Διαδηλωτές στο Ισφαχάν συμμετέχουν στις μαζικές διαμαρτυρίες σε όλο το Ιράν. Στιγμιότυπο οθόνης από βίντεο που ανέβηκε στο X από τον @iranhrs99. Δίκαιη χρήση.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο The New Arab στις 2 Ιανουαρίου 2026. Αυτή η επεξεργασμένη έκδοση αναδημοσιεύεται στο Global Voices ως μέρος μιας συμφωνίας συνεργασίας περιεχομένου. 

Μικρές διαμαρτυρίες που ξεκίνησαν την περασμένη Κυριακή στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, στην καρδιά της ιρανικής πρωτεύουσας, λόγω μιας ακόμη απότομης πτώσης του εθνικού νομίσματος, έχουν εξαπλωθεί σε αρκετές άλλες πόλεις, με αναφορές για θανάτους και τραυματισμούς σε συγκρούσεις με την αστυνομία και τις δυνάμεις ασφαλείας.

Στις 31 Δεκεμβρίου, το επίκεντρο των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων ήταν η νότια πόλη Φάσα, όπου διαδηλωτές επιτέθηκαν στο γραφείο του κυβερνήτη. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με τους Φρουρούς της Επανάστασης, ένα μέλος της φιλοκαθεστωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ σκοτώθηκε στη δυτική πόλη Κουχντάστ σε αντιπαράθεση με τους διαδηλωτές.

Την επόμενη μέρα, τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι τρεις διαδηλωτές σκοτώθηκαν στη μικρή δυτική πόλη Άζνα στην επαρχία Λορεστάν, καθώς προσπαθούσαν να εισέλθουν σε ένα αρχηγείο της αστυνομίας.

Πριν από τη Φάσα, αναφέρθηκαν επίσης διαμαρτυρίες στο Ισφαχάν, το Μαλάρντ, το Χαμεντάν, το Αράκ και το Κεσμ. Οι ιρανικές Αρχές δεν έχουν δημοσιεύσει επίσημα στοιχεία για τις συλλήψεις, αλλά βίντεο και μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων δείχνουν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και των δυνάμεων ασφαλείας.

Κατάρρευση νομίσματος

Το τελευταίο κύμα διαμαρτυριών ξεκίνησε από το Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, ένα παραδοσιακό προπύργιο συντηρητικών και θρησκευτικών ομάδων.  Ωστόσο, το ιρανικό ριάλ υποχώρησε σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου ωθώντας ορισμένους εμπόρους να κλείσουν τα καταστήματά τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών, με το αμερικανικό δολάριο να διαπραγματεύεται στα 1.450.000 ιρανικά ριάλ στην ελεύθερη αγορά.

Η ισοτιμία συνέχισε να αλλάζει απότομα τις επόμενες ημέρες, καθιστώντας δύσκολο για τους εμπόρους να καθορίσουν τις τιμές. Ως αποτέλεσμα, η απεργία στο παζάρι συνεχίστηκε τη Δευτέρα και την Τρίτη.

Ένας έμπορος στην αγορά χαλιών της Τεχεράνης, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί για λόγους ασφαλείας, δήλωσε ότι η έλλειψη σταθερότητας καθιστά αδύνατη την επιχειρηματική δραστηριότητα.

«Το εμπόριο χρειάζεται ένα ελάχιστο επίπεδο σταθερότητας, το οποίο δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή», δήλωσε στο «The New Arab».

Πρόσθεσε ότι το κόστος των πρώτων υλών, των μισθών, των μεταφορών, των ενοικίων και άλλων εξόδων συνδέεται όλα με την ισοτιμία του δολαρίου και οι ραγδαίες αλλαγές καθιστούν αδύνατες τις τιμές και τις πωλήσεις.

Ο έμπορος απέρριψε τους ισχυρισμούς των ΜΜΕ, που συνδέονται με την κυβέρνηση, ότι τα κλεισίματα καταστημάτων επιβλήθηκαν από «ταραχοποιούς», λέγοντας ότι οι ίδιοι οι έμποροι επέλεξαν να επιστήσουν την προσοχή των αξιωματούχων.

«Ακόμα κι αν κρατήσουμε τα καταστήματά μας ανοιχτά, δεν μπορούμε να εργαστούμε», είπε. «Λόγω της πίεσης από τις δυνάμεις ασφαλείας, το παζάρι πιθανότατα θα ανοίξει ξανά το Σάββατο, αλλά θα καθόμαστε μόνο στα καταστήματά μας και δεν θα κάνουμε συναλλαγές μέχρι να σταθεροποιηθεί η συναλλαγματική ισοτιμία».

Αυξανόμενη αναταραχή

Η κυβέρνηση αντέδρασε στην απεργία κλείνοντας δημόσια γραφεία και εμπορικά κέντρα στην Τεχεράνη και σε αρκετές άλλες πόλεις την Τετάρτη. Οι αξιωματούχοι ανέφεραν τον κρύο καιρό ως αιτία. Το Σαββατοκύριακο στο Ιράν πέφτει Πέμπτη και Παρασκευή, με αποτέλεσμα οι αγορές να παραμένουν κλειστές μέχρι το Σάββατο.

Την Τρίτη, αξιωματούχοι συναντήθηκαν με ηγέτες εμπορικών ομάδων, υποσχόμενοι φοροαπαλλαγές, παύση των φορολογικών προστίμων και πρόσβαση σε επιδοτούμενο ξένο νόμισμα για εισαγωγές, σε μια προσπάθεια να ηρεμήσουν τους εμπόρους.

Την ίδια ημέρα, ο Mohammad Reza Farzin παραιτήθηκε από τη θέση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν. Είχε αναλάβει τα καθήκοντά του τον Δεκέμβριο του 2022, μετά την παραίτηση του Ali Salehabadi μετά από απότομη πτώση του ριάλ. Εκείνη την εποχή, το δολάριο διαπραγματευόταν στα 435.000 ριάλ.

Ένας οικονομολόγος που, σε μια συνέντευξη εκείνη τη χρονιά, προειδοποίησε ότι η αλλαγή ηγεσίας της κεντρικής τράπεζας δεν θα σταματούσε την πτώση του ριάλ, επανέλαβε την ίδια άποψη μετά την παραίτηση του Farzin.

«Δεν έχει σημασία ποιος ηγείται της κεντρικής τράπεζας», εξήγησε. «Όσο η διαφθορά ελέγχει την οικονομία, αυτή η κατάσταση θα συνεχιστεί».

Είπε ότι οι διεθνείς κυρώσεις στις εξαγωγές πετρελαίου, φυσικού αερίου και πετροχημικών του Ιράν, καθώς και ο κίνδυνος μιας νέας σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, προσθέτουν στην οικονομική αστάθεια, την αδυναμία του νομίσματος και τον πληθωρισμό.

Είπε επίσης ότι η πολιτική απομόνωση έχει βλάψει την οικονομία του Ιράν και έχει αυξήσει την οργή του κοινού.

«Οι άνθρωποι δεν διαμαρτύρονται πλέον μόνο για πολιτικές ή προσωπικές ελευθερίες», είπε. «Πολλοί δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να φάνε οι οικογένειές τους και η αντιμετώπιση αυτών με αστυνομικά ΜΑΤ δεν θα λύσει το πρόβλημα».

Ο οικονομολόγος δήλωσε ότι δεν είναι σαφές εάν οι διαμαρτυρίες θα επεκταθούν περαιτέρω, αλλά σημείωσε ότι η απεργία στο Παζάρι της Τεχεράνης είναι πιθανό να τερματιστεί λόγω των στενών δεσμών του παζαριού με το καθεστώς.

«Το παζάρι υποστηρίζει εδώ και καιρό το θρησκευτικό και συντηρητικό σύστημα», είπε. «Για αυτόν τον λόγο, η κυβέρνηση του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και οι ηγέτες του παζαριού είναι πιθανό να καταλήξουν σε συμφωνία. Αλλά το αν οι διαμαρτυρίες θα αυξηθούν θα εξαρτηθεί από το πόσο σκληρά θα κατασταλούν οι διαδηλωτές και από το πόσο ενωμένες θα παραμείνουν οι ομάδες της αντιπολίτευσης».