Με την αύξηση της χρήσης πλαστικού και τον αυξανόμενο πληθυσμό, η βιομηχανία επεξεργασίας αποβλήτων του Καμερούν αγωνίζεται να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση. Αυτό έχει οδηγήσει σε έναν άτυπο τομέα επεξεργασίας αποβλήτων, όπου παιδιά, έφηβοι και ηλικιωμένοι βιοπορίζονται διαχωρίζοντας οικιακά απορρίμματα, κάδους απορριμμάτων και χώρους υγειονομικής ταφής και συλλέγοντας πλαστικά απόβλητα για εταιρείες ανακύκλωσης.

Το Καμερούν έχει πληθυσμό άνω των 29 εκατομμυρίων κατοίκων, με περίπου 3,3 εκατομμύρια κατοίκους στη Γιαουντέ, την πολιτική πρωτεύουσα της χώρας και μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της. Σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε η Landfillsolutions, το έθνος παράγει περίπου 600.000 τόνους πλαστικών αποβλήτων ετησίως. Σε αυτά περιλαμβάνονται πλαστικά μπουκάλια, σακούλες, συσκευασίες τροφίμων, έπιπλα, πλαστικοί σωλήνες, παιχνίδια και άλλα.

Παρά τις πολυάριθμες πρωτοβουλίες ανακύκλωσης από την κυβέρνηση και ιδιωτικούς φορείς σε εθνικό επίπεδο, δεν υπάρχει επαρκής επίσημη χωρητικότητα για την κάλυψη της ζήτησης αποβλήτων της πόλης και μια σημαντική ποσότητα αποβλήτων συνεχίζει να κατακλύζει τους δρόμους της Γιαουντέ καθημερινά προκαλώντας μια σειρά αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον και την υγεία.

Από τα εκατομμύρια τόνους πλαστικών αποβλήτων που παράγονται κάθε χρόνο, λιγότερο από το 10% μπορεί να ανακυκλωθεί, με αποτέλεσμα περισσότερο από το μισό να απορρίπτεται σε χώρους υγειονομικής ταφής, ενώ το υπόλοιπο να σκορπίζεται κατά μήκος των δρόμων, σε υδάτινα σώματα ή να αποτεφρώνεται. Αυτή η πρακτική μπορεί να οδηγήσει σε ρύπανση της γης και δηλητηρίαση, να ασφυκτιά τα υδάτινα οικοσυστήματα και να συμβάλλει στην καταστροφή της στιβάδας του όζοντος.

Εν μέσω προσπαθειών για τη μείωση των πλαστικών αποβλήτων, έχει αναδυθεί μια συνεργασία μεταξύ ατόμων και ιδιωτικών επιχειρήσεων ανακύκλωσης στη Γιαουντέ, όπου άτομα μεταφέρουν οικιακά απόβλητα από τα σπίτια των ανθρώπων σε κάδους απορριμμάτων και από τους κάδους στους ανακυκλωτές. Παιδιά, έφηβοι, ακόμη και ηλικιωμένοι, παίζουν διάφορους ρόλους σε κάθε στάδιο.

Είναι συνηθισμένο να ακούς καθημερινά τη φράση «vider poubelle», που μεταφράζεται από τα γαλλικά ως «άδειασε τον κάδο σου», σε γειτονιές όπως το Obili, το Ngoa-Ekele και το Biyem-Assi στη Γιαουντέ. Έφηβοι περπατούν στους δρόμους φωνάζοντας αυτή τη φράση για να ειδοποιήσουν τους ανθρώπους ότι έχουν φτάσει για να μαζέψουν τα σκουπίδια τους. Τα παιδιά χρεώνουν μεταξύ 50 και 500 φράγκα Δυτικής Αφρικής (0,09–89 δολάρια ΗΠΑ), ανάλογα με την ποσότητα των απορριμμάτων. Αυτά τα παιδιά δηλώνουν ότι μπορούν να προσεγγίσουν περίπου έντεκα νοικοκυριά την ημέρα, όταν ο καιρός είναι ευνοϊκός. Λένε επίσης ότι ασχολούνται με αυτή τη δραστηριότητα για να κερδίσουν εισόδημα και να βοηθήσουν στη συντήρηση των νοικοκυριών τους.

Η αναζήτηση κάδου απορριμμάτων

Όταν τα οικιακά απόβλητα αδειάζονται σε μεγάλα σημεία από κάδους απορριμμάτων στην πόλη, άλλοι αναζητούν καθημερινά σε αυτές τις περιοχές ανακυκλώσιμα υλικά μέσα σε μια θάλασσα από σκουπίδια. Ο Ρομέο Τουκάν Φότσο, συλλέκτης απορριμμάτων, αφηγείται στο Global Voices:

Διευθύνω μια ομάδα με τέσσερα άλλα άτομα. Ψάχνουμε σε κάδους απορριμμάτων και υδρορροές σε όλο τον δήμο Γιαουντέ Δ’ για πολύτιμα πλαστικά απόβλητα.

Αφού αφιέρωσε πάνω από ένα χρόνο σε αυτή την εργασία, δηλώνει ότι τον βοηθά να καλύψει τις ανάγκες του. Προσθέτει:

Συνεργαζόμαστε με δύο εταιρείες ανακύκλωσης, την NAMé Recycling και την Eco Green . Προσφέρουν 50 φράγκα (0,09 USD) ανά κιλό πλαστικών απορριμμάτων. Η ομάδα μου και εγώ συλλέγουμε έως και 200 ​​κιλά την ημέρα και τα στοιβάζουμε μέχρι το Σάββατο, οπότε και τα πηγαίνουμε στους ανακυκλωτές.

Όσοι ψάχνουν σε κάδους απορριμμάτων λένε ότι αφιερώνουν 10 έως 12 ώρες καθημερινά αναζητώντας πολύτιμα αντικείμενα. Σύμφωνα με αυτούς, οι πολλές ώρες μπορεί περιστασιακά να οδηγήσουν σε ακριβά αποτελέσματα, επομένως δεν αφήνουν τίποτα στην τύχη.

Ο Μαρκ Μονκάμ, Περιφερειακός Διευθυντής της NAMé Recycling, μιας επιχείρησης αφιερωμένης στην αξιοποίηση πλαστικών αποβλήτων, εξήγησε ότι έχουν δημιουργήσει ένα δίκτυο ανεξάρτητων συλλεκτών, που υπογράφουν μια συμφωνία, που τους παρέχει το καθεστώς του «συλλέκτη NAMé». Δήλωσε στο Global Voices:

Κάθε συλλέκτης είναι υπεύθυνος για τη συλλογή πλαστικών απορριμμάτων σε μια συγκεκριμένη περιοχή, με ορισμένες από αυτές να αποφέρουν έως και 120.000 φράγκα (212 δολάρια ΗΠΑ) την εβδομάδα.

Μεταχειρισμένα πλαστικά μπουκάλια έτοιμα προς πώληση. Εικόνα από τη Sandra Tuombouh. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Προσθέτει ότι τα συλλεγόμενα πλαστικά απόβλητα υποβάλλονται σε διαδικασία επεξεργασίας και μετατρέπονται σε δύο τελικά προϊόντα: ρολά από πλαστικό PET (τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο), τα οποία χρησιμοποιούνται για τη σταθεροποίηση αγαθών όπως κορμοί ξύλου, για εύκολη μεταφορά. Ένα άλλο τελικό προϊόν περιλαμβάνει πλαστικές παλέτες βαρέως τύπου κατασκευασμένες από πλαστικό HDPE (πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας), οι οποίες χρησιμοποιούνται στις βιομηχανίες logistics. Λέει:

Ενθαρρύνουμε επίσης τα νοικοκυριά να συμμετέχουν περισσότερο σε αυτήν τη διαδικασία ανακύκλωσης εφαρμόζοντας τον διαχωρισμό στην πηγή. Αυτό θα προσθέσει μεγαλύτερη αξία στα απόβλητα, καθώς τα διαχωρισμένα υλικά δεν θα μολύνουν το ένα το άλλο.

Αυτοί οι άτυποι εργαζόμενοι έχουν διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην υποστήριξη της επίσημης βιομηχανίας επεξεργασίας αποβλήτων της χώρας. Ωστόσο, η εργασία αυτή έχει τους κινδύνους και τα μειονεκτήματά της.

Αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία

Διάφοροι κίνδυνοι για την υγεία προκύπτουν με την πάροδο του χρόνου από αυτόν τον κλάδο, καθώς περισσότερα από τα μισά άτομα από όσα αναζητούν πλαστικά σε κάδους απορριμμάτων δεν φορούν προστατευτικό εξοπλισμό ή μάσκες προσώπου. Περνούν ώρες εισπνέοντας έντονες οσμές, που προκαλούνται τόσο από φυσικές όσο και από χημικές διεργασίες. Οι ειδικοί υγείας προειδοποιούν ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές αναπνευστικές και γαστρεντερικές λοιμώξεις, ενώ παράλληλα αυξάνει τον κίνδυνο μόλυνσης από αερογενείς ασθένειες όπως η χολέρα. Πολλά άτομα, που ασχολούνται με αυτόν τον τομέα εργασίας χωρίς προφυλάξεις, αναφέρουν ότι καταναλώνουν τοπικά μαγειρεμένα βότανα ονόματι «soukoudai» ή πίνουν τέσσερα έως πέντε κουτιά άγλυκου εβαπορέ γάλακτος (Peak) εβδομαδιαίως για να ενισχύσουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Ωστόσο, η Έρικα Νενιόχ, τεχνικός ιατρικού εργαστηρίου στην κλινική υγείας Jomarfor στη νοτιοδυτική περιοχή του Καμερούν, δηλώνει:

Δεν υπάρχει επιστημονική μελέτη που να αποδεικνύει ότι η κατανάλωση γάλακτος «Peak» μπορεί να ενισχύσει το ανοσοποιητικό σύστημα, ειδικά με συχνή έκθεση σε παθογόνα όπως βακτήρια, ιούς και παράσιτα.

Ένα ιστολόγιο της Αμερικανικής Πνευμονολογικής Εταιρείας αποκάλυψε ότι οι συλλέκτες απορριμμάτων, που εκτίθενται σε πλαστικές ίνες, μπορεί να αντιμετωπίσουν προβλήματα στους πνεύμονες και μειωμένη χωρητικότητα των πνευμόνων με την πάροδο του χρόνου. Οι ειδικοί συνιστούν τη χρήση μάσκας προσώπου και γαντιών για την αποφυγή της άμεσης επαφής με τα απορρίμματα και την πρόληψη αναπνευστικών προβλημάτων.

Στο Καμερούν, ένα κοινό υπουργικό διάταγμα, που υπογράφηκε από τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Εμπορίου το 2012, απαγόρευσε την παραγωγή, εισαγωγή, κατοχή, εμπορευματοποίηση και δωρεάν διανομή μη βιοδιασπώμενων πλαστικών με πυκνότητα ίση ή μικρότερη από 60 μικρά σε πάχος. Αυτό συμβαίνει επειδή τα εν λόγω πλαστικά είναι ελαφρύτερα, δεν μπορούν να ανακυκλωθούν και μπορούν εύκολα να μολύνουν τη γη. Οι παραβάτες αυτού του νόμου αντιμετωπίζουν φυλάκιση από δύο έως δέκα έτη και πρόστιμο 11,2 εκατομμυρίων φράγκων Δυτικής Αφρικής (20.000 δολάρια ΗΠΑ).

Με τον ραγδαία αυξανόμενο πληθυσμό και την αύξηση της χρήσης πλαστικού, έχει αναδυθεί ένας πιο βιώσιμος τρόπος διατήρησης των οικοσυστημάτων μέσω της ανακύκλωσης. Οι συνειδητοποιημένοι πολίτες συμβάλλουν στον καθαρισμό του περιβάλλοντος, στη σωστή διαχείριση των αποβλήτων τους, στη συλλογή πλαστικών για ανακύκλωση, εν αναμονή της ανανέωσης των κανονισμών από την κυβέρνηση και στη μείωση της κατανάλωσης πλαστικού σε εθνικό επίπεδο.