Μέσα από ταινίες, η Verse ξεκίνησε να μεταφράζει φεμινιστικές ιδέες σε οπτική αφήγηση ιστοριών. Φωτογραφία από το Exhile Hub. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Το Exile Hub είναι ένας από τους συνεργάτες του Global Voices στη Νοτιοανατολική Ασία, που αναδύθηκε ως απάντηση στο πραξικόπημα του 2021 στη Μιανμάρ, εστιάζοντας στην ενδυνάμωση των δημοσιογράφων και προασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό το επεξεργασμένο άρθρο αναδημοσιεύεται στο πλαίσιο συμφωνίας συνεργασίας για το περιεχόμενο.

Ως μία Βιρμανή σκηνοθέτρια, που διαμορφώνεται από τη σιωπηλή ανυπακοή της γιαγιάς της, η Verse χρησιμοποιεί τις ιστορίες για να προκαλέσει τις προκαταλήψεις βάσει φύλου και να ενδυναμώσει τις γυναίκες, των οποίων οι φωνές σβήνονται υπερβολικά συχνά.

Η Verse ξεκίνησε την επαγγελματική της πορεία το 2018 ως ρεπόρτερ σε ένα τοπικό πρακτορείο ειδήσεων στη Μιανμάρ. Ονειρεύτηκε να καλύπτει πολιτικές ειδήσεις, αλλά γρήγορα ήρθε αντιμέτωπη με συστηματική διάκριση λόγω φύλου. Κατά τη διάρκεια μίας μεγάλης ανάθεσης, οι άνδρες ρεπόρτερ εστάλησαν στο Νέπιντο για να καλύψουν ζητήματα σχετιζόμενα με τη βουλή και της ζητήθηκε να μην ακολουθήσει.

Θυμήθηκε την σκηνή: «Μου είπαν πως δεν δίνονται εκείνες οι ευκαιρίες στις γυναίκες. Δεν μπορούσα να αποδεχτώ ένα χώρο εργασίας, που απέρριπτε την εξέλιξή μου απλώς και μόνο επειδή ήμουν γυναίκα».

Εγκατέλειψε τη δημοσιογραφία και εντάχθηκε σε μια ένωση για τα δικαιώματα των γυναικών μετατοπίζοντας την εστίασή της στα ανθρώπινα δικαιώματα και την φεμινιστική υπεράσπιση.

Πριν ακόμη η Verse μπει σε γραφείο σύνταξης ή πιάσει την κάμερα, μεγάλωσε βλέποντας την γιαγιά της να αψηφά σιωπηλά τους κανόνες της εποχής της. Μία σκληρή, σεβαστή γυναίκα από το Ρακάιν που διατηρούσε επιχείριση πριονιστηρίου δουλεύοντας καθημερινά ανάμεσα σε άνδρες, αρνούμενη να γονατίσει στις νόρμες περί φύλου που της επιβάλλονταν.

Η Verse μιλά με περηφάνια για την γιαγιά της: «Ούτε μία φορά δεν μου είπε ”είσαι κορίτσι, οπότε δεν μπορείς να το κάνεις αυτό”. Μου δίδαξε ότι οι πράξεις έχουν συνέπειες, αλλά το φύλο δεν θα έπρεπε ποτέ να αποτελεί περιορισμό».

Η φιλοσοφία της γιαγιάς της έγινε στυλοβάτης της φεμινιστικής κοσμοθεωρίας της Verse. Ακόμη και σε μικρές καθημερινές πράξεις, η γιαγιά της πάλευε ενάντια στις κοινωνικές προσδοκίες. Ενόσω η γειτονιά απαιτούσε από τις γυναίκες να κρύβουν τα εσώρουχά τους κάτω από τα longyi όσο στέγνωναν τις μπουγάδες, η γιαγιά της σκεφτόταν διαφορετικά. Από άποψη υγείας, είπε ότι τα εσώρουχα χρειάζονταν ήλιο για την καταπολέμηση των βακτηρίων. Έτσι τα κρεμούσε μπροστά στο σπίτι της. Ποτέ της δεν πίστεψε ότι το να είσαι γυναίκα σήμαινε ότι είχες λιγότερη αξιοπρέπεια.

Μεγαλώνοντας με τέτοιες επιρροές, η Verse αφομοίωσε τον φεμινισμό, όχι μέσα απο βιβλία αλλά μέσα από εμπειρίες με μία γυναίκα, που διαμόρφωσε την ανθεκτικότητα, την περηφάνια, και την ισότητα πολύ πριν η Verse μάθει τη λέξη «φεμινισμός».

Το 2020, η Verse σπούδαζε στη Σχολή Κινηματογράφου της Γιανγκόν, όπου ξεκίνησε να μεταφράζει τις φεμινιστικές ιδέες σε οπτική αφήγηση ιστοριών. Η ίδια η φοίτηση έγινε μια ακόμη πρώτη γραμμή προκατάληψης λόγω φύλου. Φοιτούσαν έξι άνδρες και έξι γυναίκες. Μια μέρα, ένας συμφοιτητής τής έκανε μία απρεπή ερώτηση, ριζωμένη στον επιβλαβή πολιτιστικό μύθο που λέει ότι κορίτσια με τρίχες στα χέρια ή απαλό μουστάκι είναι «σεξουαλικά προκλητικές».

Αυτό την πόνεσε και τη θύμωσε, αλλά επέλεξε μία διαφορετική απάντηση.

Κατά τη διάρκεια μίας ομαδικής συζήτησης στο αμφιθέατρο, η Verse έθιξε το περιστατικό πυροδοτώντας μία ειλικρινή συζήτηση για το πώς οι φοιτήτριες μπορούν να απαντήσουν όταν βρίσκονται αντιμέτωπες με λεκτική παρενόχληση. Το θάρρος της οδήγησε τη σχολή στο να εισάγει την πρώτη πολιτική μηδενικής ανοχής στη σεξουαλική παρενόχληση.

Τα έργα της Verse έχουν έκτοτε γίνει μία επέκταση της φεμινιστικής της κληρονομιάς. Η αφήγησή της επικεντρώνεται στις γυναίκες, που συχνά δεν ακούγονται ή είναι αθέατες.

«Μέσω των ταινιών, θέλω οι άνθρωποι να νιώσουν συμπόνια και να αντιληφθούν τα συναισθήματα των γυναικών, την ύπαρξη και την καταπίεση με νέους τρόπους. Ο νους μου πάντα τις σκέφτεται».

Ένα από τα πιο σημαντικά της έργα είναι μία ταινία κινουμένων σχεδίων ονόματι «Exit», που απεικονίζει τα βιώματα των σεξεργατριών στην Μιανμάρ, οι οποίες αντιμετωπίζουν στίγμα, βία και ποινικοποίηση. Με την υποστήριξη του Ινστιτούτου Γκαίτε στη Μιανμάρ, η ταινία παρουσιάστηκε στην έκθεση Shi και στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου DVB Peacock 2024.

Η Verse έμαθε για το Exile Hub το 2022, αφότου έλαβε επιχορήγηση για παραγωγή από το Critical Voices. Το 2025, επιλέχθηκε ξανά για την επιχορήγηση Feminist Storytelling, με την οποία δημιούργησε το ντοκιμαντέρ «Πάλη για ελευθερία».

Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί την πορεία μιας εξόριστης γυναίκας, η οποία αντιστέκεται στην στρατιωτική πατριαρχία της Μιανμάρ, μια ιστορία θάρρους και σφοδρής αποφασιστικότητας για να πυροδοτήσει ιδεολογική επανάσταση. Δεν υπάρχει ιεραρχία στην καταπίεση που να καθιστά μία μορφή της μεγαλύτερη ή μικρότερη ως προς την σημασία. Κάθε μορφή καταπίεσης πρέπει να αμφισβητηθεί και αποδομηθεί.

Παρόλο που οι επαγγελματικές της ευκαιρίες έχουν διευρυνθεί, η Verse παραμένει στην Μιανμάρ. Η γιαγιά της γερνάει και χρειάζεται φροντίδα.

Λέει με απλότητα: «Δεν με ανάθρεψε απλώς. Μου δίδαξε την αξία μου. Εξασφάλισε ότι ποτέ δεν θα πίστευα ότι το φύλο μου αποτελεί περιορισμό. Πώς θα μπορούσα ποτέ να την αφήσω πίσω;».

Ο φεμινισμός, για εκείνη, είναι μία βιωματική εμπειρία, που βασίζεται στην αντοχή και στο θάρρος να αμφισβητήσει κανείς την καταπίεση, οποτεδήποτε αυτή εμφανίζεται. Μέσα από τις ταινίες της, η Verse τιμά τις πεποιθήσεις της με την αναδιαμόρφωση των αφηγήσεων, με τη διάλυση των εμποδίων και με τον οραματισμό ενός κόσμου, όπου οι γυναικείες φωνές δεν ακούγονται μόνο, αλλά τιμούνται.

Η ζωή της Verse διαμορφώθηκε από μία απλή ιδεολογία: «Οι γυναίκες αξίζουν την ισότητα, την αξιοπρέπεια, και την ελευθερία να προσδιορίσουν τις ζωές τους».