Φωτογραφία που δημιουργήθηκε με τη χρήση Canva.

Αυτό το άρθρο αποτελεί τμήμα του Παρατηρητηρίου Μέσων των Πολιτών, ενός ερευνητικού κλάδου του Global Voices, που χρησιμοποιεί συγκεκριμένη μεθοδολογία για να μελετήσει διάφορα οικοσυστήματα ΜΜΕ. Για να μάθετε περισσότερα, πατήστε εδώ.

Από την αρχική δημοσίευση αυτού του άρθρου στις 22 Ιανουαρίου 2024, συζητήσεις μεταξύ AES και ECOWAS απέτυχαν και ο έκπτωτος πρόεδρος, Μοχάμεντ Μπαζούμ, παραμένει υπό κράτηση.

Οι περίοδοι πριν και μετά το πραξικόπημα στον Νίγηρα στις 26 Ιουλίου 2023, το οποίο ανέτρεψε τον πρόεδρο Μοχάμεντ Μπαζούμ, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του από τον Απρίλιο του 2021 έως και τον Ιούλιο του 2023, στη Δημοκρατία του Νίγηρα, σημαδεύτηκαν από την αποφασιστικότητα των Νιγηριανών να διακόψουν όλους τους δεσμούς με τη Γαλλία. Οι διαμαρτυρίες εναντίον της Γαλλίας και ο αντιγαλλικός διάλογος επιβεβαίωσαν την προσμονή του κόσμου για απόσχιση από την πρώην αποικιακή δύναμη.

Από το 2020, ένα ρεύμα πραξικοπημάτων σάρωσε τις χώρες της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής. Εννέα από τις κυβερνήσεις της περιοχής ανετράπηκαν, συμπεριλαμβανομένων επτά από στρατιωτικά πραξικοπήματα. Αυτό το φαινόμενο έπληξε τη Δημοκρατία του Νίγηρα στις 26 Ιουλίου 2023.

Διαμαρτυρίες υπέρ της χούντας και κατά της Γαλλίας

Εντός των πρώτων ωρών του πραξικοπήματας, οι στρατιωτικοί ηγέτες που άρπαξαν την εξουσία έλαβαν μέτρα για την ανάκληση όλων των συμφωνιών με τη Γαλλία. Ο Αμπντουραμάν Τινανί, πρόεδρος του Νίγηρα και ηγέτης του Εθνικού Συμβουλίου για την Προστασία της Πατρίδας (CNSP), καθώς και τα μέλη της κυβέρνησής του, ανακοίνωσαν την αποχώρηση των γαλλικών στρατευμάτων εγκατεστημένων στον Νίγηρα από το 2014. Οι περισσότεροι Νιγηριανοί εξέφρασαν την υποστήριξή τους για τις αποφάσεις του στρατιωτικού καθεστώτος χρησιμοποιώντας συνθήματα όπως «Κάτω η Γαλλία! Έξω η Γαλλία!» (À bas la France! France dégage!). Αυτά τα συνθήματα είχαν απήχηση στους ανθρώπους και συνέβαλαν στην ενίσχυση της δυσαρέσκειας του Νίγηρα. Διαβάστε την πλήρη ανάλυση εδώ.

Η οργή των διαδηλωτών δεν άφησε περιθώρια για εκπροσώπηση της γαλλικής εξουσίας στον Νίγηρα. Έτσι, οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ επηρεάστηκαν άμεσα. Στις 30 Ιουλίου του 2023, μετά από επανειλλημένες εκκλήσεις για την αποχώρηση των γαλλικών στρατευμάτων, νεαροί διαμαρτυρόμενοι εισέβαλαν στην γαλλική πρεσβεία του Νίγηρα.

Στο παρακάτω βίντεο, οι διαμαρτυρόμενοι εκφράζουν τον εκνευρισμό τους, φωνάζωντας «Κάτω η Γαλλία!» και αντικαθιστώντας τις γαλλικές σημαίες με ρωσικές και νιγηριανές σε δημόσιους χώρους. Δείτε την πλήρη ανάλυση εδώ.

Μεγάλο μέρος των νεαρών Νιγηριανών στήριξαν το νέο καθεστώς, έτσι ώστε οι στρατιωτικοί ηγέτες να ηγηθούν μίας μεταβατικής κυβέρνησης ικανής να επιτύχει πλήρη ανεξαρτησία και να αντιμετωπίσει τα ζητήματα που επηρεάζουν την κοινωνία τους: ανεργία, ανασφάλεια και διαφθορά. Διαβάστε την πλήρη ανάλυση εδώ.

Η νεολαία του Νίγηρα και της Δυτικής Αφρικής θεωρούν την απόρριψη της Γαλλίας ίση με την απόρριψη της Οικονομικής Κοινότητας των Κρατών της Δυτικής Αφρικής (ECOWAS), του περιφερειακού θεσμού που έχει ως στόχο την προστασία των συμφερόντων τους.

Ωστόσο, στην πραγματικότητα, η ECOWAS προστατεύει τους αρχηγούς κρατών. Οι πρόεδροι-δικτάτορες επιδιώκουν περισσότερες από δύο θητείες μέσω συνταγματικών πραξικοπημάτων και μένουν αδιαμφισβήτητοι, αλλά οι στρατιωτικοί ηγέτες που καταλαμβάνουν την εξουσία ως πραξικοπηματίες απειλούνται με κυρώσεις. Η σιωπή της ECOWAS σχετικά με τα συνταγματικά πραξικοπήματα ενισχύει το επιχείρημα ότι τα στρατιωτικά πραξικοπήματα αποτελούν τον μόνο τρόπο για την ανατροπή των δικτατορικών καθεστώτων.

Σε μία ανάλυση, ο Thierry Oberle, πρώην αρχισυντάκτης του διεθνούς τμήματος της Le Figaro, εξέφρασε τις απόψεις του. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Γαλλία δεν έχει λόγους να παραμείνει στον Νίγηρα, πολεμώντας τζιχαντιστές, υποστηρικτές της ισλαμιστικής και πολιτικής ιδεολογίας που βασίζεται σε βία και ένοπλες τρομοκρατικές επιθέσεις:

👉Forces françaises au Niger : «La France doit quitter le Niger. Il y a une rupture entre les forces du Niger et les forces françaises, donc il apparaît impossible de continuer le combat contre les djihadistes à partir de ce pays», estime @ThierryOBERLE #Niger #ressortissants pic.twitter.com/LqC7Sd7ZRb

— Le Figaro TV (@LeFigaroTV) August 1, 2023

Thierry Oberle: Η Γαλλία πρέπει να φύγει από τον Νίγηρα. Έχει υπάρξει διάλυση των σχέσεων μεταξύ των δυνάμεων Νίγηρα και Γαλλίας, καθιστώντας πλέον αδύνατη τη συνέχιση της καταπολέμησης των τζιχαντιστών από αυτή τη χώρα.

Οι υποστηρικτές της Γαλλίας

Σε απάντηση στις διαμαρτυρίες εναντίον της γαλλικής παρουσίας, οι υποστηρικτές του πρώην προέδρου Μοχάμεντ Μπαζούμ επιχείρησαν να ματαιώσουν τις φιλοδοξίες των Νιγηριανών. Ο Χασούμι Μασάουντου, πρώην Υπουργός Εξωτερικών υπό την προεδρία του Μπαζούμ, κατήγγειλε αυτές τις αντιγαλλικές διαμαρτυρίες, θεωρώντας πώς αυτές αποτελούσαν πράξη χειραγώγησης από το στρατιωτικό καθεστώς. Έτσι, ζήτησε την στρατιωτική παρέμβαση της ECOWAS, με τη γαλλική υποστήριξη, για την εκδίωξη του τρέχοντος καθεστώτος και την επαναφορά του Μπαζούμ στην εξουσία. Διαβάστε την ολοκληρωμένη ανάλυση της είδησης εδώ:

🔴 Manifestations anti-françaises au Niger : “Ce sont des manifestations commanditées, organisées et achetées”, affirme Hassoumi Massaoudou, ministre des Affaires étrangères du Niger@DariusRochebin pic.twitter.com/QzY0dLGKWB

— LCI (@LCI) September 2, 2023

🔴 Αντιγαλλικές διαδηλώσεις στον Νίγηρα: «Πρόκειται για χορηγούμενες, οργανωμένες και πληρωμένες διαδηλώσεις», λέει ο Υπουργός Εξωτερικών του Νίγηρα Χασούμι Μασάουντου.

Η δήλωση αυτή ενίσχυσε τη ρητορική υπέρ της Γαλλίας και ενίσχυσε τις θέσεις των Γάλλων πολιτικών και Αφρικανών προέδρων που είναι μέλη της ECOWAS. Απαίτησαν την αποφυλάκιση του Μπαζούμ και απείλησαν την χώρα με στρατιωτική παρέμβαση, σε περίπτωση που αυτός δεν επανέλθει στην εξουσία.

Στο X (πρώην Twitter), το ρεπορτάζ του Sahel Afrique υποστήριξε πως τα αμερικανικά στρατεύματα, τα οποία είναι παρόντα στον Νίγηρα από το 1962 βάσει στρατιωτικής συμφωνίας που αποσκοπούσε στη διασφάλιση της ασφάλειας και της ανεξαρτησίας της χώρας, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την ίδια μοίρα με τα γαλλικά στρατεύματα.

#Niger : On parle beaucoup de la #France qui doit quitter l'Afrique et surtout le Niger, mais on oublie l’#Amérique et ses forces obscures qui doivent aussi partir sans délai et fermer leur base. #arméefrançaise #Afrique pic.twitter.com/lrRi1n9QQs

— Sahel Afrique (@SahelAfrique) September 28, 2023

Νίγηρας: Γίνεται συζήτηση για την αναγκαστική αποχώρηση της Γαλλίας από την Αφρική και ιδιαίτερα από τον Νίγηρα, αλλά ξεχνάμε πως οι ΗΠΑ με τις σκοτεινές τους δυνάμεις πρέπει να αποχωρήσουν χωρίς καθυστέρηση και να κλείσουν κι αυτές τη βάση τους.

Σύμφωνα με τον συντάκτη, αν πρέπει να φύγουν οι Γάλλοι, πρέπει να φύγουν κι άλλες μεγάλες δυνάμεις, όπως αυτές των ΗΠΑ.

Περίπου έξι μήνες μετά το πραξικόπημα, η ECOWAS/CEDEAO επικύρωσε τις κυρώσεις κατά του Νίγηρα, απαιτώντας την απελευθέρωση του Μπαζούμ και της οικογένειάς του. Παρόλ’ αυτά, το ίδρυμα δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να ξεκινήσουν συζητήσεις με το στρατιωτικό καθεστώς για την υιοθέτηση ενός οδικού χάρτη και την δημιουργία ενός χρονοδιαγράμματος μετάβασης. Στις 8 Ιανουαρίου 2024, ο Σαλέμ Μπαζούμ, γιος του Μοχάμεντ Μπαζούμ, αφέθηκε ελεύθερος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Νίγηρας ενώθηκε με την Μπουρκίνα Φάσο και το Μάλι, δύο χώρες υπό στρατιωτική κυριαρχία, ώστε να σχηματίσουν την Συμμαχία Κρατών του Σαχέλ (AES), έναν συνασπισμό που εργάζεται για την αντιμετώπιση θεμάτων ασφάλειας, οικονομίας και πολιτικής. Η ίδρυση του μπλοκ αυτού αποτέλεσε βαρύ πλήγμα για την ECOWAS, καθώς αυτή η κατάσταση οδήγησε στη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με τα άλλα κράτη της περιοχής και υπονόμευσε την αξιοπιστία της ECOWAS. Οι συζητήσεις μεταξύ των δύο μπλοκ δεν προσέφεραν χειροπιαστές αλλαγές, κλιμακώνοντας τις εντάσεις και πολώνοντας μία περιοχή όπου δυνάμεις όπως η Γαλλία, οι ΗΠΑ και η Ρωσία να υπάρχουν για επιρροή.

Βρείτε όλες τις αναλύσεις εδώ