Sanjib Chaudhary, ενώ μιλά τη γλώσσα του, ανατολικά (σαπταρίγια) θαρού. Φωτογραφία από τον Subhashish Panigrahi στο CC BY-SA 4.0 .

Το μεγαλύτερο μέρος της ιατρικής και πολιτιστικής γνώσης της κοινότητας Θαρού στις δυτικές και νότιες πεδιάδες του Νεπάλ και της βόρειας Ινδίας έχει μεταδοθεί προφορικά, από θεραπευτή σε θεραπευτή και από γενιά σε γενιά. Ωστόσο, αυτή η ζωντανή γνώση σπάνια εμφανίζεται στα αρχεία με τρόπους, που επικεντρώνονται στις φωνές και τη συναίνεση της κοινότητας.

Τα Αρχεία OpenSpeaks, που ξεκίνησαν το 2024 και φιλοξενούνται από το Ίδρυμα Wikimedia, είναι ένα ψηφιακό αρχείο γλωσσών, που υποστηρίζει τους αρχειονόμους με έδρα την κοινότητα στην καταγραφή, μεταγραφή και δημοσίευση αυτόχθονων γλωσσών και γλωσσών με χαμηλούς πόρους από την Ινδία, το Νεπάλ και τη Σρι Λάνκα. Στο πλαίσιο αυτού του εγχειρήματος, ο Sanjib Chaudhary καταγράφει τις παραδοσιακές θεραπευτικές πρακτικές και τις λαϊκές γνώσεις της κοινότητάς του μέσω οπτικοακουστικών ηχογραφήσεων. Είναι συνεργάτης του Global Voices εδώ και πολύ καιρό, συγγραφέας και ακτιβιστής της ανατολικής (σαπταρίγια) γλώσσας θαρού.

Αυτή η συνέντευξη διεξήχθη από τον Subhashish Panigrahi εκ μέρους των Rising Voices και OpenSpeaks Archives μέσω διαδικτυακής κλήσης.

Rising Voices (RV): Καταγράφετε και αρχειοθετείτε την παραδοσιακή γνώση της κοινότητάς σας. Μπορείτε να περιγράψετε σύντομα το εγχείρημα και τι ελπίζετε να επιτύχει;

Sanjib Chaudhary (SC): Στο πλαίσιο αυτού του εγχειρήματος, παίρνω συνεντεύξεις από παραδοσιακούς θεραπευτές Θαρού και καταγράφω τις πρακτικές τους στα ανατολικά θαρού. Έχω ξεκινήσει με δύο θεραπευτές από την περιοχή Σαπτάρι στην επαρχία Μαντές, στο ανατολικό Νεπάλ, και σκοπεύω να προσεγγίσω περισσότερους θεραπευτές στην περιοχή Ντανγκ στο δυτικό Νεπάλ και στην περιοχή Τσιτουάν στο κεντρικό Νεπάλ.

Θέλω οι άνθρωποι να δουν πώς λειτουργούν τα θεραπευτικά συστήματα των Θαρού σε αυτή την ανατολικοδυτική γεωγραφία: πώς τα φυτά, οι θεραπείες και οι τελετουργίες αλλάζουν από τόπο σε τόπο και τι κοινό έχουν. Αυτοί οι θεραπευτές παρασκευάζουν πολλά σημαντικά αφεψήματα και παρασκευάσματα από τοπικά φαρμακευτικά φυτά. Ελπίζω ότι η τεκμηρίωση θα είναι χρήσιμη όχι μόνο για την κοινότητά μου, αλλά και για όσους εργάζονται στην Αγιουρβέδα και σε άλλα παραδοσιακά συστήματα ιατρικής.

RV: Γιατί επιλέξατε την οπτικοακουστική τεκμηρίωση αντί για την αμιγώς κειμενική τεκμηρίωση;

SC: Νωρίτερα, μέσω μιας άλλης επιχορήγησης, είχα γράψει για τους παραδοσιακούς θεραπευτές Θαρού σε μορφή κειμένου, αλλά ένιωθα όλο και περισσότερο ότι δεν ήταν αρκετό. Όταν γράφουμε, χάνουμε πολλά: τόνο, ρυθμό, γλώσσα του σώματος και το συναίσθημα στη φωνή του θεραπευτή.

Πολλοί άνθρωποι επίσης δεν έχουν τον χρόνο ή τη συνήθεια να διαβάζουν μακροσκελή άρθρα. Τα διαβάζουν γρήγορα. Με ήχο και βίντεο, μπορούν να ακούσουν απευθείας τη φωνή του θεραπευτή αντί να διαβάσουν την περιγραφή μου για αυτόν. Αυτό δημιουργεί εμπιστοσύνη και αξιοπιστία: οι άνθρωποι βλέπουν ότι πρόκειται για πραγματικά μέλη της κοινότητας που μιλούν για τις δικές τους πρακτικές, όχι για κάποιον που μιλάει εκ μέρους τους.

RV: Σήμερα, πολλοί άνθρωποι ανεβάζουν επίσης προφορικές ιστορίες και συνεντεύξεις στο YouTube. Πώς διαφέρει η δουλειά σας από την απλή ανάρτηση βίντεο στο YouTube;

SC: Το YouTube είναι σημαντικό, επειδή το χρησιμοποιούν πολλοί άνθρωποι, αλλά στην τρέχουσα μορφή του προσθέτει μεγαλύτερη αξιοπιστία. Ακολουθούμε συγκεκριμένα πρωτόκολλα τεκμηρίωσης. Η τεκμηρίωση προέρχεται απευθείας από το πεδίο και δεν προορίζεται για εμπορική χρήση, αλλά για ερευνητές, εκπαιδευτικούς και μέλη της κοινότητας. Αυτή η υποδομή δίνει στο περιεχόμενο ένα διαφορετικό είδος αξιοπιστίας και μακροζωίας.

RV: Πώς μπορούν τα εργαλεία και τα πλαίσια που έχουμε δημιουργήσει για υποτιτλισμούς, ροές εργασίας τεκμηρίωσης και οδηγούς τεκμηρίωσης γλώσσας να είναι χρήσιμα για εσάς και άλλους δημιουργούς τεκμηρίωσης που βασίζονται στην κοινότητα Θαρού; Πώς σκοπεύετε να τα χρησιμοποιήσετε;

SC: Είναι πολύ χρήσιμα για τους καταγραφείς που βασίζονται στην κοινότητα. Δεν δημιουργώ μόνο νέες ηχογραφήσεις. Τις ενσωματώνω επίσης σε διάφορα άρθρα της Wikipedia, εμπλουτίζοντάς τες με αυθεντικά οπτικοακουστικά στοιχεία από την κοινότητα. Αυτό βελτιώνει τόσο το βάθος όσο και την αξιοπιστία αυτών των άρθρων. Συνεισφέρω επίσης αυτό το υλικό στη Βικιθήκη και στα Βικιδεδομένα. Ο υποτιτλισμός στα ανατολικά θαρού, τα νεπαλέζικα και τα αγγλικά καθιστά το περιεχόμενο προσβάσιμο στη δική μου κοινότητα, καθώς και σε άτομα που δεν μιλούν θαρού, αλλά ενδιαφέρονται για τη γνώση. Το ονομάζω αυτό φαινόμενο «πολλαπλασιαστή μέσων»: μια μεμονωμένη ηχογράφηση σε μία πλατφόρμα πολλαπλασιάζει τον αντίκτυπό της σε πολλές πλατφόρμες.

RV: Τα έργα Wikimedia συνήθως αποφεύγουν την «πρωτότυπη έρευνα». Ωστόσο, η προφορική τεκμηρίωση όπως η δική σας συχνά περιέχει πρωτογενή γνώση, που δεν είναι καταγεγραμμένη πουθενά αλλού. Πώς βλέπετε την αξία αυτών των ηχογραφήσεων σε σχέση με την ακαδημαϊκή παραπομπή και τις συνεργασίες GLAM;

SC: Συχνά, όταν ανεβαίνει ήχος ή βίντεο στα Wikimedia Commons, αναφέρεται μόνο ότι αυτή είναι η γλώσσα που ομιλείται σε αυτό το απόσπασμα. Αλλά η πραγματική γνώση που ομιλείται στο απόσπασμα έχει σημασία. Ελπίζω να αρχειοθετήσουμε σωστά το υλικό και να αναφέρουμε τους δημιουργούς, ώστε οι μελλοντικοί συγγραφείς και ερευνητές να μπορούν να χρησιμοποιήσουν και να αναφέρουν αυτές τις γνώσεις. Εάν τα μέλη της κοινότητας γνωρίζουν ότι το έργο τους θα αναφερθεί και θα αναγνωριστεί, είναι πιο πιθανό να αφιερώσουν χρόνο στην καταγραφή, τη μεταγραφή και τον σχολιασμό. Σημαίνει επίσης ότι οι δικές της ερμηνείες και εξηγήσεις της κοινότητας καταγράφονται στο αρχείο, όχι μόνο οι ερμηνείες εξωτερικών ερευνητών.

RV: Αναφέρατε ανησυχίες σχετικά με τον τρόπο χρήσης της γνώσης της κοινότητας. Τι είδους διασφαλίσεις ή αναγνώριση απαιτούνται για την τεκμηρίωση και την κοινοποίηση της γνώσης της κοινότητας Θαρού;

SC: Όταν δημοσιεύουμε βαθιά γνώση της κοινότητας — ειδικά σχετικά με ιατρικές πρακτικές, τελετουργίες ή άλλους ευαίσθητους τομείς — πρέπει να σκεφτούμε προσεκτικά πού και πώς αποθηκεύεται. Η γνώση ανήκει στην κοινότητα στο σύνολό της.

Ιδανικά, η τεκμηρίωση θα πρέπει να αναφέρει σαφώς ότι πρόκειται για γνώση της κοινότητας Θαρού, η οποία έχει καταγραφεί με τη συγκατάθεσή της, και ότι η κοινότητα διατηρεί τα δικαιώματα επαναχρησιμοποίησης. Εάν κάποιος στο μέλλον χρησιμοποιήσει τις ηχογραφήσεις μας, θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι το υλικό προέρχεται από την κοινότητα Θαρού και από συγκεκριμένους θεραπευτές και να ακολουθήσει τα δικαιώματα που έχει δώσει η κοινότητα.

RV: Κοιτάζοντας μπροστά, ποια θεωρείτε τα μακροπρόθεσμα οφέλη αυτής της τεκμηρίωσης για την ίδια την κοινότητα Θαρού;

SC: Πολλοί από τους ανθρώπους που μας εμπιστεύονται – οι θεραπευτές, οι τραγουδιστές και οι αφηγητές μας – γερνούν. Οι νεότεροι στην κοινότητα συχνά δεν έχουν πλήρη επίγνωση του πόσο πλούσιος είναι ο πολιτισμός και η γνώση των ιθαγενών μας. Όταν αυτοί οι πρεσβύτεροι πεθαίνουν χωρίς να καταγραφούν οι γνώσεις τους, χάνουμε τραγούδια, θεραπευτικές πρακτικές και τρόπους να βλέπουμε τον κόσμο για πάντα. Αν καταγράψουμε αυτές τις πρακτικές τώρα, οι ηχογραφήσεις θα διατηρήσουν γνώση για τις μελλοντικές γενιές. Ίσως ο γιος μου, ή το εγγόνι μου, ή οποιοσδήποτε νεαρός Θαρού που θα ενδιαφερθεί για τις παραδόσεις μας, μπορεί να ανατρέξει σε αυτά τα αρχεία και να μάθει απευθείας από τις φωνές των πρεσβυτέρων. Αυτό δεν είναι απλώς ένα αποθετήριο. Είναι ένα ζωντανό σύνολο γνώσης, που φυλάσσεται για τις μελλοντικές γενιές.