Ένας άνδρας στη Νιγηρία κρατάει τον «λευκό χρυσό», γνωστό επίσης ως λίθιο, το οποίο εξορύσσεται χειρωνακτικά στην κοινότητά του. Στιγμιότυπο από τον λογαριασμό FRANCE 24 English στο YouTube.

Το παρόν άρθρο υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποτροφίας για την κλιματική δικαιοσύνη του Global Voices, η οποία ενώνει δημοσιογράφους από σινόφωνες χώρες και χώρες της Παγκόσμιας Πλειοψηφίας για τη διερεύνηση των επιπτώσεων των κινεζικών αναπτυξιακών έργων στο εξωτερικό. Βρείτε περισσότερα άρθρα εδώ.

Στο πλαίσιο της προώθησης της πράσινης ενέργειας λόγω των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, το λίθιο είναι ένα από τα πιο περιζήτητα ακατέργαστα υλικά στον κόσμο, καθώς αποτελεί βασικό υλικό στις μπαταρίες και σε άλλες πράσινες τεχνολογίες. Η Κίνα είναι η τρίτη στον κόσμο μεταξύ των μεγαλύτερων ως προς την παραγωγή λιθίου χωρών, πίσω από την Αυστραλία (πρώτη θέση), τη Χιλή (δεύτερη θέση) και προηγείται της Αργεντινής (τέταρτη θέση.) Είναι μία άβολη θέση για το Πεκίνο, το οποίο δεν κρύβει τη φιλοδοξία του να γίνει υπερδύναμη στην εξόρυξη και ασκεί πίεση στην Κίνα για να επενδύσει στο αφρικανικό λίθιο.

Στην ήπειρο, τα μεγαλύτερα αποθέματα λιθίου έχουν η Ζιμπάμπουε, το Μάλι, και η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ). Η Ναμίμπια και η Γκάνα επίσης παράγουν σημαντικές ποσότητες αυτής της πρώτης ύλης. Ήδη παρούσα σε ορισμένες χώρες της ηπείρου, η Κίνα έχει στραμμένο το βλέμμα της στη Νιγηρία. Παρότι η Νιγηρία δεν αποτελεί δυναμική χώρα στον τομέα αυτό, πρόσφατες ανακαλύψεις ανεκμετάλλευτων κοιτασμάτων λιθίου σε αυτή τη χώρα της Δυτικής Αφρικής έχουν φωτίσει τις δυνατότητές της ως συνεργάτη.

Η εισβολή της Κίνας στην Αφρική

Για χρόνια, η Κίνα έχει εκφράσει τη θέλησή της να γίνει ηγέτρια στις παγκόσμιες υποδομές, την ενέργεια και την ανάπτυξη. Ενδιαφερόμενη περισσότερο για τα μεγάλα κοιτάσματα λιθίου στη Νιγηρία, η Κίνα μπορεί να μικρύνει το κενό μεταξύ αυτής και των πρώτων δύο χωρών στην παραγωγή λιθίου παγκοσμίως.

Υπό την ηγεσία του Νιγηριανού πρωθυπουργού Μπόλα Τινούμπου, οι κινεζικές εταιρείες έχουν σημειώσει δυνατή πρόοδο στον τομέα εξόρυξης της Νιγηρίας. Ένα άρθρο στο NewAfrican αποκαλύπτει ότι πάνω από το 80% των έργων στον τομέα εξόρυξης λιθίου χρηματοδοτείται από Κινέζους επενδυτές, οι οποίοι επίσης κατέχουν την πλειονότητα των εταιρειών επεξεργασίας και εξόρυξης στον κλάδο. 

Αφρικανοί ηγέτες στο Κινεζικό Συνέδριο Μεταλλείων το 2025. Στιγμιότυπο από το TVC News στο YouTube.

Κατά τη διάρκεια του Κινεζικού Συνεδρίου Μεταλλείων τον Οκτώβριο του 2025, το οποίο έλαβε χώρα στο Τιεντσίν της Κίνας, ο Dele Alake, ο Νιγηριανός Υπουργός Ανάπτυξης Στερεών Ορυκτών, ανακοίνωσε: 

Depuis septembre 2023, (…) des entreprises chinoises telles que Canmax Technology, Jiuling Lithium, Avatar New Energy Nigeria Company et Asba ont investi plus de 1,3 milliard de dollars dans la transformation du lithium. (…) Ces investissements ont stimulé la diversification économique du Nigéria, réduit sa dépendance au pétrole et attiré des infrastructures, des transferts de technologie et des compétences. (…) Les coentreprises entre entreprises chinoises et nigérianes du secteur minier renforcent souvent les capacités et les compétences locales des travailleurs et ingénieurs nigérians.

Από τον Σεπτέμβριο του 2023 (…) κινεζικές εταιρείες όπως η Canmax Technology, Jiuling Lithium, Avatar New Energy Nigeria Company και Asba έχουν επενδύσει περισσότερο από 1,3 δισ. δολάρια στην επεξεργασία λιθίου. (…) Αυτές οι επενδύσεις έχουν αναζωογονήσει την οικονομική διαφοροποίηση της Νιγηρίας, μείωσαν την εξάρτησή της από το πετρέλαιο και προσέλκυσαν έργα υποδομών και ανάπτυξη δεξιοτήτων. (…) Κοινοπραξίες μεταξύ κινεζικών και νιγηριανών εταιρειών στον τομέα της εξόρυξης συχνά ενδυναμώνουν τις τοπικές ικανότητες και δεξιότητες των Νιγηριανών εργατών και μηχανικών.

Η ανακοίνωση του Υπουργού Ορυκτών δείχνει την επιθυμία των νιγηριανών Αρχών να προσελκύσουν ξένους επενδυτές μέσω της εξόρυξης. Προσθέτει:

Nous invitons chaleureusement les investisseurs, les partenaires de développement et les institutions techniques à explorer les vastes opportunités qu’offre le Nigeria dans le domaine des minéraux tels que le lithium, l’or, le plomb-zinc, la barytine et les terres rares.

Υποδεχόμαστε θερμά τους επενδυτές, τους συνεργάτες ανάπτυξης και τα τεχνικά ιδρύματα, ώστε να εξερευνήσουν τις απέραντες ευκαιρίες που προσφέρει η Νιγηρία σε ορυκτά όπως λίθιο, χρυσό, μόλυβδο-ψευδάργυρο, βαρύτη και σπάνιες γαίες.

Αλλά μέσα σε όλες αυτές τις δυνατότητες, το νιγηριανό κράτος θέλει να εξασφαλίσει ότι η εξόρυξη αυτών των ορυκτών θα ευνοήσει και τον τοπικό πληθυσμό. 

Επιτόπια διύλιση

Ένας τρόπος για να εξασφαλιστεί ότι οι Νιγηριανοί θα επωφεληθούν από την εξόρυξη λιθίου είναι να διυλιστεί το ακατέργαστο υλικό στην ενδοχώρα, πριν σταλθεί στο εξωτερικό. Ήδη το 2023, το νιγηριανό κράτος έθεσε ένα κανόνα ότι όλες οι εταιρείες που τελούν εργασίες εντός των ορίων της Νιγηρίας πρέπει να εφαρμόσουν επιτόπια επεξεργασία. Οι αξιωματούχοι ελπίζουν ότι αυτό θα ενισχύσει το ποσοστό απασχόλησης μεταξύ πληθυσμού που είναι εργασιακής ηλικίας.

Ο Νιγηριανός Υπουργός Ανάπτυξης Στερεών Ορυκτών Dele Alake έκανε αυτή την υπόσχεση σε ένα άρθρο, που δημοσιεύτηκε το 2023 από το γερμανικό πρακτορείο ειδήσεων Deutsche Welle:

L'ère de l'exportation de minerais solides bruts du Nigeria est révolue. Toute entreprise souhaitant investir dans le secteur industriel des minerais solides au Nigeria doit désormais ajouter de la valeur au niveau local».

Η εποχή εξαγωγής ακατέργαστων στερεών ορυκτών από τη Νιγηρία έχει τελειώσει. Οποιαδήποτε εταιρεία επιθυμεί να επενδύσει στη βιομηχανία στερεών ορυκτών της Νιγηρίας πρέπει τώρα να προσθέσει αξία εντός της.

Η Κίνα δείχνει να ακολουθεί αυτόν τον νόμο που τέθηκε από τη Νιγηρία και πηγαίνει ένα βήμα παρακάτω. Τον Μάιο του 2025, ο Yu Dunhai, πρέσβης της Κίνας στη Νιγηρία, είπε στο NewAfrican: 

Des plans sont en cours pour créer des usines de véhicules électriques. Les entreprises chinoises sont déjà très impliquées dans le secteur minier nigérian, de l’exploration à la transformation.

Υπάρχουν σχέδια για την ίδρυση εργοστασίων ηλεκτρικών οχημάτων. Κινεζικές εταιρείες είναι ήδη ενεργές στον τομέα μετάλλευσης στη Νιγηρία, από την εξερεύνηση στην επεξεργασία.

Η πληθώρα νιγηριανών και κινεζικών εταιρειών, που χρησιμοποιούν λίθιο ως ακατέργαστο υλικό, αποτελεί αδιάσειστη απόδειξη αυτού. Ενώ μερικές εταιρείες ασχολούνται με την παραγωγή μπαταριών για δέσμευση ηλιακής ενέργειας, άλλες ασχολούνται με την παραγωγή και συναρμολόγηση ηλεκτρικών οχημάτων (Electric vehicles, EV). Όχι μόνο το λίθιο υποβάλλεται σε επεξεργασία εντός της Νιγηρίας, αλλά τα παραγώμενα προϊόντα, όπως τα ηλεκτρικά αμάξια, που χρησιμοποιούν επαναφορτιζόμενες μπαταρίες, πωλούνται επίσης στη νιγηριανή αγορά.

Δύο Νιγηριανοί influencers στον τομέα των αυτοκινήτων, αξιολογούν τις τελευταίες BYD προσφορές στο Λάγος της Νιγηρίας. Στιγμιότυπο από τον λογαριασμό 234 DRIVE στο YouTube.

Τον Απρίλιο του 2025, η κινεζική κατασκευαστική εταιρεία BYD εδραίωσε θέση ισχύος στη χώρα μέσω συνεργασίας με τη γαλλική εμπορική εταιρεία CFAO. Ωστόσο, θα αντιμετωπίσει ανταγωνισμό από δύο άλλους νιγηριανούς ομίλους που θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσουν λίθιο ως πρώτη ύλη. Αυτοί είναι η Electric Motor Vehicle Company (EMVC) με έδρα την Αμπούτζα, που ειδικεύεται στην παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων, και η Saglev, με έδρα το Λάγος, η οποία επίσης παράγει ηλεκτρικά οχήματα.

Η βιοτεχνική εξόρυξη και ο περιβαλλοντικός αντίκτυπός της

Στη Νιγηρία, το λίθιο εξορύσσεται αυτή την στιγμή στις περιοχές Νασαράουα (κεντρική Νιγηρία), Κόγκι (νοτιοκεντρική Νιγηρία), Κουάρα (δυτική Νιγηρία), Εκίτι (νότια-κεντρική-δυτική Νιγηρία), και στον ποταμό Κρος (νοτιοανατολικά).

Παρόλο που τα επίπεδα ανεργίας έπεσαν από το 5,3% στο 4,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2024, οι άνθρωποι, που ζουν σε περιοχές πλούσιες σε αποθέματα λιθίου, συχνά ασχολούνται με την άτυπη χειρωνακτική εξόρυξη της ακατέργαστης ύλης. Η χειρωνακτική εξόρυξη διεξάγεται συνήθως με μηδαμινούς ελέγχους και ελάχιστα εργαλεία, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί να είναι επικίνδυνη και συχνά παράνομη. Τον Δεκέμβριο του 2024, ο Abdullahi Sabiu, μεταλλωρύχος λιθίου, είπε στο Business-humanrights:

Je suis parfaitement conscient que ce que je fais est illégal, mais je le fais pour subvenir à mes besoins, et nous ne pouvons pas attendre que le gouvernement nous aide….

Έχω πλήρη επίγνωση ότι αυτό που κάνω είναι παράνομο, αλλά το κάνω για να βιοποριστώ και δεν μπορούμε να περιμένουμε το κράτος να μας βοηθήσει…

Ένας μεταλλωρύχος εξορύσσει λίθιο χειρωνακτικά. Στιγμιότυπο από τον λογαριασμό FRANCE 24 English στο YouTube.

Ο σχολιασμός του Abdullahi Sabiu βρίσκει σύμφωνο τον Aliyu Ibrahim, έμπορο λιθίου στην τοπική αγορά της Νιγηρίας. Επισήμανε ότι αυτή η εξόρυξη συνήθως λαμβάνει χώρα σε κοινότητες χαμηλού εισοδήματος με περιορισμένες ευκαιρίες εργασίας και πολλά παιδιά συχνά ασχολούνται με τη βιοτεχνική εξόρυξη. Είπε στο Business-humanrights:

Je ne peux pas arrêter les enfants parce que dans tout l'État de Nasarawa, si vous allez sur tous les sites d'extraction de lithium, tout le travail effectué sur les sites d'extraction est illégal. Il ne s'agit pas du travail d'une entreprise. Si les entreprises viennent et réalisent qu'il y a du lithium sur le site, elles n'autoriseront pas les enfants à y travailler ; elles clôtureront toute la zone et veilleront à ce que personne n'y entre, en particulier les enfants, qui sont des mendiants et qui, s'ils ne travaillent pas, n'ont pas les moyens de nourrir et de prendre soin de leur famille.

Δεν μπορώ να αποτρέψω τα παιδιά από την εργασία καθώς σε όλη την πολιτεία Νασαράουα, αν πάτε σε όλα τα εργοτάξια εξόρυξης λιθίου, η δουλειά που γίνεται είναι παράνομη. Δεν είναι η δουλειά μιας εταιρείας. Αν οι εταιρείες έρθουν και συνηδειτοποιήσουν ότι υπάρχει λίθιο στην περιοχή, δεν θα επιτρέψουν στα παιδιά να εργαστούν εκεί. Θα αποκλείσουν την περιοχή και θα εξασφαλίσουν ότι κανείς δεν θα μπει, ειδικά τα παιδιά τα οποία ζητιανεύουν και τα οποία, αν δε δουλέψουν, δε θα μπορέσουν να ταΐσουν και να φροντίσουν τις οικογένειές τους.

Η Connaissances des énergies έχει επισημάνει ότι, ενώ οι κινεζικές εταιρείες τυπικά δεν προσλαμβάνουν παιδιά άμεσα, επωφελούνται από την επικίνδυνη εργασιακή αλυσίδα. Πολλοί Νιγηριανοί ακτιβιστές ζητούν αυστηρότερα μέτρα και διεθνή διασφάλιση για να εξασφαλίσουν ότι οι διεθνείς επενδυτές θα σταματήσουν να επωφελούνται από πρακτικές εκμετάλλευσης των εργαζομένων.

Ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος και η καταστροφή σχετιζόμενη με τη χειρωνακτική εξόρυξη δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητος. Αντιμέτωποι με αυτούς τους κινδύνους, η Safinatu Mohamed Sani, σύμβουλος γεωλόγος, ζητά αυστηρότερα μέτρα ελέγχων από τις Αρχές. Είπε στο Deutsche Welle: 

Il y a cinq façons de rendre l'exploitation minière plus durable: les techniques d'exploitation à faible impact, la réutilisation des déchets miniers, les équipements écologiques, la réhabilitation du site minier et la fermeture des sites miniers illégaux.

Υπάρχουν πέντε τρόποι για να γίνει η εξόρυξη πιο βιώσιμη: τεχνικές χαμηλού αντικτύπου, επαναχρησιμοποίηση των παραπροϊόντων, φιλικός προς το περιβάλλον εξοπλισμός, αποκατάσταση των χώρων εξόρυξης και κλείσιμο των παράνομων εργοταξίων.