Περιοδικά ενηλίκων εκτίθενται έξω από ένα βιβλιοπωλείο στο Τόκιο της Ιαπωνίας. Λήψη από τον Τζο Κάρτερ. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Σεξουαλικοποιημένες εικόνες που απεικονίζουν γυναικεία σώματα κατακλύζουν τους δημόσιους χώρους της Ιαπωνίας – από εξώφυλλα περιοδικών σε ψιλικατζίδικα μέχρι και σε διαφημιστικές πινακίδες στους δρόμους της πόλης – και έχουν κανονικοποιηθεί ευρέως.

Τον Οκτώβριο του 2025, ένα αίτημα στο Change.org «Προστατέψτε το μέλλον των παιδιών μας, πείτε όχι στα πορνογραφικά περιοδικά στα μίνι μάρκετ», συγκέντρωσε πάνω από 5.000 υπογραφές ωθώντας τα καταστήματα να αποσύρουν τα περιοδικά αυτά και να προστατέψουν τα ανήλικα άτομα. Υποστηρίζει ότι το πορνογραφικό υλικό είναι ένα είδος σεξουαλικής παρενόχλησης και θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην εδραίωση της ατομικότητας των παιδιών.

Περίπου την ίδια περίοδο, η συντάκτρια Emi S. έγραψε στο ιστολόγιό της στο Medium:

Όταν ήμουν παιδί, θυμάμαι να βλέπω διαφημιστικές πινακίδες με πρόσωπα γυναικών και τιμές δίπλα τους. Κι όμως, δεν θυμάμαι να νιώθω άβολα εκείνο τον καιρό. Απλώς επειδή βρισκόνταν εκεί, να αντιμετωπίζεται ως κάτι το φυσιολογικό.

Η Emi S. έθιξε ένα σημαντικό σημείο που αφορά τη νόρμα αντικειμενοποίησης των γυναικών στην ιαπωνική ποπ κουλτούρα. Πολλές γυναίκες αποδέχονται σεξουαλικοποιημένες εικόνες λες και είναι κανονικές, σε βαθμό που δεν αμφισβητούν αυτό το πρότυπο. Και όταν εκφράσουν ενόχληση, οι φωνές τους πνίγονται με την πρόφαση της υπερβολής.

Σεξουαλικές εικόνες και η ιαπωνική ποπ κουλτούρα 

Από πού προέρχονται τέτοια πρότυπα; Η μεταπολεμική άνθιση των μέσων και της ποπ κουλτούρας της Ιαπωνίας δημιούργησαν ένα οπτικό οικοσύστημα όπου τα μάνγκα, άνιμε και έντυπα περιοδικά ευδοκίμησαν. Το μοντέλο των μίνι μάρκετ, που εξαπλώθηκε τις δεκαετίες του '80 και του '90, κατέστησαν τα περιοδικά – συμπεριλαμβανομένων των πορνογραφικών εκδόσεων – προσβάσιμα στην καθημερινή ζωή.

Σύμφωνα με μία έρευνα που διεξήχθη το 1989 την οποία αναφέρει η ιστοσελίδα Nippon.com, το 92,3% των μίνι μάρκετ πουλούσε πορνογραφικά περιοδικά. Αργότερα, η ανάδυση της αισθητικής moe στα άνιμε και μάνγκα θόλωσε περαιτέρω τα όρια μεταξύ ψυχαγωγίας και ερωτισμού. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές για την άνοδο του περιεχομένου «lolicon», όπου νεαρές ή εμφανισιακά νεαρές γυναικείες φιγούρες σεξουαλικοποιούνται.

Το κέρδος ήταν η κύρια κατευθυντήρια δύναμη στην αγορά ερωτικού περιεχομένου, καθώς τα πορνογραφικά περιοδικά παρέχουν σταθερή ροή εσόδων για πολλά καταστήματα. Ωστόσο, ενόψει των Ολυμπιακών αγώνων στο Τόκιο το 2020 και των Παραολυμπιακών, οι μεγάλες αλυσίδες, το 7-Eleven, Lawson και FamilyMart ανακοίνωσαν ότι θα έπαυαν την πώληση πορνογραφικών περιοδικών στη χώρα. Η απόφαση, η οποία διατυπώθηκε ως προσπάθεια να καταστούν «πιο άνετα για γυναίκες και παιδιά», και για να «αποφευχθεί η σπίλωση της εικόνας της χώρας μεταξύ τουριστών», σηματοδότησε μία σημαντική συμβολική αλλαγή.

Διαδικτυακά η κίνηση αυτή δημιούργησε μεικτές αντιδράσεις. Οι υποστηρικτές την υποδέχτηκαν ως μία καθυστερημένη πρόοδο προς την ευαισθησία ως προς τα φύλα σε δημόσιους χώρους. Οι επικριτές, ωστόσο, το είδαν ως κάτι επιτελεστικό, υποστηρίζοντας ότι η Ιαπωνία έλαβε δράση μόνο λόγω της ύπαρξης ξένου ελέγχου. Ένας χρήστης, ο @asitafukukazen έγραψε στο X το 2019:

今まで散々女性が苦言を呈しても動かなかったのに、客が来れば国主導でホイホイ動く。女性軽視の社会なのは歴然。

Οι γυναίκες παραπονιούνται εδώ και χρόνια, αλλά τίποτα δεν άλλαξε μέχρι τους Ολυμπιακούς. Αυτό αποδεικνύει πόσο λίγο εκτιμά αυτή η χώρα  τις φωνές των γυναικών.

Ενώ οι σεξουαλικές εικόνες γίνονται λιγότερο ορατές στα πιο διαδεδομένα καταστήματα, υπάρχουν ακόμα βασικά στοιχεία στην ποπ κουλτούρα της Ιαπωνίας και στους δημόσιους χώρους. Τα τελευταία χρόνια, έχουν δημιουργηθεί ανησυχίες για διαφημίσεις σεξουαλικού περιεχομένου σε ιστοτόπους μη πορνογραφικούς, καθώς και για έκθεση των παιδιών σε σεξουαλικοποιημένο περιεχόμενο σε παιχνίδια, μάνγκα και άλλα μέσα.

Ωστόσο, κλήσεις για περισσότερους περιορισμούς, όπως ο ηλικιακός έλεγχος στην πρόσβαση σεξουαλικού περιεχομένου διαδικτυακά και υλικά, έχουν συχνά οδηγήσει σε αντιδράσεις καθώς οι επικριτές πιστεύουν ότι τέτοιου είδους επεμβάσεις ισοδυναμούν με λογοκρισία.

Το σεξ παραμένει ταμπού στο σχολείο και στην κοινωνία

Ο διάλογος περί ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας από την εξαντικειμενοποίηση, που περιβάλλει τη δημόσια εμφάνιση ερωτικών και σεξουαλικών φωτογραφιών, έχει συνεχιστεί για χρόνια χωρίς να φτάνει κάπου.

Ωστόσο, ακόμη και αν η σεξουαλικοποίηση παραμένει διαδεδομένη, οι εκπαιδευτικές συζητήσεις γύρω από την σεξουαλικότητα και τη συναίνεση λείπουν από το εκπαιδευτικό σύστημα της Ιαπωνίας. Τώρα, οι ιαπωνικές μαθητικές αίθουσες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το σεξ ως θέμα βιολογικής αναπαραγωγής. Τα μαθήματα σεξουαλικής αγωγής συχνά διαχωρίζονται ανά φύλο. Τα κορίτσια μαθαίνουν για την περίοδο, ενώ τα αγόρια κάνουν μαθήματα γενικής υγείας ή αθλήματα. Υπάρχουν ελάχιστες συζητήσεις περί σεξουαλικότητας όπως η συναίνεση, το ασφαλές σεξ, υγιείς σχέσεις και σεξουαλικοί προσανατολισμοί.

Το πρόγραμμα σπουδών που διαχωρίζεται μεταξύ φύλων ενισχύει την ιδέα ότι η σεξουαλική γνώση είναι κάτι διαχωρισμένο από το φύλο, ιδιωτικό, ντροπιαστικό ή ακόμη και περιττό. Όπως εξηγεί ένας blogger, ο Musashi, στο Medium:

Η σεξουαλική αγωγή στην Ιαπωνία τείνει να ενισχύει παλιά πρότυπα και στερεότυπα όσον αφορά τους ρόλους των φύλων. […] Το αφήγημα δίνει συχνά έμφαση στις διαφορές μεταξύ φύλων και υπογραμμίζει ότι οι άνδρες και οι γυναίκες πρέπει να εκπληρώνουν διακριτούς ρόλους.

Ως αποτέλεσμα, ακόμη και σήμερα, κάποιοι Ιάπωνες εξακολουθούν να θεωρούν την εμμηνορρυσία ως προσωπική ντροπή αντί για θέμα δημόσιας υγείας, όπως έθεσε η νομοθέτρια Ayaka Yoshida.

Την 1η Σεπτεμβρίου του 2025, ξεκίνησε στο Change.org ένα αίτημα με τίτλο «Κατάργηση των περιοριστικών κατευθυντήριων γραμμών του Υπουργείου Παιδείας για τη σεξουαλική αγωγή: Για μία ρεαλιστική και συμπεριληπτική σεξουαλική αγωγή στην Ιαπωνία», ζητώντας την κατάργηση των περιοριστικών κατευθυντήριων γρμμών του Υπουργείου Παιδείας ή της λεγόμενης «ρήτρας Hadome» (はどめ規定), που λέει ότι ο διάλογος για τη σεξουαλικότητα στις τάξεις δεν χρειάζεται να καλύπτει τη «διαδικασία που οδηγεί στη γονιμοποίηση» και την «εξέλιξη της εγκυμοσύνης». Το Υπουργείο Παιδείας διαφωνεί, υποστηρίζοντας ότι οι οδηγίες αυτές δίνουν στα σχολεία διακριτική ευχέρια για να καθορίσουν το βάθος των μαθημάτων σεξουαλικής αγωγής.

Οι οργανωτές της εκστρατείας, ωστόσο, απαιτούν την αντικατάσταση των οδηγιών αυτών με μια σαφή θέση ότι όλα τα παιδιά πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ορθή, πλήρη σεξουαλική αγωγή. Περισσότερο από 41.500 άνθρωποι έχουν μέχρι στιγμής υπογράψει.

Όντως, μια κοινωνία όπου οι σεξουαλικές εικόνες έχουν καταστεί τμήμα της καθημερινότητας απαιτεί πιο ολοκληρωμένη σεξουαλική αγωγή για τον μετριασμό των στερεοτύπων φύλου και σεξ. Όπως υποδεικνύουν μελέτες στην ψυχολογία των ΜΜΕ, η συνεχής έκθεση σε σεξουαλικό περιεχόμενο που αντικειμενοποιεί τα άτομα μπορεί να διαμορφώσει τις ιδέες των θεατών για τους ρόλους των φύλων και τις σχέσεις.

Στην Ιαπωνία, τα σεξουαλικά αστεία, σχόλια που αφορούν την εμφάνιση και υποθέσεις σχετικά με τις συμπεριφορές των γυναικών γίνονται συχνά αντιληπτά σε εργασιακούς χώρους και σχολεία. Μεταξύ εφήβων, η συχνή επαφή με ερωτικό περιεχόμενο σε δημόσιους χώρους μπορεί να αμβλύνει την ευαισθησία προς αυτό που συνιστά σεβαστή ή αρμόζουσα συμπεριφορά, ενισχύοντας τα στερεότυπα και ακόμη και κανονικοποιεί τη σεξουαλική παρενόχληση και το body-shaming από μικρή ηλικία.

Τέτοιες βλάβες παρατηρούνται συχνά. Παραδείγματος χάρη, μία 14χρονη παραπονέθηκε σε ένα διαδικτυακό φόρουμ εφήβων ότι τα αγόρια συχνά σχολίαζαν το στήθος της ρωτώντας: «Δεν ντρέπεσαι πού το στήθος σου είναι τόσο μεγάλο;» και ότι ακόμη και οι καθηγητές φαίνονταν να κοιτάζουν το στήθος της πριν από το πρόσωπό της. Οι αναρτήσεις της έλαβαν πολλές απαντήσεις από συνομηλίκους της, αλλά επίσης και αρκετά σεξουαλικά αστεία από αγόρια.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι γυναίκες είναι πιθανότερο να αντικειμενοποιήσουν τους εαυτούς τους θεωρώντας τη σεξουαλική ελκυστικότητα ως κύριο κριτήριο της αξίας τους.

Η δυσκολία της Ιαπωνίας έγκειται στον συμβιβασμό της επιθυμίας διατήρησης της δημιουργικής και ερωτικής έκφρασης με την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι οι δημόσιοι χώροι σέβονται τις διαφορές μεταξύ των ανθρώπων. Το πρώτο βήμα μπορεί να γίνει με την εισαγωγή ενός πιο ανοιχτόμυαλου, ολοκληρωμένου και διευρυμένου προγράμματος σεξουαλικής αγωγής.