Fally Ipupa, Κονγκολέζος τραγουδοποιός, χορευτής, φιλάνθρωπος, κιθαρίστας και παραγωγός, σε μια συναυλία του 2015. Πηγή εικόνας Lorie Shaull. CC BY 2.0

Όταν η Κενυάτισσα Tiktoker @Veroansalt (πραγματικό όνομα Veronica Otieno) άρχισε να δημοσιεύει βίντεο με τραγούδια και χορούς, καθώς τραγουδούσε με δημοφιλείς κλασικές μελωδίες ρούμπα από το Κονγκό το 2021, τα αυτοσχέδια βίντεό της, στα οποία εμφανιζόταν μια χτένα μαλλιών (το μικρόφωνο) ακουμπισμένη σε μια βάση μικροφώνου, έκαναν αμέσως αίσθηση. 

Η Veronica, λάτρης της ρούμπα που φαίνεται να είναι περίπου είκοσι κάτι ετών, έκτοτε έχει εκπλήξει τους θαυμαστές της με τις γνώσεις της στο μουσικό είδος, καθώς τραγουδάει λέξη προς λέξη μοντέρνες και κλασικές επιτυχίες, όπως τα Mario & Mamou του Franco, RTC Riva των Madilu System, Kamasutra των Ferra Gola και Nadina της Mbilia Bel, μεταξύ άλλων. Μερικά από τα βίντεό της περιλαμβάνουν ακόμη και υπότιτλους με αγγλικές μεταφράσεις των τραγουδιών, τα περισσότερα από τα οποία είναι στη γλώσσα λινγκάλα. Αυτό την έχει κάνει αγαπητή στους μεγαλύτερους σε ηλικία λάτρεις του είδους, οι περισσότεροι από τους οποίους ανακαλύπτουν το νόημα πολλών από τα τραγούδια που τραγουδούσαν, πάντα χάρη στα βίντεό της στο TikTok. 

Η Veronica είναι η φωνή στο TikTok για τους millennials και τη Gen Z, ένα κοινό που έχει βρει νέους τρόπους να ακούει, να μοιράζεται και να εκφράζει την αγάπη του για ένα μουσικό είδος, του οποίου ο ρυθμός και οι μελωδίες κάποτε ακολουθούσαν οι γονείς και οι παππούδες τους. Ένα μουσικό είδος, που χαρακτηρίζεται από ένα μείγμα λατινοαμερικανικών και αφρικανικών ρυθμών, με την κιθάρα και τα τύμπανα να παίζουν εξέχοντα ρόλο στην ενορχήστρωση.

Τα τελευταία χρόνια, έχει υπάρξει μια αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για τη ρούμπα, ειδικά μεταξύ της νεότερης γενιάς στην Αφρική, αλλά ιδιαίτερα στην Ανατολική Αφρική. Σύγχρονοι μουσικοί από την Κένυα, την Τανζανία και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό συνδυάζουν τον παραδοσιακό ήχο της ρούμπα με μοντέρνα μουσικά στυλ, καθιστώντας την πιο ελκυστική για το νεότερο κοινό. Αυτή η εκσυγχρονισμένη ρούμπα, η οποία διατηρεί το παραδοσιακό της στυλ, ενώ αγκαλιάζει νέους ήχους, έχει αυξηθεί σε δημοτικότητα τόσο σε παλιούς όσο και σε νέους οπαδούς του είδους. 

Από το Κονγκό στην Κούβα και στην υπόλοιπη Αφρική

Η ρούμπα προέρχεται από το αρχαίο βασίλειο του Κονγκό, γνωστό σήμερα ως Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ) και Κονγκό-Μπραζαβίλ, κατά τη δεκαετία του '40. Μεταφέρθηκε στην Κούβα από Αφρικανούς σκλάβους και εξαπλώθηκε σε άλλα μέρη της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής, όπου προσαρμόστηκε και επηρεάστηκε από τοπικά μουσικά στυλ. Από τη δεκαετία του '40, το είδος εξελίσσεται. Στην Κένυα, την Ουγκάντα ​​και την Τανζανία είναι γνωστό ως Λινγκάλα, καθώς τα περισσότερα τραγούδια είναι στη γλώσσα λινγκάλα.

Τις δεκαετίες του '70 και του '80, η μουσική ρούμπα κυριάρχησε στη μουσική σκηνή της Κένυας, με θρυλικούς καλλιτέχνες όπως οι Franco Luambo, Tabu Ley Rochereau και Madilu System να προσελκύουν τεράστια πλήθη στις ζωντανές συναυλίες τους.  Η επιδείνωση των πολιτικών συνθηκών στο Ζαΐρ τη δεκαετία του '70 οδήγησε στη μετανάστευση Κονγκολέζων μουσικών στην Κένυα. Έφεραν μαζί τους το μοναδικό τους μουσικό στυλ δημιουργώντας μια νέα και συναρπαστική μουσική εμπειρία. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '70, πολλά κονγκολέζικα συγκροτήματα έπαιζαν σουκούς σε νυχτερινά κέντρα της Κένυας. Συγκροτήματα και μουσικοί όπως οι Arlus Mabele, Loketo, Awilo Longomba, Pepe Kale και Kanda Bongo Man έγιναν γνωστά ονόματα.

Η δημοτικότητα των σουκούς εξαπλώθηκε σε όλη την Αφρική και θα συνέχιζε να ασκεί μεγάλη επιρροή σε όλα τα στυλ της σύγχρονης αφρικανικής λαϊκής μουσικής, συμπεριλαμβανομένης της highlife της Γκάνας, της μουσικής τααράμπ από την Ανατολική Αφρικανική Ακτή και της Μακόσα, ενός καμερουνέζικου στυλ αστικής μουσικής, που σημείωσε mainstream επιτυχία τη δεκαετία του '80.

Χαμένη στη δεκαετία του '90 και επανεμφάνιση αργότερα

Τη δεκαετία του '90, με την άνοδο της χιπ-χοπ, της τζαμαϊκανής ρέγκε και άλλων σύγχρονων ειδών, η ρούμπα έχασε την αίγλη της και η επιρροή της μειώθηκε σε μια νέα γενιά ακροατών και καλλιτεχνών που βρήκαν μεγαλύτερη απήχηση στους Tupac, TLC και Μπομπ Μάρλεϊ παρά στο σύστημα Madilu. 

Μεταφερόμαστε στα τελευταία πέντε χρόνια, όταν η ρούμπα έχει γίνει και πάλι ένα εξέχον κομμάτι της μουσικής σκηνής της Ανατολικής και Κεντρικής Αφρικής, ειδικά στη νεότερη γενιά. Αυτή η αναβίωση του είδους αποδίδεται σε διάφορους παράγοντες. Καθώς πολλοί νέοι επιδιώκουν να συνδεθούν με τις πολιτισμικές τους ρίζες, η ρούμπα προσφέρει για άλλη μια φορά μια μοναδική και συναρπαστική μουσική εμπειρία για αυτούς τους νέους, ώστε να επανασυνδεθούν με πτυχές του πολιτισμού τους, που δεν μπορούν να βρουν στη σύγχρονη ποπ μουσική.

Η εμφάνιση μιας νέας γενιάς καλλιτεχνών ρούμπα, που εισάγουν νέα στυλ στον ήχο της ρούμπα, την καθιστά πιο ελκυστικό για το νεότερο κοινό. Και, όπως η Veronica, χρησιμοποιούν επίσης πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όπως το YouTube, το TikTok και το Instagram για να προσεγγίσουν ένα ευρύτερο κοινό πέρα ​​από τα τοπικά τους σύνορα.

Μερικοί σύγχρονοι μουσικοί της ρούμπα που οδηγούν την αναβίωση είναι οι Ferre Gola, Barbara Kanam, WerraSon και Fally Ipupa, οι οποίοι κατάγονται από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Στην Τανζανία, οι Diamond Platnumz, Ali Kiba και Harmonize εμπλουτίζουν τη μουσική ρούμπα με σύγχρονη γεύση μπόνγκο. Από την Κένυα, οι Sauti Sol Wanavokali, Okello Max, Bensol, Nviiri, Ssaru και Amyloto ενσωματώνουν τη ρούμπα στο αφρο-ποπ μουσικό τους στυλ. 

Η μουσική, τα κλαμπ και οι ζωντανές συναυλίες της Κένυας θυμίζουν ξανά τη δεκαετία του '70. Και, όπως ακριβώς οι Franco Luambo, Tabu Ley Rochereau και Madilu System προσέλκυσαν τεράστια πλήθη στις συναυλίες τους, τα εισιτήρια για τις συναυλίες των Sauti Sol, Fally Ipupa και Diamond Platnumz εξαντλούνται μέρες νωρίτερα. Η μουσική ρούμπα ξεχειλίζει για άλλη μια φορά από δημοφιλή κλαμπ, καθώς χώροι για ζωντανή μουσική ρούμπα ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια σε όλη την Κένυα. Βετεράνοι Κονγκολέζοι μουσικοί μπορούν για άλλη μια φορά να παίξουν ζωντανές ερμηνείες αυτών των κλασικών δημοφιλών τραγουδιών για να χορέψουν οι διαδικτυακοί θαυμαστές της Veronica.