«Μια ματιά από το γυμνάσιο της πόλης Σιζουγκάγια – Μινάμι Σανρίκου στο Μιγιάγκι». Η Σιζουγκάγια καταστράφηκε στις 11 Μαρτίου 2011 από το τσουνάμι και από τότε γίνονται έργα για την αποκατάσταση των ζημιών στην περιοχή. Φωτογραφία που δημοσιεύτηκε από το χρήστη Cheng-en Cheng στο Flickr τον Οκτώβριο του 2016. Άδεια: CC BY-SA 2.0

Στις αρχές Μαρτίου του 2017, η καθημερινή εφημερίδα Kahoku Shimpo, η οποία ασχολείται με θέματα της βορειοανατολικής Ιαπωνίας, κατέγραψε την πρόοδο των έργων αποκατάστασης, που γίνονται τα τελευταία έξι χρόνια, για την ομαλοποίηση της ζωής όσων επλήγησαν από την τριπλή καταστροφή τον Μάρτιο του 2011. Η καταστροφή αυτή περιλάμβανε έναν ισχυρό σεισμό, ένα τσουνάμι και ένα πυρηνικό ατύχημα.

Η εφημερίδα Kahoku Shimpo έχει έδρα στην πόλη Σεντάι, η οποία είναι η πρωτεύουσα του νομού Μιγιάγκι. Ο νομός αυτός αποτελεί έναν από τους νομούς της βορειοανατολικής Ιαπωνίας, που ήταν στο επίκεντρο και του σεισμού και του τσουνάμι που ακολούθησε. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι από το Μιγιάγκι και τους γειτονικούς νομούς Φουκουσίμα και Ιβάτε αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, καθώς το τσουνάμι αφάνισε από τον χάρτη ολόκληρες παράκτιες πόλεις. Επιπλέον, ο νομός Φουκουσίμα επλήγη και από ένα πυρηνικό ατύχημα, που ανάγκασε 160.000 κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Το ειδικό ρεπορτάζ της εφημερίδας Kahoku Shimpo δείχνει από τη σκοπιά των κατοίκων της περιοχής ποια βήματα έχουν γίνει έξι χρόνια μετά την καταστροφή για την αποκατάσταση της ζωής τους. Το αναλυτικό δελτίο της εφημερίδας περιλαμβάνει στατιστικά στοιχεία της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Ανοικοδόμησης, καθώς και τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης μεταξύ των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να φύγουν.

Οι κατοικίες στη Φουκουσίμα, το Μιγιάγκι και την Ιβάτε

Σύμφωνα με την εφημερίδα Kahoku Shimpo μέχρι τον Δεκέμβριο του 2015 είχε συνολικά ολοκληρωθεί το 77% των σχεδίων για προσωρινές κατοικίες (災害公営住宅, saigai kouei juutaku) στους νομούς Φουκουσίμα, Μιγιάγκι και Ιβάτε. Η μεγαλύτερη πρόοδος από τους τρεις νομούς σημειώθηκε στο Μιγιάγκι, όπου ολοκληρώθηκε το 80% των σχεδίων. Στην Ιβάτε ολοκληρώθηκε το 75% των αντίστοιχων σχεδιασμών, ενώ στη Φουκουσίμα το 70%.

Παρόλα αυτά γίνονται ακόμη και έξι χρόνια από την καταστροφή προσπάθειες για να μετακομίσουν όσοι είχαν εγκαταλείψει τις οικίες τους από προσωρινές κατοικίες (仮 設 住宅, kasetsu juutaku) σε μόνιμες. Μετά την τριπλή καταστροφή αναγκάστηκαν περίπου 80.000 άνθρωποι να μείνουν σε προσωρινές κατοικίες, ενώ τον Δεκέμβριο του 2016 διέμεναν ακόμα 36.000 άτομα από το Μιγιάγκι, την Φουκουσίμα και την Ιβάτε σε αυτές.

Σχεδόν το 40% των ατόμων που εκκένωσαν τα σπίτια τους το 2011 στη Φουκουσίμα διαμένουν ακόμη σε κατοικίες έκτακτης ανάγκης. Αντίθετα στο Μιγιάγκι σημειώθηκε μεγαλύτερη επιτυχία στις προσπάθειες επαναπατρισμού, όπου περισσότερο από το 75% αυτών των ανθρώπων μετακόμισαν σε μόνιμες κατοικίες. Το αντίστοιχο ποσοστό για την πόλη Ιβάτε είναι 34%.

Το σημείο των έργων και η καθημερινότητα στους τρεις νομούς

Σύμφωνα με τη μετάδοση της εφημερίδας Kahoku Shimpo, 1.074 από τα 1.100 σχολεία, τα οποία επλήγησαν, άνοιξαν ξανά τις πύλες τους μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016, ποσοστό που αναλογεί σχεδόν στο 98% των σχολείων στους τρεις νομούς.

Έξι χρόνια μετά έγινε φανερό πως η συνολική βιομηχανική ανοικοδόμηση και στους τρεις νομούς είναι δύσκολη. Ενώ σχεδόν το 100% από τις ιχθυόσκαλες στην Ιβάτε και στο Μιγιάγκι βρίσκονται πλέον ξανά σε λειτουργία, στη Φουκουσίμα μόνο το 30% αυτών μπόρεσαν να επαναλειτουργήσουν.

Το τσουνάμι και το πυρηνικό ατύχημα προκάλεσαν ζημιές σε μεγάλο μέρος των καλλιεργειών και στους τρεις νομούς. Το Μιγιάγκι μπόρεσε να αποκαταστήσει το 93% των εκτάσεων καλλιεργήσιμης γης, ενώ μόλις το 66% της καλλιεργήσιμης γης στην Ιβάτε και λιγότερο από το 50% της κατεστραμμένης γης στη Φουκουσίμα μπόρεσαν να αποκατασταθούν.

Είναι αδύνατον αυτό να είναι συνέπεια μόνο του πυρηνικού ατυχήματος, καθώς τα 6.900 στρέμματα από τα 54.000 στρέμματα κατεστραμμένης γης της Φουκουσίμα βρίσκονται στην «πυρηνική ζώνη αποκλεισμού».

Στους δύο από τους τρεις νομούς ο τουρισμός ανέκαμψε κατά το πλείστον, αλλά ακόμα και σε αυτό το πεδίο παραμένει η Φουκουσίμα πίσω με μεγάλη διαφορά. Τα ποσοστά των τουριστών στο Μιγιάγκι και στην Ιβάτε έφτασαν στο 90% των ποσοστών πριν από το δυστύχημα. Στη Φουκουσίμα αντίθετα το ποσοστό αυτό έφτασε μόνο στο 75%.

Ωστόσο, όπως μεταδίδει η εφημερίδα Kahoku Shimpo, από την καταστροφή και μετά σχεδόν οι μισοί κάτοικοι των ακτών δηλώνουν πως τους είναι δύσκολο να βγάλουν τα προς το ζην.

Είναι οι κάτοικοι προετοιμασμένοι για τον επόμενο μεγάλο σεισμό;

Για να μεταδώσει η εφημερίδα Kahoku Shimpo τη συνολική εικόνα της καταστροφής διεξήγαγε πολυάριθμες δημοσκοπήσεις στους κατοίκους και σε αυτούς που εγκατέλειψαν τα σπίτια τους. Οι ερωτήσεις σχετίζονταν με την πρόοδο της ανοικοδόμησης και με το κατά πόσο άλλαξε η στάση των κατοίκων απέναντι στον κίνδυνο ενός τσουνάμι. Στην εισαγωγή του άρθρου, η εφημερίδα γράφει:

住民の津波防災意識を探る調査を実施した。今後起きる地震や津波に備えて対策をしているとの回答が８３．１％と意識の高さがうかがえる一方、実際の備えに不安を感じている人も５５．９％と半数を超え、課題があることを示した。

Η εφημερίδα Kahoku Shimpo διεξήγαγε μία δημοσκόπηση στους ντόπιους κατοίκους για να μεταδώσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την ευαισθητοποίησή τους για τον κίνδυνο ενός τσουνάμι. Σύμφωνα με το αποτέλεσμα, το 83,1% των ντόπιων έχει πάρει μέτρα για να είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει μελλοντικούς σεισμούς και τσουνάμι. Ωστόσο, το 55,9% των ερωτηθέντων θεωρεί πως δεν έχουν γίνει αρκετά στο πεδίο της πρόληψης των καταστροφών.

Τι συμβαίνει με τους κατοίκους της Φουκουσίμα που αναγκάστηκαν να φύγουν

Η εφημερίδα Kahoku Shimpo στο δελτίο της για την ημέρα της επετείου του σεισμού επέστησε την προσοχή στην κατάσταση των ανθρώπων που εκκένωσαν τα σπίτια τους στη Φουκουσίμα. Ο νομός αυτός δεν έμελλε να βιώσει μόνο τον δυνατό σεισμό και το καταστρεπτικό τσουνάμι, αλλά έγινε και μάρτυρας του χειρότερου καταστροφικού πυρηνικού ατυχήματος που βίωσε ποτέ η Ιαπωνία.

Από τους 160.000 που εκκένωσαν τη Φουκουσίμα σχεδόν οι 63.000 μετακόμισαν σε περιοχές εκτός του νομού. Στις αρχές του 2016 περίπου πάνω από 23.000 άτομα επέστρεψαν στη Φουκουσίμα, σε ανθεκτικές προσωρινές κατοικίες, ενώ το 2017 ακόμα 40.000 κάτοικοι της Φουκουσίμα ζουν μακριά από τον νομό τους.

Στις πληγείσες περιοχές οι περισσότεροι από τους εκτοπισμένους, που ζουν ακόμα σε προσωρινές κατοικίες, είναι άνω των 50 ετών. Το σχέδιο να επιστρέψουν σε μόνιμες κατοικίες αποτυγχάνει, γιατί οι προσπάθειες για ανοικοδόμηση του Μιγιάγκι, της Ιβάτε και της Φουκουσίμα πρέπει να ανταγωνιστούν τα μεγάλα οικοδομικά έργα που γίνονται στα πλαίσια των Ολυμπιακών Αγώνων που θα πραγματοποιηθούν το 2020 στο Τόκιο.