Γυναίκες γιορτάζουν την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στην Πόλη του Μεξικού, Μεξικό, Μάρτιος 2023. Φωτογραφία από τον Miguel González στο Pexels.

Της Christelle Kalhoule και της Sarah Strack 

Αυτόν τον Μάρτιο, καθώς ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών δεν περιμένουν να αναγνωριστούν: ηγούνται κινημάτων, υπερασπίζονται δικαιώματα και επαναπροσδιορίζουν την έννοια της δημοκρατίας. Ωστόσο, ακόμη και καθώς προωθούν την αλλαγή και διατηρούν τις κοινωνίες ενωμένες, αντιμετωπίζουν ένα ολοένα και πιο εχθρικό περιβάλλον. Σε όλες τις περιοχές, τα φεμινιστικά κινήματα και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών με επικεφαλής γυναίκες αντιμετωπίζουν μια σύγκλιση κρίσεων, που απειλεί δεκαετίες σκληρά κερδισμένης προόδου: ένα συρρικνούμενο ευνοϊκό περιβάλλον, αυξανόμενο αυταρχισμό, ψηφιακή καταστολή και ένα παγκόσμιο τοπίο χρηματοδότησης που υποχωρεί ακριβώς όταν είναι περισσότερο απαραίτητο.

Είναι δημοκρατικό ζήτημα, όχι περιθωριακό

Από το Σουδάν μέχρι το Αφγανιστάν, από τη Γουατεμάλα μέχρι τη Σενεγάλη, οι γυναικείες οργανώσεις είναι συχνά οι πρώτες που αντιδρούν όταν οι θεσμοί αποτυγχάνουν: παρέχοντας προστασία, καταγράφοντας καταχρήσεις, μεσολαβώντας σε συγκρούσεις, υπερασπιζόμενες τα δικαιώματα στη γη και την εργασία και ζητώντας από την εξουσία να λογοδοτήσει. Ωστόσο, σήμερα, πολλές από αυτές τις οργανώσεις ωθούνται συστηματικά στο περιθώριο, αντιμετωπίζονται ως προαιρετικοί και όχι ως ουσιώδεις παράγοντες στην κοινωνική και πολιτική ζωή. 

Μια τέλεια καταιγίδα για τη φεμινιστική κοινωνία των πολιτών

Τα τελευταία δύο χρόνια, οι οργανισμοί με επικεφαλής γυναίκες και με επίκεντρο το φύλο έχουν επηρεαστεί δυσανάλογα από τις περικοπές χρηματοδότησης και τις μεταβαλλόμενες προτεραιότητες των δωρητών. Καθώς οι πόροι ανακατευθύνονται προς βραχυπρόθεσμες ανθρωπιστικές απαντήσεις, ασφάλεια ή γεωπολιτικά συμφέροντα, οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην ισότητα των φύλων, την ηγεσία των γυναικών και τη φεμινιστική οργάνωση υποβαθμίζονται ή θεωρούνται «μη απαραίτητες».

Ταυτόχρονα, το ευνοϊκό περιβάλλον για την κοινωνία των πολιτών συρρικνώνεται με ανησυχητικό ρυθμό. Νόμοι που περιορίζουν τα δικαιώματα του συνεταιρίζεσθαι, του συνέρχεσθαι και της έκφρασης χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο κατά των φεμινιστικών και κινημάτων ΛΟΑΤΚΙ+. Οι υπέρμαχοι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών αντιμετωπίζουν παρακολούθηση, διαδικτυακή παρενόχληση, ποινικοποίηση και σωματικές απειλές. Η έλλειψη προστασίας ή λογοδοσίας είναι συχνά ανησυχητική. 

Στους ψηφιακούς χώρους, η αντίδραση είναι εξίσου πραγματική. Οι αλγόριθμοι ενισχύουν τον μισογυνισμό, η διαδικτυακή βία φιμώνει τις γυναικείες φωνές και οι νέες τεχνολογίες αναπτύσσονται χωρίς εγγυήσεις για την ισότητα των φύλων ή τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ωστόσο, οι φεμινιστικές οργανώσεις σπάνια βρίσκονται στο τραπέζι, όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για την ψηφιακή διακυβέρνηση. 

Αυτός ο συνδυασμός — λιγότερη χρηματοδότηση, λιγότερες ελευθερίες και μεγαλύτερο ρίσκο — αναγκάζει πολλούς οργανισμούς να τεθούν σε κατάσταση επιβίωσης. Και όταν η φεμινιστική κοινωνία των πολιτών αποδυναμώνεται, οι κοινωνίες γίνονται πιο άνισες, πιο πολωμένες και λιγότερο δημοκρατικές. 

Η ισότητα των φύλων δεν είναι δευτερεύον ζήτημα

Παρά την πραγματικότητα αυτή, η ισότητα των φύλων εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται πολύ συχνά ως θεματικό πρόσθετο ή ως άσκηση συμπλήρωσης πλαισίων, αντί για βασική πολιτική προτεραιότητα. 

Ωστόσο, τα στοιχεία είναι σαφή: όταν οι γυναίκες οργανώνονται, οι κοινότητες είναι πιο ανθεκτικές. Όταν συμπεριλαμβάνονται τα φεμινιστικά κινήματα, οι πολιτικές είναι πιο συμπεριληπτικές. Αντίθετα, όταν οι φωνές των γυναικών φιμώνονται, η δημοκρατική οπισθοδρόμηση επιταχύνεται. 

Η δικαιοσύνη των φύλων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτική ελευθερία. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική δημοκρατία χωρίς το δικαίωμα οργάνωσης, διαμαρτυρίας, λόγου και διαφωνίας. Και δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικό ευνοϊκό περιβάλλον για την κοινωνία των πολιτών, εάν αποκλείονται, στοχοποιούνται ή υποχρηματοδοτούνται οι γυναίκες, τα κορίτσια ή οι περιθωριοποιημένες ομάδες φύλου. 

Γι’ αυτό, η τρέχουσα συγκυρία απαιτεί κάτι περισσότερο από δηλώσεις ανησυχίας. Απαιτεί πολιτικό θάρρος και διαρθρωτικές αλλαγές. 

Τι πρέπει να αλλάξει — τώρα

Καθώς οι κυβερνήσεις, οι δωρητές και οι πολυμερείς οργανισμοί διανύουν μια εποχή αβεβαιότητας και μεταρρυθμίσεων, απαιτούνται τρεις επείγουσες αλλαγές.

Καταρχάς, η χρηματοδότηση για φεμινιστικές και γυναικείες οργανώσεις πρέπει να προστατεύεται και να επεκτείνεται, όχι να θυσιάζεται. Είναι απαραίτητη η ευέλικτη, μακροπρόθεσμη και βασική χρηματοδότηση για τα κινήματα που εργάζονται υπό πίεση, όχι για βραχυπρόθεσμα έργα, που αγνοούν τις πολιτικές πραγματικότητες επί τόπου. 

Δεύτερον, το ευνοϊκό περιβάλλον για την κοινωνία των πολιτών πρέπει να δεχθεί ενεργή υπεράσπιση. Αυτό περιλαμβάνει την κατάργηση των περιοριστικών νόμων, την προστασία των γυναικών υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη διασφάλιση ότι οι ψηφιακοί χώροι διέπονται από διαφάνεια, λογοδοσία και ισότητα των φύλων. 

Τρίτον, τα γυναικεία κινήματα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολιτικοί παράγοντες, όχι απλώς ως δικαιούχοι. Από τις συζητήσεις για τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ έως τις διαπραγματεύσεις για το κλίμα, από την οικοδόμηση της ειρήνης έως την ψηφιακή διακυβέρνηση, η φεμινιστική κοινωνία των πολιτών πρέπει να έχει θέση στο τραπέζι — με επιρροή, όχι με συμβολισμό. 

«Βάδισε μαζί μας»: Από την αλληλεγγύη στη δράση

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Forus ξεκίνησε την εκστρατεία «Βάδισε μαζί μας» για την ισότητα των φύλων, η οποία βασίζεται στη συλλογική δράση, την αφήγηση ιστοριών και τη φεμινιστική ηγεσία. 

Το March With Us δεν έχει ως στόχο να μιλήσει για τις γυναίκες. Έχει ως στόχο να δημιουργήσει χώρο για τις γυναίκες και τις ακτιβίστριες που υπερασπίζονται την ποικιλομορφία των φύλων να μιλήσουν για τον εαυτό τους. Μέσα από άρθρα, podcast, πολυμεσικές αφηγήσεις και ομιλίες σε διεθνείς χώρους υπεράσπισης, η εκστρατεία ενισχύει φωνές, που πολύ συχνά αποκλείονται, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται πιο κοντά στην πραγματικότητα της αδικίας και της αντίστασης. 

Σε μια εποχή που ο φόβος και ο κατακερματισμός απειλούν να καθορίσουν την πολιτική μας, η φεμινιστική κοινωνία των πολιτών συνεχίζει να προσφέρει κάτι ριζοσπαστικό: αλληλεγγύη, φροντίδα, λογοδοσία και ελπίδα. 

Αυτόν τον Μάρτιο, επιλέγουμε να σταθούμε στο πλευρό τους.

Επειδή η υπεράσπιση της ισότητας των φύλων δεν είναι προαιρετική. 

Και επειδή η προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών δεν είναι τίποτα λιγότερο από την προστασία της ίδιας της δημοκρατίας.