Φωτογραφία από Petr Trotsenko. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Το άρθρο γράφτηκε από τη Nazerke Kurmangazinova για το  Vlast.kz, μεταφράστηκε στα αγγλικά από τον William Stringer και δημοσιεύτηκε στις 3 Μαρτίου 2026. Μια επεξεργασμένη εκδοχή δημοσιεύεται στο Global Voices βάσει συμφωνίας συνεργασίας μέσων.

Η μουσική βιομηχανία του Καζακστάν βιώνει αυτή την περίοδο χρυσή εποχή, με αναδυόμενους νέους καλλιτέχνες. Ανάμεσά τους, όσα άτομα τόλμησαν να μιλήσουν για κοινωνικά ζητήματα και την αιματοβαμμένη καταστολή διαμαρτυριών τον Ιανουάριο 2022, γνωστή ως Qandy Qantar (Ματωμένος Ιανουάριος).

Αυτοί οι νέοι ταλαντούχοι κερδίζουν φήμη πέρα από τα σύνορα, με τη Yenlik να γίνεται πρόσφατα η πρώτη Καζάκα, που εντάχθηκε στην γερμανική πλατφόρμα COLORS.

Εδώ είναι ένα βίντεο από την εμφάνιση της Yenlik στην πλατφόρμα COLORS.

Καθώς η μουσική σκηνή του Καζακστάν μεγαλώνει, επιβάλλονται αυστηρότεροι περιορισμοί στους καλλιτέχνες, παρά την επίσημη πολιτική στήριξης της δημιουργικής βιομηχανίας. Από τις 20 Απριλίου, ξένοι και ντόπιοι καλλιτέχνες για συναυλίες θα πρέπει να συμμορφωθούν με νέες απαιτήσεις. Τα συμβόλαια εκδηλώσεων θα περιλαμβάνουν ρήτρες για τα επιτρεπόμενα υλικά.

Στις 18 Φεβρουαρίου, ο Πρόεδρος Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ υπέγραψε τροπολογίες για τη νομοθεσία δημιουργικών βιομηχανιών. Βασική αλλαγή αφορά μαζικές εκδηλώσεις, προσθέτοντας περιορισμούς

Το Vlast συνομίλησε με αρκετές προσωπικότητες της μουσικής βιομηχανίας και διοργανωτές εκδηλώσεων σχετικά με το πώς οι νέες απαιτήσεις θα επηρεάσουν την ελευθερία της δημιουργικότητας και το μέλλον της αναπτυσσόμενης μουσικής σκηνής του Καζακστάν.

Ποιες αλλαγές έχουν εισαχθεί;

Στις 18 Φεβρουαρίου, ο Πρόεδρος Κασίμ-Τζομάρτ Τοκάγιεφ υπέγραψε τροπολογίες για τη νομοθεσία δημιουργικών βιομηχανιών.

Βασική αλλαγή αφορά μαζικές εκδηλώσεις, ουσιαστικά προσθέτοντας επιπλέον περιορισμούς.

Ο Αντιπρόεδρος Πολιτισμού Γεγκένι Κοτσέτοφ δήλωσε ότι στόχος είναι να αποτρέψουν τραγούδια, που θεωρούνται παράνομα.

«Θα τους συμβουλεύαμε να μην χρησιμοποιήσουν αυτά τα τραγούδια», είπε για τέτοιο περιεχόμενο. Εκδηλώσεις ξένων με τέτοια θέματα μπορεί να ακυρωθούν. Οι διοργανωτές πρέπει να συντονιστούν 30 μέρες πριν με τοπικές αρχές για ξένους καλλιτέχνες.

Οι διατάξεις αυτές περιγράφονται στο Άρθρο 9-1 του νόμου για τον πολιτισμό. Περιλαμβάνεται ένα ευρύ φάσμα απαγορεύσεων, όπως η απαγόρευση «περιεχομένου αντίθετου προς τα αποδεκτά κοινωνικά πρότυπα, τα ήθη και τη δεοντολογία». Αυτή η διατύπωση αφήνει φυσικά τέτοιες αρχές ανοιχτές σε ευρεία ερμηνεία.

Περιεχόμενο που αφορά την αυτοκτονία, τα ναρκωτικά ή την πορνογραφία απαγορεύεται επίσης.

Όταν ρωτήθηκε αν ένας καλλιτέχνης, του οποίου το υλικό περιλαμβάνει τέτοια θέματα, θα επιτρεπόταν να εμφανιστεί στο Καζακστάν, ο Κοτσέτοφ δήλωσε: «Θα τους συνιστούσαμε να μη χρησιμοποιήσουν αυτά τα συγκεκριμένα τραγούδια».

Εάν ένας ξένος καλλιτέχνης αναφερθεί σε αυτά τα θέματα με οποιονδήποτε τρόπο (σε τραγούδι, μονόλογο stand-up, θεατρικό έργο κ.λπ.), τότε οι εκδηλώσεις του ενδέχεται να απαγορευτούν ή να ανασταλούν.

Ένας άλλος κανόνας που εισάγεται υποχρεώνει τους διοργανωτές να συντονίζονται με τις τοπικές Αρχές τουλάχιστον 30 ημέρες πριν από τη διεξαγωγή εκδήλωσης με ξένους καλλιτέχνες.

Μια νέα εποχή λογοκρισίας

Πολλοί στη μουσική βιομηχανία του Καζακστάν φοβούνται ότι αυτά τα νέα μέτρα θα επηρεάσουν αρνητικά το μέλλον της δημιουργικής σκηνής της χώρας. Σύμφωνα με τους ίδιους, οποιοσδήποτε περιορισμός θα παρεμποδίσει αναπόφευκτα τη δημιουργική διαδικασία.

Ο Αϊζατουλά Χουσεΐν, ιδρυτής της εταιρείας μέσων ενημέρωσης Ozen, πιστεύει ότι η τρέχουσα άνοδος της μουσικής βιομηχανίας του Καζακστάν οφείλεται στην «ειλικρίνειά της και σε ένα μη ρυθμιζόμενο πλαίσιο». Ανησυχεί για την προοπτική αυξημένης κυβερνητικής εποπτείας στη δημιουργική σφαίρα.

There is a very thin line between what counts as artistic license (such as violent rap lyrics) and what is ‘propaganda.’ If they take this decision without any consultation, it will create a significant rift between the government and youth culture.

Υπάρχει μια πολύ λεπτή γραμμή ανάμεσα σε αυτό που μετράει ως καλλιτεχνική ελευθερία (όπως οι βίαιοι στίχοι ραπ) και σε αυτό που είναι «προπαγάνδα». Εάν λάβουν αυτή την απόφαση χωρίς καμία διαβούλευση, θα δημιουργηθεί ένα σημαντικό χάσμα μεταξύ της κυβέρνησης και της νεανικής κουλτούρας.

Ο Χουσεΐν πιστεύει ότι τέτοιοι περιορισμοί θα έπρεπε να ισχύουν μόνο για δημόσιες πλατφόρμες όπως η τηλεόραση και το ραδιόφωνο.

«Είναι λογικό να απαιτούνται περιορισμοί εκεί όπου το περιεχόμενο είναι ελεύθερα προσβάσιμο σε οποιονδήποτε, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών».

Αλλά όταν η εστίαση μετατοπίζεται στις συναυλίες και άλλες ζωντανές εκδηλώσεις, οι νέες αλλαγές επηρεάζουν όχι μόνο τους καλλιτέχνες, αλλά και τα πολιτικά δικαιώματα του κοινού. Ο παραγωγός εξήγησε:

When the state forbids ‘18+’ songs being performed at concerts, it is essentially telling a grown adult that the government knows better than them what they should be listening to. It is a direct attack on the rights of the individual to choose what content they wish to consume.

Όταν το κράτος απαγορεύει την εκτέλεση τραγουδιών «άνω των 18» σε συναυλίες, ουσιαστικά λέει σε έναν ενήλικα ότι η κυβέρνηση γνωρίζει καλύτερα από αυτόν τι πρέπει να ακούει. Είναι μια άμεση επίθεση στο δικαίωμα του ατόμου να επιλέγει το περιεχόμενο που επιθυμεί να καταναλώσει.

Το χιπ-χοπ γκρουπ Daiynball βλέπει επίσης την πιθανή ζημιά σε αυτά τα μέτρα. Το γκρουπ, διάσημο για το τραγούδι του «Qazaq eline +1», ανησυχεί για το αν οι περιορισμοί θα ισχύουν μόνο για συναυλίες ή και για τραγούδια που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο.

Οι Daiynball ανησυχούν ότι το τραγούδι τους «Qazaq eline + 1», το οποίο αναφέρεται στο Qandy Qantar (Ματωμένος Γενάρης), θα μπορούσε να επηρεαστεί από τους νέους περιορισμούς. Άλλα τραγούδια τους μπορεί επίσης να απειληθούν, εφόσον οι εν λόγω περιορισμοί δεν καθορίζονται σαφώς. Τα μέλη του γκρουπ πιστεύουν ότι ορισμένοι από τους στίχους τους θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως «προπαγάνδα» που προάγει την ανήθικη συμπεριφορά.

Εδώ είναι ένα μουσικό βίντεο του τραγουδιού «Qazaq eline +1».

«Τα πάντα εξαρτώνται από το πόσο σκληρά θα ερμηνευτούν και θα επιβληθούν αυτά τα νέα μέτρα· αν θα ισχύουν μόνο για μεγάλες εκδηλώσεις όπως τα φεστιβάλ ή για όλες τις εκδηλώσεις χωρίς εξαίρεση (ακόμη και σε μπαρ ή μικρούς χώρους)», δήλωσε το συγκρότημα στο Vlast. «Όπως και να έχει, πιστεύουμε ότι θα επηρεάσει μόνο αρνητικά την καλλιτεχνική έκφραση».

Ωστόσο, οι καλλιτέχνες χιπ χοπ σχεδιάζουν να συνεχίσουν να γράφουν και να παράγουν μουσική χωρίς να την προσαρμόζουν στο νέο καθεστώς.

«Διαφορετικά, ποιο είναι το νόημα της δημιουργικότητας; Θα είναι σαν το παλιομοδίτικο underground rap», είπαν οι Daiynball.

Οι καλλιτέχνες ισχυρίστηκαν ότι οι περιορισμοί που υποδεικνύονται σε αυτές τις μεταρρυθμίσεις θα μπορούσαν να επεκταθούν και σε άλλους κλάδους.

If the authorities crack down harshly, then Kazakhstani artists will have no choice but to move abroad in search of creative competition.

Εάν οι Αρχές επιβάλουν σκληρά μέτρα, τότε οι καλλιτέχνες από το Καζακστάν δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να μετακομίσουν στο εξωτερικό αναζητώντας δημιουργικό ανταγωνισμό.

Σε απάντηση αυτών των νέων κανονισμών, ο διευθυντής συναυλιών Γερκίν Γεραλί και ο Τζορτζ Καρακεσισιάν, μάνατζερ του Καζάκου ράπερ Shiza, υποστηρίζουν και οι δύο ότι οι καλλιτέχνες πρέπει τώρα να δίνουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή στα νοήματα και τους συμβολισμούς στη μουσική τους.

Εδώ είναι ένα μουσικό βίντεο του τραγουδιού του Shiza με τίτλο «Ter» (Ιδρώτας).

«Αυτή η κίνηση μεταφέρει μεγαλύτερη ευθύνη στους καλλιτέχνες και απαιτεί πρόσθετη νομική κατανόηση», δήλωσαν στο Vlast. «Ταυτόχρονα, προσπαθούμε να δούμε τη νέα κατάσταση ως μέρος του επαγγελματικού χώρου και να προσαρμοστούμε ανάλογα, χωρίς να χάσουμε την ιδιαιτερότητα ή το στυλ μας».

Σύμφωνα με τους Καρακεσισιάν και Γεραλί, το πλαίσιο έχει σημασία. Ωστόσο, εάν διαπιστωθούν παραβιάσεις σε ένα τραγούδι καλλιτέχνη, τότε μια ειδική ομάδα θα ελέγξει τους στίχους και είτε θα κυκλοφορήσει μια εναλλακτική έκδοση είτε απλώς θα αρνηθεί να κυκλοφορήσει το επίμαχο κομμάτι.

«Η τέχνη αντανακλά πάντα την πραγματικότητα, και μερικές φορές με τολμηρό, προκλητικό τρόπο», υποστηρίζει ο Καρακεσισιάν. «Είναι, φυσικά, σημαντικό η ισορροπία μεταξύ της ελευθερίας της δημιουργίας και του νόμου να είναι δίκαιη και διαφανής. Σε αυτό το περιβάλλον, η δημιουργική σκηνή είναι σε θέση να αναπτυχθεί χωρίς να χάσει το βάθος ή την ειλικρίνειά της».

Σύμφωνα με τον Χουσεΐν, κάθε προσπάθεια των Αρχών να λογοκρίνουν έναν καλλιτέχνη λειτουργεί συχνά ως η καλύτερη δυνατή προώθηση. «Η ελευθερία βρίσκεται στον πυρήνα της δημιουργικής οικονομίας, για την οποία τόσοι πολλοί μιλούν», δήλωσε ο Χουσεΐν. «Ας ελπίσουμε ότι αυτά τα μέτρα δεν θα καταλήξουν σε εργαλείο στον αγώνα κατά των ανεπιθύμητων απόψεων».

Άλλοι καλλιτέχνες που προσέγγισε το Vlast αρνήθηκαν να σχολιάσουν. Οι διοργανωτές μεγάλων εκδηλώσεων που φέρνουν ξένους καλλιτέχνες στο Καζακστάν δεν μπόρεσαν να σχολιάσουν κατά τη στιγμή της δημοσίευσης, επειδή οι νέες απαιτήσεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διαδικασία άφιξης καλλιτεχνών από το εξωτερικό.

Η εταιρεία μέσων ενημέρωσης First Media Group, η οποία στο παρελθόν έφερε στο Καζακστάν αναγνωρισμένους διεθνείς καλλιτέχνες όπως οι 50 Cent, Νικόλ Σέρζινγκερ, Κρεγκ Ντέιβιντ και Μπάστα Ράιμς, εκμυστηρεύτηκε ότι τέτοιες επισκέψεις ξένων καλλιτεχνών ήταν ήδη συντονισμένες με τις τοπικές Αρχές. Ως εκ τούτου, οι νέοι κανόνες θα αλλάξουν ελάχιστα γι’ αυτούς.

Οι αλλαγές στον νόμο επηρεάζουν επίσης τη βιομηχανία του κινηματογράφου, η οποία πρόσφατα αντιμετωπίζει επίσης αυξημένη λογοκρισία. Για να ληφθεί άδεια διανομής μιας ταινίας, η εν λόγω ταινία πρέπει να υποβληθεί σε διαδικασία «εμπειρογνωμοσύνης πριν από την κυκλοφορία», με την περίοδο εξέτασης να αυξάνεται από 7 σε 30 εργάσιμες ημέρες.

Το Vlast είχε αναφέρει προηγουμένως την αυξημένη αυτολογοκρισία στην κινηματογραφική βιομηχανία του Καζακστάν, καθώς και το πώς οι πρόσφατοι νόμοι κατά της «ΛΟΑΤΚΙ προπαγάνδας» θα μπορούσαν να περιορίσουν περαιτέρω τη δημιουργική ελευθερία.

Έτσι, το νέο σύνολο περιορισμών κινδυνεύει να υπονομεύσει την καλλιτεχνική ελευθερία και τη δημιουργικότητα της αναπτυσσόμενης καλλιτεχνικής σκηνής και να περιορίσει τις καλύτερες πολιτιστικές εξαγωγές και τα εργαλεία ήπιας ισχύος της χώρας.