Μαθήτριες της Γυναικείας Σχολής Επιστημών Υγείας ετοιμάζονται για μια πολιτισμική ερμηνεία της φυλής Γκμπάγκι. Φωτογραφία: Mohammed Ibrahim. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Σε όλη τη Νιγηρία, από τους πολυσύχναστους δρόμους του Λάγος στη Νότια Δύση μέχρι τις ήσυχες κοινότητες της Πολιτείας Ταράμπα στη Βόρια Ανατολή, τα σχολεία βρίσκουν ευφάνταστους τρόπους να φυτεύουν καρπούς ειρήνης και ενότητας μεταξύ μαθητών. Η μέθοδός τους; Ο πολιτισμός.

Στην καρδιά της μεταμόρφωσης αυτής βρίσκεται η ιδέα πως η μουσική, ο χορός και η πολιτισμική εκτίμηση μπορούν να κάνουν κάτι παραπάνω από το να ψυχαγωγήσουν: μπορούν να ενώσουν.

«Ένας από τους κύριους στόχους μας είναι το να χτίσουμε ειρήνη», είπε στο Ειδησεογραφικό Δίκτυο Ειρήνης (PNN) ο Nuradeen Bello, διευθυντής της Γυναικείας Σχολής Επιστημών Υγείας στην Καντούνα, στη Βορειοδυτική Νιγηρία.

Our students come from different tribes and religions. Cultural activities help them see beyond those differences and appreciate each other’s traditions.

Οι φοιτήτριές μας προέρχονται από διαφορετικές φυλές και θρησκείες. Οι πολιτιστικές δραστηριότητες τις βοηθούν να βλέπουν πέρα από τις διαφορές τους και να εκτιμούν η μία τις παραδόσεις της άλλης.

Στο ίδρυμά του, φοιτήτριες από ποικίλα υπόβαθρα, μεταξύ άλλων Χριστιανές, Μουσουλμάνες, Γκμπάγκι, Χάουσα, Ίγκμπο, Γιορούμπα, Νούπε, Κανούρι και Εμπίρα, συνεργάζονται για να αναδείξουν παραδοσιακά φαγητά, φορεσιές και τελετουργίες. Ο Bello πιστεύει πως αυτή η έκθεση χτίζει έναν βαθύ σεβασμό, που δεν μπορούν να σε μάθουν τα βιβλία από μόνα τους. Πρόσθεσε πως:

Some of our students had never even heard the Ebira language before. After participating in our events, they not only heard it, they celebrated it. When there’s unity, peace follows naturally.

Κάποιες από τις φοιτήτριές μας δεν είχαν ξανακούσει την γλώσσα εμπίρα.  Μετά τη συμμετοχή τους στις εκδηλώσεις μας όχι μόνο την άκουσαν αλλά την τίμησαν. Όταν υπάρχει ενότητα, η ειρήνη ακολουθεί φυσικά.

Ο Bello επισήμανε πως η πολιτισμική παιδεία ξεκινά νωρίς στη σχολή του. Πρόσθεσε πως, μέχρι να αποφοιτήσουν οι φοιτήτριες, έχουν λάβει μέρος σε τουλάχιστον δύο ή τρεις πολιτισμικές εκδηλώσεις. Ο Bello είπε πως πρόκειται για χρόνιο αντίκτυπο, που διδάσκει στις φοιτήτριες την ανοχή και τις προετοιμάζει για ειρηνική διαβίωση, όπου και να πάνε.

Ο ίδιος προτείνει πως, αν κι άλλες σχολές ακολουθήσουν μια τέτοια προσέγγιση, μπορεί να προωθηθεί η ενότητα και η ανοχή στη Νιγηρία. Όπως είπε:

All schools should aim to harmonize their activities to include everyone. Every student should be recognized and given a sense of belonging.

Όλες οι σχολές οφείλουν να εναρμονίσουν τις δραστηριότητές τους για να συμπεριλαμβάνουν τους πάντες. Κάθε φοιτητής και φοιτήτρια πρέπει να αναγνωρίζεται και να έχει την αίσθηση ότι ανήκουν.

Τόνισε πως αυτό θα έφερνε αρμονία και ενότητα στις σχολές βοηθώντας την ειρήνη να ανθήσει φυσικά.

Οι μαθήτριες είναι έτοιμες για μια πολιτισμική ερμηνεία. Φωτογραφία: Mohammed Ibrahim. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Η κουλτούρα ως γέφυρα στον Νότο

Στο Λάγος, η Obialunamma Chidindu, εκπαιδευτικός στη Σχολή Ηθικής Εκτίμησης στο Αμπίτζο του Ιμπέτζου-Λέκι έχει δει πόσο ισχυρές μπορούν να είναι οι πολιτισμικές εκδηλώσεις — ειδικά σε εκδηλώσεις που παρίστανται γονείς απ’ όλη τη Νιγηρία. Επισήμανε:

Cultural dance presentations help foster unity. When Yoruba, Hausa, and Igbo dances are performed together, it creates an atmosphere of shared appreciation.

Η παρουσίαση πολιτισμικών χορών βοηθά να καλλιεργηθεί ενότητα. Όταν ερμηνεύονται χοροί Γιορούμπα, Χάουσα και Ίγκμπο μαζί, δημιουργείται μια ατμόσφαιρα κοινής εκτίμησης.

Η Chidindu παραδέχτηκε πως μοιράστηκε τον χορό των Ίγκμπο από μια πρόσφατη σχολική εκδήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσής της, επειδή η ίδια τον είχε χορογραφήσει. Όπως όμως ξεκαθάρισε:

It wasn’t just the Igbo culture represented. We had Hausa and Yoruba too. Everyone was celebrated, and all the parents, regardless of tribe, appreciated the diversity.

Δεν αντιπροσωπεύτηκε μόνο η κουλτούρα Ίγκμπο. Είχαμε Χάουσα και Γιορούμπα επίσης. Τιμήθηκαν όλοι, και όλοι οι γονείς, ανεξαρτήτως φυλής, εκτίμησαν την ποικιλομορφία.

Πιστεύει πως κάθε σχολή μπορεί να βρει τους ρυθμούς της, όσον αφορά την προώθηση του πολιτισμού, κι ας μην έχει να κάνει με σημαντικές εκδηλώσεις όπως η αποφοίτηση. Η Chidindu επισήμανε πως μερικές σχολές γιορτάζουν την Ημέρα Κουλτούρας όταν είναι η Μέρα Δημοκρατίας ή άλλες εθνικές γιορτές/αργίες. «Αυτό που έχει σημασία είναι ο σκοπός: το να φέρουμε κοντά τους ανθρώπους μέσω κοινών εμπειριών».

Όσο για τον αντίκτυπο στο μαθητικό και φοιτητικό κοινό, προσέθεσε πως οι χοροί δεν είναι απλά ψυχαγωγικοί, αλλά τους βοήθησαν να εκτιμήσουν ο ένας τον άλλο ανεξαρτήτως φυλετικών διαφορών. «Μπορείς να δεις το πνεύμα της ενότητας να καλλιεργείται μέσα από τις εκδηλώσεις αυτές».

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για αυτά τα πολιτισμικά προγράμματα είναι η προτίμηση σε φυλή ή φυλές σε μια εκδήλωση, κάτι που κατά την Chidindu μπορεί να πυροδοτήσει αντιδράσεις από άλλες φυλές στο σχολείο.

Σύμφωνα με την ίδια, οι διοργανωτές οφείλουν να αποφύγουν να περιορίσουν τέτοιες πολιτισμικές εκδηλώσεις σε μια συγκεκριμένη φυλή, καθώς κι άλλες ομάδες πρέπει να αντιπροσωπεύονται. «Ο κόσμος μπορεί να αρχίσει να σκέφτεται, “Η φυλή αυτή είναι πιο σημαντική, γι’ αυτό και την παρουσιάζουν”». Για να αντιμετωπίσουν μια τέτοια πρόκληση, τους συμβουλεύει να έχουν ερμηνείες από τουλάχιστον τρεις φυλές στο σχολείο.

Μαθήτριες ετοιμάζονται για μια πολιτισμική παράσταση. Φωτογραφία: Mohammed Ibrahim. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Χοροί ενότητας και νεαρά μυαλά στην Αμπούτζα

Ο Mohammed Lawal Abubakar, πρόεδρος του Συλλόγου Πολιτισμού και Δημιουργικότητας στο δημοτικό Σχολείο LEA Ζούμπα στην Αμπούτζα, πρωτεύουσα της Νιγηρίας, οργανώνει έναν ετήσιο «Χορό Ενότητας», που φέρνει κοντά μαθητές από διάφορες εθνοτικές ομάδες στην πρωτεύουσα. Ο Abubakar μοιράστηκε πως:

The children are always excited. They learn dances from other tribes and wear traditional outfits. It makes them feel seen and included.

Τα παιδιά πάντα ενθουσιάζονται. Μαθαίνουν χορούς από άλλες φυλές και φορούν παραδοσιακές φορεσιές. Τα κάνει να νιώθουν ότι τα βλέπουν και τα συμπεριλαμβάνουν.

Πρόσθεσε πως αυτές οι πολιτισμικές εκδηλώσεις στα σχολεία προωθούν την εθνική ανάπτυξη και ειρηνική συνύπαρξη ενθαρρύνοντας την ενότητα των πολιτών, ειδικά όταν τα παιδιά εξοικειώνονται με αυτή από μικρή ηλικία.

Nigeria is a country with many ethnic groups, especially in the North. If children are taught to appreciate each other’s cultures, they will grow up respecting one another.

Η Νιγηρία είναι μια χώρα με πολλές εθνοτικές ομάδες, ιδιαίτερα στον Βορρά. Αν τα παιδιά μαθαίνουν να εκτιμούν το ένα την κουλτούρα του άλλου, μεγαλώνουν σεβόμενα το ένα το άλλο.

Τόνισε πως ο σκοπός είναι να διδάξουν στα παιδιά αλληλοκατανόηση για να καλλιεργήσουν την ειρηνική συνύπαρξη. Ενθαρρύνει άλλα σχολεία να υιοθετήσουν τέτοιες καλές πρακτικές για να δείξουν στους μαθητές τους πως αυτό θα βοηθήσει να προωθηθεί η ειρήνη στις κοινότητές τους.

Για εκείνον, οι χοροί αυτοί δεν είναι μόνο για διασκέδαση, είναι για να χτίσουν μια εθνική ταυτότητα. Όπως εξήγησε ο Abubakar:

These events help children understand one another and develop empathy early. This is where peace starts on the playground, not just at peace summits.

Αυτές οι εκδηλώσεις βοηθούν τα παιδιά να καταλάβουν το ένα το άλλο και να αναπτύξουν από νωρίς την ενσυναίσθηση. Εδώ είναι που ξεκινάει η ειρήνη στις παιδικές χαρές, όχι απλά σε συνόδους κορυφής για την ειρήνη.

Είπε πως η θετική ανταπόκριση είναι συγκινητική. Τόνισε πως, όταν εισήγαγε την ιδέα στο σχολείο του, όλοι την αποδέχτηκαν.

The children look forward to it, and as teachers, we are happy about it because it undeniably builds mutual understanding, which contributes to peace in the country.

Τα παιδιά ανυπομονούν και ως εκπαιδευτικοί χαιρόμαστε, γιατί αναμφίβολα χτίζει μια αμοιβαία κατανόηση, η οποία συμβάλλει στην ειρήνη στη χώρα.

Ενδυνάμωση ταυτότητας στην Βόρεια Ανατολή

Στην Πολιτεία Ταράμπα, ο Suleiman Muhammad Adamu, διευθυντής του σχολείου Albayan, επανέλαβε την ίδια ιδέα. Όπως τόνισε:

We organize cultural celebrations so that students can understand and appreciate their traditions and those of their peers.

Μπορούμε να διοργανώσουμε πολιτισμικές γιορτές, ώστε οι μαθητές να καταλάβουν και να εκτιμήσουν τις παραδόσεις τους και εκείνες των συμμαθητών τους.

Για τον Adamu δεν έχει να κάνει με το να προβάλουν φυλετικούς χορούς. Έχει να κάνει με το να σχηματίσουν την ταυτότητα και να καλλιεργούν περηφάνεια. Σύμφωνα με τον ίδιο:

Many children have little exposure to cultures outside their own. These events deepen their understanding and spark curiosity about others.

Πολλά παιδιά εκτίθενται ελάχιστα σε κουλτούρες πέρα από την δική τους. Αυτές οι εκδηλώσεις εμβαθύνουν την κατανόησή τους και πυροδοτούν μια περιέργεια για άλλες.

Το ευρύτερο πλαίσιο: Ειρήνη και εκτός της σχολικής τάξης

Ο  Charles Dickson, αρχηγός της ομάδας στην Πρωτοβουλία Στρογγυλής Τραπέζης Tattaaunawa (TRICentre) στο Τζος, παρατηρεί την κυματοειδή επίδραση. Ως άτομο με αφοσίωση στον διάλογο και σε μη-βίαιες προσεγγίσεις στις διαμάχες, πιστεύει πως πολιτισμικές εκφράσεις όπως ο χορός είναι ισχυρά εργαλεία θεραπείας, παιδείας, και γεφύρωσης, ιδιαίτερα μεταξύ νέων.

Περιέγραψε την ιδέα της χρήσης πολιτισμικών χορών στα σχολεία σαν εργαλείο ειρήνης στη Νιγηρία ως επίκαιρη και βαθιά σημαντική. Όπως εξήγησε:

Dance, rooted in local heritage and identity becomes more than performance, it becomes shared memory, emotional release, and communal affirmation.

Ο χορός, που έχει τις ρίζες του σε τοπική κληρονομιά και ταυτότητα, γίνεται κάτι παραπάνω από ερμηνεία. Γίνεται κοινή ανάμνηση, συναισθηματική απελευθέρωση και κοινή επιβεβαίωση

Ο ίδιος πρόσθεσε:

When embedded into school curricula or extracurricular activities, it not only celebrates diversity but also teaches tolerance, empathy, and coexistence in a way that is non-threatening and joyful.

Όταν τον ενσωματώνεις στην σχολική ύλη ή στις εξωσχολικές δραστηριότητες, όχι μόνο τιμά την ποικιλομορφία, αλλά διδάσκει επίσης ανοχή, ενσυναίσθηση και συνύπαρξη με ένα τρόπο μη απειλητικό, αλλά χαρμόσυνο.

Σε μια χώρα τόσο ποικιλόμορφη όσο η Νιγηρία, όπου φυλετικές και θρησκευτικές εντάσεις προκαλούν προστριβές, οι ιστορίες αυτές από αίθουσες σε όλη τη χώρα δρουν ως μια σιωπηλή επανάσταση. Αποδεικνύουν πως το να χτίσεις την ειρήνη μπορεί να ξεκινήσει με ένα τραγούδι, ένα βήμα και ένα κοινό πιάτο παραδοσιακού φαγητού.

Όπως τοποθετήθηκε ο Bello: «Δεν διδάσκουμε απλά στους μαθητές μας πως να περάσουν εξετάσεις, τους διδάσκουμε πως να συμβιώνουν».