τις βασικές αιτίες της υπερθέρμανσης του πλανήτη. 

Το ποσοστό διαχείρισης αποβλήτων σε διάφορες περιοχές της Ινδονησίας έχει φτάσει μόνο σε περίπου 10%, ενώ οι χώροι υγειονομικής ταφής σε ολόκληρη τη χώρα αναμένεται να φτάσουν στη μέγιστη χωρητικότητά τους έως το 2030.

Νέες περιβαλλοντικές ακτιβίστριες στην Ινδονησία διακοσμούν ένα δωμάτιο με πλαστικά μπουκάλια, που συνέλεξαν από ένα ποτάμι. Μέσω Wikimedia Commons. CC BY-SA 4.0

Η τεράστια ποσότητα αδιαχείριστων και μη επεξεργασμένων αποβλήτων έχει μολύνει το περιβάλλον, δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος της χώρας, Diaz Hendropriyono. Σε συνέντευξη με το Antaranews, δήλωσε: «Ο αντίκτυπος είναι τεράστιος. Έχουμε βρει μικροπλαστικά σε ποτάμια, πηγές νερού, πλακούντες και ακόμη και στο μητρικό γάλα».

Ωστόσο, η δεινή κατάσταση αποτελεί επίσης μια ευκαιρία για τον τομέα επεξεργασίας αποβλήτων σε ενέργεια της Ινδονησίας. Η Ινδονησία διαθέτει επί του παρόντος μόνο δύο εγκαταστάσεις μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια, που λειτουργούν στη Σουραμπάγια της Ανατολικής Ιάβας και στο Σόλο της Κεντρικής Ιάβας. Η κυβέρνηση στοχεύει στην αύξηση του αριθμού σε 30 έως το 2029. 

Ο κλάδος έχει προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές, όχι μόνο από την Κίνα, αλλά και από τη Σιγκαπούρη, την Ιαπωνία και την Ευρώπη, σύμφωνα με τον υπουργό Συντονισμού για Θέματα Τροφίμων της Ινδονησίας, Zulkifli Hasan, σε συνέντευξή του στο Ειδησεογραφικό Πρακτορείο Ινδονησίας: «Πρόκειται για μια επιχείρηση που πολλοί θεωρούν ελκυστική, επειδή είναι τόσο εφικτή όσο και κερδοφόρα». Η κυβέρνηση υποσχέθηκε να απλοποιήσει τους κανονισμούς, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για πιθανούς ξένους επενδυτές. 

Μελλοντικές προκλήσεις 

Ενώ η τεχνολογία μετατροπής των αποβλήτων σε ενέργεια μπορεί να μετατρέψει την κρίση των απορριμμάτων σε ανανεώσιμη ενέργεια, συνοδεύεται από μοναδικές προκλήσεις από οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη.

Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι οι τιμές τροφοδοσίας ηλεκτρικής ενέργειας και τα τέλη απόρριψης στα εργοστάσια μετατροπής απορριμμάτων σε ενέργεια είναι επί του παρόντος ανεπαρκή στην Ινδονησία για να καταστήσουν αυτά τα εργοστάσια εμπορικά βιώσιμα. Επιπλέον, τα απόβλητα στην Ινδονησία τείνουν να έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε υγρασία, γεγονός που απαιτεί προεπεξεργασία και αυξάνει το συνολικό κόστος επεξεργασίας των αποβλήτων. Ο Priyanto Rohmatullah, Διευθυντής Περιβαλλοντικών Υποθέσεων στο Υπουργείο Εθνικού Σχεδιασμού Ανάπτυξης (Bappenas), εξήγησε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ινδονησία στη μετατροπή των αποβλήτων σε ενέργεια σε ένα περιβαλλοντικό συμπόσιο στο Πανεπιστήμιο Gadjah Mada.

Τα πλαστικά πρέπει να διαχωρίζονται, τα οργανικά πρέπει να διαχωρίζονται και τα ανόργανα πρέπει επίσης να διαχωρίζονται. Συχνά όμως όλα αναμιγνύονται, συλλέγονται, μεταφέρονται και απορρίπτονται ξανά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι χωματερές μας εφαρμόζουν την πρακτική της διάθεσης σε ανοιχτούς χώρους, με αποτέλεσμα την υπερφόρτωση.

Η περιβαλλοντική ΜΚΟ Ινδονησιακό Φόρουμ για το Περιβάλλον (Wahana Lingkungan Hidup, WALHI) εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες. Ο Yuliusman, εκτελεστικός διευθυντής της WALHI στη Νότια Σουμάτρα, τόνισε τη σημασία της ορθής διαχείρισης των αποβλήτων πριν από την έναρξη των λειτουργιών μετατροπής αποβλήτων σε ενέργεια. Υπογράμμισε ότι «οι εγκαταστάσεις και οι υποδομές για τη συλλογή οικιακών αποβλήτων» πρέπει να είναι σε θέση να υποστηρίξουν αποτελεσματικά τη μετατροπή.

Οι εγκαταστάσεις μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια αποτελούν αντικείμενο αντιπαράθεσης σε όλο τον κόσμο λόγω των ανησυχιών για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία, ιδίως όσον αφορά τις εκπομπές πολυχλωριωμένων διβενζο-παρα-διοξινών (PCDD), διβενζοφουρανίων (PCDF) και άλλων ρύπων. Για παράδειγμα, στην Κίνα, την τελευταία δεκαετία έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές διαμαρτυρίες μεγάλης κλίμακας από κατοίκους, που ζουν κοντά σε εγκαταστάσεις μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια, οι οποίοι εκφράζουν ανησυχίες για τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις τους.

Η κοινωνική αντίθεση στην αποτέφρωση WTE είναι επί του παρόντος περιορισμένη στην Ινδονησία, καθώς ο κλάδος βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, αλλά οι ανησυχίες του κοινού είναι πιθανό να αυξηθούν καθώς η αγορά στην Ινδονησία αναπτύσσεται. Καθώς η τεχνολογία μετατροπής των αποβλήτων σε ενέργεια έχει βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, υπάρχει πλέον ευρεία επιστημονική συναίνεση ότι οι εξελιγμένες και προηγμένες εγκαταστάσεις μετατροπής απορριμάτων σε ενέργεια μπορούν να αποτελέσουν μια οικονομικά βιώσιμη, ασφαλή και φιλική προς το περιβάλλον επιλογή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η διαφάνεια των δεδομένων για το περιβάλλον και την υγεία θα είναι καθοριστικής σημασίας για την αντιμετώπιση της αντίθεσης του κοινού.