Ένας άνδρας κρατά μια πινακίδα η οποία γράφει «Για την ελευθερία της έκφρασης» σε μια διαδήλωση στην Μπισκέκ, πρωτεύουσα του Κιργιστάν. Φωτογραφία από το Kloop. Δίκαιη χρήση.

Το παρόν άρθρο γράφτηκε από την Olga Loginova για το Vlast.kz και δημοσιεύθηκε στις 7 Αυγούστου 2025. Μια επεξεργασμένη έκδοση του άρθρου δημοσιεύεται στο Global Voices στο πλαίσιο συμφωνίας συνεργασίας ΜΜΕ.

Στις 7 Αυγούστου 2025, ο πρόεδρος του Κιργιστάν Σαντίρ Τζαπάροφ υπέγραψε, σύμφωνα με το Reuters, έναν νόμο, ο οποίος επεκτείνει τον κρατικό έλεγχο στα ανεξάρτητα ΜΜΕ.

Ο νέος νόμος απαιτεί από όλα τα ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών πλατφορμών, να εγγραφούν στις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Επιπλέον, ο νόμος περιορίζει στο 35% το ποσοστό ιδιοκτησίας ξένων επενδυτών.

Σύμφωνα με το Kloop, ένα ανεξάρτητο ΜΜΕ της χώρας, ο όρος της υποχρεωτικής εγγραφής προστέθηκε στον νόμο την τελευταία στιγμή (δήλωση του Kloop).

Πριν από αυτό, το Κοινοβούλιο συζητούσε για μια «συμβιβαστική» προσαρμογή του νόμου, η οποία είχε διαμορφωθεί με την πάροδο των χρόνων από κοινού με εκπροσώπους των ΜΜΕ και δικηγόρους. Στην αρχική εκδοχή του νόμου, η εγγραφή των ΜΜΕ ήταν προαιρετική.

Τώρα η διαδικασία της εγγραφής, επανεγγραφής και άρνησης των ΜΜΕ να εγγραφούν θα καθοριστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο με ξεχωριστή διάταξη.

«Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση θα αποφασίσει ποια ΜΜΕ θα λειτουργήσουν και ποια όχι», εξήγησε το Kloop.

Το σχέδιο νόμου για τα ΜΜΕ βρίσκεται σε επεξεργασία από το 2022 και έχει επικριθεί εξ αρχής από δημοσιογράφους, την κοινωνία και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Από τότε που ο Τζαπάροφ ανέλαβε στα τέλη του 2020 την εξουσία, έχει αυξηθεί κατακόρυφα η πίεση στα ανεξάρτητα ΜΜΕ στο Κιργιστάν.

Τον Ιανουάριο του 2024, σε έρευνα που διεξήγαγε η Επιτροπή Εθνικής Ασφάλειας (GKNB) στα γραφεία του γνωστού ειδησεογραφικού ιστότοπου 24.kg, συνελήφθησαν και ανακρίθηκαν με την κατηγορία της «πολεμικής προπαγάνδας» σε σχέση με την κάλυψη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ο αρχισυντάκτης και ο διευθύνων σύμβουλος.

Δυο μήνες μετά την έρευνα και την ανάκριση, το συγκεκριμένο ΜΜΕ άλλαξε ιδιοκτησία και η εξαγορά του ολοκληρώθηκε με την εκ νέου καταχώρησή του με άλλον ιδρυτή και άλλον διευθυντή.

Εκτός από το 24.kg, η αστυνομία πραγματοποίησε έρευνα στα γραφεία του ψηφιακού ειδησεογραφικού οργανισμού Temirov Live, το οποίο ανήκει στον blogger και ερευνητή δημοσιογράφο Bolot Temirov. Συνελήφθησαν 11 δημοσιογράφοι, που εργάζονταν για τον οργανισμό, καθώς και η Makhabat Tajibek kyzy, σύζυγος του Temirov.

Τον Οκτώβριο 2024, από τους έντεκα συλληφθέντες, κρίθηκαν ένοχοι τέσσερις για υποκίνηση μαζικών ταραχών. Εξ αυτών, δυο καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης, μεταξύ των οποίων η Tajibek kyzy, η οποία καταδικάστηκε σε φυλάκιση 6 ετών. Οι άλλοι δυο δημοσιογράφοι καταδικάστηκαν σε τριετή φυλάκιση με αναστολή.

Ακολουθεί ένα βίντεο στο YouTube της δίκης των δημοσιογράφων του Temirov Live.

Τον Μάιο του 2025, έγιναν έρευνες και συλλήψεις πρώην και νυν εργαζομένων του ειδησεογραφικού ΜΜΕ Kloop. Στις 5 Αυγούστου, ξεκίνησε στο Μπισκέκ δίκη σε βάρος των πρώην βιντεογράφων του Kloop, Alexander Alexandrov και Zhoomart Duulatov, καθώς και σε βάρος δυο λογιστών της συντακτικής ομάδας. Κατηγορούνται για υποκίνηση μαζικών ταραχών.

Επίσης πρόσφατα, ο Τζαπάροφ ενέκρινε την επιβολή κυρώσεων  σε περίπτωση διάδοσης ψευδών ειδήσεων, που επιβάλλουν πρόστιμο 65.000 σομ (740 δολάρια) σε ΜΜΕ και 20.000 σομ (229 δολάρια) σε φυσικά πρόσωπα. Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποίησαν ότι αυτά τα μέτρα παραβιάζουν τα διεθνή πρότυπα για την ελευθερία της έκφρασης.

Εξαιτίας αυτών και άλλων γεγονότων που έχουν αυξήσει την πίεση στα ανεξάρτητα ΜΜΕ, η κατάταξη του Κιργιστάν έχει πέσει κατακόρυφα από την 82^η θέση το 2020 στην 144^η το 2025, μια πολύ αξιοσημείωτη πτώση σε ένα τόσο μικρό χρονικό διάστημα.