Μουσική και χορός σε νυχτερινή εκδήλωση στο πάρκο Muri Okunola, Victoria Island, Λάγος, Νιγηρία. Φωτογραφία: Oludeleadewalephotography / Wikimedia Commons, 23 Ιουνίου 2019, (CC BY-SA 4.0).

Σημείωση: Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο Yaba Left και αναδημοσιεύεται εδώ με την έγκριση των δημιουργών. Δείτε το πρώτο μέρος της δημοσίευσης εδώ. 

Το πολιτικό τοπίο της Νιγηρίας κατά τη δεκαετία του '80 ήταν ιδιαίτερα ταραγμένο, σημαδεμένο από συνεχόμενα στρατιωτικά πραξικοπήματα. Η οικονομική κατάσταση της χώρας ήταν επισφαλής. Η ανασφάλεια αποτέλεσε τη χαριστική βολή για την οικονομία της νυχτερινής διασκέδασης. Μάλιστα, κάποια περίοδο, τα νυχτερινά πάρτι σχεδόν απαγορεύτηκαν εντελώς λόγω της ραγδαίας αύξησης της εγκληματικότητας. Η μουσική σκηνή έχανε τη ζωντάνια της, καθώς πολλές δισκογραφικές εταιρείες και τα δίκτυα διανομής τους αναγκάστηκαν να κλείσουν. Μετά την κατάρρευση της ζωντανής μουσικής, η ψηφιακή μουσική άρχισε να ανθίζει, αν και δειλά.

​Τις δεκαετίες του '80 και του '90 παρατηρήθηκε η άνοδος της ψηφιακής μουσικής, η εξάπλωση της ρέγκε, καθώς και η εμφάνιση της νιγηριανής χιπ-χοπ. Αυτή η περίοδος ανέδειξε πλειάδα αστέρων όπως οι Dizzy K, Junior and Pretty, Ras Kimono, Christy Essien-Igbokwe, Charlie Boy, Daniel Wilson, Zubby Enebeli, Alex Zito, Blackky και Evi Edna-Ogholi. Ωστόσο, κανένας δεν γνώρισε την επιτυχία του σούπερ σταρ της ρέγκε, Majek Fashek, ο οποίος μετανάστευσε στην Αμερική τη δεκαετία του '90 και παγίωσε τη μυθώδη επιτυχία του στη διασπορά.

​Η δεκαετία του '90 έμεινε στις μνήμες κυρίως για την απουσία θορύβου. Οι περισσότερες διηγήσεις για τη νυχτερινή ζωή επικεντρώνονται στην underground μουσική. Στο Λάγος, υπήρχε το κλειστό πλέον Nightshift Coliseum στην Ικέγια, όπου ο Lagbaja ηγούνταν του συγκροτήματός του σε μια μίξη highlife και afrobeat. Η ενσωμάτωση των τυμπάνων bata αποτέλεσε μια μοναδική καινοτομία που συχνά οδηγούσε σε εκτεταμένα σόλο τυμπάνων, τα οποία ενδεχομένως αποδυνάμωναν το ισχνό κοινωνικοπολιτικό του μήνυμα. 

​Η δεκαετία του '90, η εποχή των μουσικών κολεκτίβων

Η περίοδος του Αμπάτσα (1993-1998) ήταν ιδιαίτερα τεταμένη. Ο στρατηγός Σάνι Αμπάτσα, στρατιωτικός δικτάτορας της Νιγηρίας, ήταν γνωστός για τις αυθαιρεσίες και τις πολυάριθμες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτή η περίοδος πολιτικής, αλλά και οικονομικής αναταραχής είχε την πιο καταστροφική επίδραση στην πολιτιστική παραγωγή. Οι παραγωγοί πολιτισμού υφίσταντο κυρώσεις για τα έργα τους. Αναγνωρισμένοι συγγραφείς όπως ο Ουόλε Σογίνκα καταδιώκονταν για τις καυστικές παρατηρήσεις και τις κριτικές τους κατά της καταπιεστικής κυβέρνησης. Το 1995, ο συγγραφέας και ακτιβιστής Κεν Σάρο-Ουίουα δολοφονήθηκε επειδή υποστήριζε τον αγώνα του Δέλτα του Νίγηρα. Δύο χρόνια αργότερα, ο τραγουδιστής και ακτιβιστής Fela Anikulapo-Kuti, εξασθενημένος από την ασθένεια, θα πέθαινε από επιπλοκές του AIDS, αλλά όχι πριν δεχτεί άγρια μεταχείριση από πράκτορες της κυβέρνησης που τον στόχευαν λόγω της χρήσης κάνναβης.

Οι Plantashun Boiz ήταν ένα νιγηριανό μουσικό συγκρότημα χιπ-χοπ και R&B, το οποίο αποτελούνταν από τους 2face Idibia (γεννημένος ως Innocent Ujah Idibia), Faze (γεννημένος ως Chibuzor Oji) και Blackface (γεννημένος ως Ahmedu Augustine Obiabo).

Μόνο μετά τον θάνατο του Αμπάτσα και την επιστροφή στη δημοκρατία άρχισε η πολιτιστική παραγωγή να ακμάζει ξανά. Ένα νέο κύμα μουσικής άρχισε να κερδίζει έδαφος στο ραδιόφωνο. Νέοι και ενθουσιώδεις Νιγηριανοί δημιουργοί άρχισαν να παράγουν ένα νέο είδος μουσικής, έντονα επηρεασμένο από την αμερικανική ραπ και χιπ-χοπ που ήταν δημοφιλείς στο ραδιόφωνο. Εκείνη την εποχή, αυτοί οι μουσικοί συγκεντρώθηκαν σε συλλογικότητες και boy bands.

Ξεχώρισε το τρίο Remedies (Eedris Abdulkareem – ράπερ, Tony Tetuila και Tony Montana – τραγουδιστές), των οποίων το επιτυχημένο τραγούδι «Mi o sako mo» (με sample από το «Keep on Keeping on» της MC Lyte) καθόρισε τον ήχο της νέας εποχής. Άλλα συγκροτήματα της περιόδου περιλάμβαναν τους Boulevard, Def-O-Clan, Twinax, Trybesmen, 419 squad και Plantashun Boys. Υπήρχαν και γυναίκες καλλιτέχνιδες, όπως η Queen Change, η Azeezat, και η Funmi Olayode, η οποία διασκεύασε μια επιτυχία της Celine Dion στη γλώσσα Γιορούμπα.

​Η δεκαετία του 2000: Η αναγέννηση της σύγχρονης νιγηριανής μουσικής

Άλμπουμ του 2face Idibia

Το 2004 ξεκίνησε μια νέα περίοδος για τη σύγχρονη μουσική της Νιγηρίας, χαρακτηριζόμενη από τη διάλυση των boy bands. Η εποχή αυτή έδωσε έμφαση στον ατομικό καλλιτέχνη, αφήνοντας πίσω τις συλλογικές προσπάθειες. Εμβληματική στιγμή ήταν το άλμπουμ του Tuface, ‘Face to Face’, που κυκλοφόρησε από την πρωτοπόρο Kennis Music των Kehinde Ogungbe και Dayo Adeneye. Ακολούθησε η επιτυχία καλλιτεχνών όπως οι Timaya, Face, D’Banj, El Dee, Don Jazzy, K-Solo, 9ice και Mo Cheddah.

Ο Νιγηριανός ράπερ MI Abaga (Jude Lemfani) σε εκδήλωση, 18 Αυγούστου 2014. Φωτογραφία: Ameyaw Debrah / Wikimedia Commons. (CC BY-SA 3.0)

​Αν και η ραπ αποτελούσε μέρος της νιγηριανής σύγχρονης ποπ κουλτούρας, παρέμενε στο παρασκήνιο. Ήταν μια εξειδικευμένη αγορά με φανατικούς οπαδούς. Ράπερ όπως οι Mode Nine, Freestyle, OD, Ruggedman, Mickey The Messenger, White Mask, και 2Shot έκαναν σποραδικά mainstream εμφανίσεις με κάποιο single, αλλά αυτό ήταν η εξαίρεση.

​Το 2008, μια ομάδα δημιουργών από το Jos κατέφθασε στο Λάγος. Αυτό το ρεύμα μας έφερε σε επαφή με τους MI Abaga, Jesse Jagz, Ice Prince και την υπόλοιπη ομάδα τους, Loopy. Ο MI Abaga αργότερα κυκλοφόρησε δύο δίσκους και δύο mixtapes που επαναπροσδιόρισαν το πνεύμα της εποχής, βάζοντας τη ραπ στο προσκήνιο. Στο πρώτο του άλμπουμ, «Let’s Talk About It», συμμετείχε στο «Fast Money, Fast Cars» ένας τραγουδιστής, ο Wizkid, ο οποίος υπέγραψε στην εταιρεία EME του Banky W. Την ίδια περίοδο, ο 9ice κυκλοφόρησε το δεύτερο άλμπουμ του, Gongo Aso, έναν κλασικό δίσκο που είχε σαρωτική επιτυχία. Το στυλ του, που συνδύαζε fuji με χιπ-χοπ, έγινε αμέσως δημοφιλές. Η συνεργασία του με τον πρωτοπόρο της ραπ στη γλώσσα Γιορούμπα, Lord of Ajasa, προδιέγραψε την επόμενη μουσική περίοδο.

Tiwa Savage. Φωτογραφία στούντιο από TCD Photography via Wikimedia Commons, 4 Φεβρουαρίου 2013, (CC BY-SA 3.0)

Επιπλέον, η δισκογραφική Mo Hits Records, που ιδρύθηκε από το δίδυμο D’Banj και Don Jazzy, οι οποίοι αποχώρησαν από το λονδρέζικο 419 squad, είχε ένα εντυπωσιακό ρόστερ καλλιτεχνών, συμπεριλαμβανομένων των Wande Coal, Dr Sid και D’Prince, διασφαλίζοντας μια συνεχή σειρά επιτυχιών.

​Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια σταθερή άνοδος ταλαντούχων γυναικών μουσικών στα ραδιοφωνικά κύματα. Η Yemi Alade γνώρισε παναφρικανική αποδοχή χάρη στο single «Johnny». Η Tiwa Savage επίσης ανεβαίνει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Η Niniola, το house στυλ της οποίας περιλαμβάνει αισθησιακά κομμάτια και τολμηρούς στίχους καλυμμένους με τη γλώσσα γιορούμπα. Επίσης η Simi Ogunleye, η συνθέτρια με την παιδική φωνή.

Μια επίσκεψη σε οποιοδήποτε κλαμπ του Λάγος αποκαλύπτει τον παλμό της μουσικής μας. Η μουσική παράγεται για άμεση κατανάλωση. Έτσι, τα singles υπερτερούν των άλμπουμ και οι DJs όχι μόνο παίζουν μουσική, αλλά δημιουργούν και τα δικά τους κομμάτια, πέρα από τον ρόλο τους ως επιμελητές και promoters.

​Η σύγχρονη νιγηριανή μουσική, όπως και η παλαιότερη, έχει ως κύριο στόχο τον χορό. Υπάρχει μια μικρή αγορά για πιο εσωστρεφή, ορχηστρική και εναλλακτική μουσική, κατάλληλη για καφέ και καμπαρέ, αλλά στο Λάγος, τα νυχτερινά κέντρα και τα μπαρ είναι ο κανόνας.

​Ως προς τις εξαιρέσεις, χώροι όπως η Bature Brewery (Victoria Island), το Freedom Park (Broad Street), το 100 Hours (Awolowo Road) και το Stadium Hotel (Surulere) προσφέρουν εξαιρετική ζωντανή μουσική τις πρώτες ώρες μιας άγρυπνης νύχτας στο Λάγος.