Μπασκίροι διασκεδάζουν σε «ντισκοτέκ με σαμοβάρι». Φωτογραφία από τον Dinis Yalmurzin ενός «Σαμαούϊρλι ριτάϊμ» (χορός με σαμοβάρι). Χρησιμοποείται με άδεια.

Αυτό το άρθρο δημοσιεύτηκε στο μέσο ενημέρωσης «Νέα σελίδα» (Новая вкладка) στις 17 Ιουνίου 2025. Μία αναθεωρημένη εκδοχή του υλικού δημοσιεύτηκε στο Global Voices στο πλαίσιο συμφωνίας συνεργασίας. 

Η Μπασκιρία αποτελεί μία από τις περιοχές της Ρωσίας, όπου το παρελθόν είναι ακόμη ζωντανό. Διατηρείται στο περιβάλλον της στέπας, στον «τραγουδιστό τόνο» της γλώσσας, στον τρόπο χαιρετισμού, στις ζωντανές παραδόσεις. Ο αυτόχθων πληθυσμός – οι Μπασκίροι – διατήρησαν για αιώνες το μοναδικό σύστημα των «φυλετικών ή γενεαλογικών ενώσεων», των «ιρίου» (ырыу- φυλή ή γενιά) καθενός με τη γη του, με τους θρύλους καταγωγής του και με τα ταμγάμ της φυλής ή της γενιάς του (тамгам- έμβλημα φυλής ή γενιάς). Αυτά τα σύμβολα μπορείς να τα συναντήσεις μέχρι σήμερα σε χειροτεχνίες, σημαίες και οικόσημα. 

Οι Μπασκίροι είναι ένας τουρκογενής λαός και ο αυτόχθων πληθυσμός του Μπασκορτοστάν αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εθνοτικούς λαούς της Ρωσίας. Ο πληθυσμός τους ανέρχεται κοντά στα 1,6 εκατομμύρια ανθρώπους. Σήμερα η ταυτότητα των Μπασκιρίων βιώνει μία καινούργια έξαρση ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους. Κάποιος θα μάθει τη γλώσσα μέσω διαδικτυακών μαθημάτων, κάποιος θα επιστρέψει στο χωριό για διακοπές και κάποιος θα περάσει μια βραδιά ριτάιμ (παραδοσιακός μαζικός χορός) στην Ουφά για να ακούσει κουράι (είδος φλάουτου), να δοκιμάσει κουμίς (κεφίρ, παραδοσιακά από γάλα φοράδας) και να αισθανθεί ότι η παράδοση δεν είναι μία ξεχασμένη ιστορία.

Στην πρωτεύουσα του Μπασκορτοστάν ξεκίνησε η καινούργια σεζόν των «Σαμαούιρλι ριτάιμ» (Самауырлы ритайым), των «χορών με σαμοβάρι». Πριν πέντε χρόνια, καμιά δεκαριά περίπου νέοι συναντήθηκαν στην όχθη του ποταμού στην Ουφά για να καθίσουν να ακούσουν μουσική πίνοντας τσάι, αλλά τώρα σε αυτές τις συναντήσεις συγκεντρώνονται έως και δύο χιλιάδες άνθρωποι. Γιατί αρέσουν στους νέους τέτοιου είδους πάρτυ και πώς τα πάρτυ αυτά ενώνουν ανθρώπους διαφόρων εθνικοτήτων;

Από «φιλικές συγκεντρώσεις» σε γιορτή της πόλης

Στην όχθη του ποταμού Ανγκιντέλ στην Ουφά ηχεί μελωδία και παίξιμο κουράι, ενός πνευστού μουσικού οργάνου. Στην αυτοσχέδια σκηνή στέκεται το σαμοβάρι, καθαρίζεται ο χώρος για τη φωτιά, κορίτσια με εθνικές ενδυμασίες της Μπασκιρίας στρώνουν το τραπέζι με τραπεζομάντηλο και τοποθετούν πιάτα με τσακ-τσακ (είδος ντόνατ) και μπουκάλια κουμίς (κεφίρ, παραδοσιακά από γάλα φοράδας). Ορισμένοι νεαροί φοράνε τα παραδοσιακά καπέλα της Μπασκιρίας διακοσμημένα με ουρά αλεπούς, ενώ κάποιοι έφεραν μαζί τους ακόμα και τη σημαία της Δημοκρατίας του Μπασκορτοστάν. Παρά το ψιλόβροχο όλοι πηγαίνουν εκεί, όπου παίζει η μουσική και σύντομα θα συγκεντρωθούν εκεί εκατοντάδες νεαροί. 

Παρότι οι «συγκεντρώσεις με σαμοβάρι και τσάι» αποτελούν μία τυπική παράδοση στα χωριά της Μπασκιρίας, στις πόλεις της Δημοκρατίας δεν υπήρχε παλιότερα κάτι παρόμοιο. Στις 17 Ιουλίου 2020 στους «χορούς με σαμοβάρι» στην όχθη του ποταμού της Ουφά συγκεντρώθηκαν περίπου 15 άνθρωποι.

Το «πάρτυ τσαγιού» σε συνθήκες πόλης μου φάνηκε ξεχωριστό και ταυτόχρονα ένα πολλά υποσχόμενο φαινόμενο. Προσκάλεσα «ομοϊδεάτες» φίλους, λάτρεις των υπαίθριων δραστηριοτήτων αναψυχής και των εκδρομών. Άρεσε σε όλους. Ανάψαμε το σαμοβάρι, τραγουδούσαμε τραγούδια και χορεύαμε. Τελικά αρχίσαμε να συγκεντρωνόμαστε συχνότερα και κάθε φορά άρχισε να έρχεται όλο και περισσότερος κόσμος, ανέφερε στην Νέα σελίδα ένας από τους εμπνευστές των «ντισκοτέκ με σαμοβάρι», ο Ρουστάμ Αμπντραζάκοβ.

Μπασκίροι χορεύουν σε «ντισκοτέκ με σαμοβάρι». Φωτογραφία από τον Dinis Yalmurzin ενός «Σαμαούιρλι ριτάιμ» (χορός με σαμοβάρι). Χρησιμοποείται με άδεια.

Τα «πάρτυ με σαμοβάρι» διεξάγονται τα βράδια της Τετάρτης μία φορά στις δύο εβδομάδες. Ο Ρουστάμ θεωρεί ότι αυτές οι «συναντήσεις με χορό» είναι εξαιρετικά σημαντικές για τους νέους από τα χωριά της Μπασκιρίας, οι οποίοι περνάνε στο Πανεπιστήμιο της Ουφά και αρχίζουν να ντρέπονται για την μητρική τους γλώσσα και σταδιακά όλο και περισσότερο καταλήγουν να μιλάνε ρωσικά. Επιπλέον, ο Αμπντράζακοβ λέει, ότι τέτοιου είδους πάρτυ αποτελούν μία έξοχη ευκαιρία για να βρεις φίλους:

Στα ριτάιμ, οι νέοι μιλάνε ελεύθερα για 3-4 ώρες στην μητρική τους γλώσσα. Σε πέντε χρόνια δημιουργήθηκαν 12-13 οικογένειες, που έρχονται ήδη με τα παιδιά τους. Η νεολαία της πόλης, οι Μπασκίροι, οι οποίοι δεν κατέχουν ιδιαίτερα την μητρική τους γλώσσα, αρχίζουν να δείχνουν ενδιαφέρον για την μητρική τους γλώσσα, την κουλτούρα τους και την παραδοσιακή μουσική. 

Αν και το πρώτο διάστημα στα «πάρτυ με σαμοβάρι» στην Ουφά συγκεντρώνονταν λιγότερο από 50 άνθρωποι, τώρα συγκεντρώνονται μέχρι και χίλια άτομα και μερικές φορές και περισσότερα. Στα «πάρτυ τσαγιού» προσκαλούν χορευτικά σχήματα, bloggers, μουσικούς. Οι κάτοικοι της Ουφά πίνουν τσάι, δοκιμάζουν μπεσμπαρμάκ (κρέας πάνω σε φαρδιές χυλοπίτες), διαβάζουν ποίηση, τραγουδούν παραδοσιακά και σύγχρονα τραγούδια στην μπασκιρική γλώσσα.

«Επέστρεψα και ερωτεύτηκα»

Η Αλίνα Ζαγκιντούλινα από την Ουφά έμαθε για τα ριτάιμ από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετά το 2022, όταν έφυγε από τη Ρωσία. Αργότερα επέστρεψε (στη Ρωσία) και άρχισε να πηγαίνει σε αυτά τα πάρτυ. «Μετάνιωσα, που δεν έδινα σημασία νωρίτερα στην μπασκιρική κουλτούρα. Έπειτα επέστρεψα και την ερωτεύτηκα. Μου έκανε εντύπωση, που οι άνθρωποι δεν τραγουδάνε μόνο παραδοσιακά τραγούδια, αλλά υιοθετούν και κομμάτια σύγχρονων ερμηνευτών. Καθοριστική αξία εκεί, έχει φυσικά η διατήρηση της κουλτούρας και της γλώσσας, επειδή κατά κύριο λόγο εκεί πάνε νέοι άνθρωποι, οι οποίοι μεταβιβάζουν όλο αυτό στα παιδιά τους», ανέφερε η Αλίνα.

Σε έναν ακόμη συμμετέχοντα των «πάρτυ με σαμοβάρι», τον Ίντελ Γκουμέροβ, αρέσει επίσης που οι νέοι διασκεδάζουν χωρίς αλκοόλ και ότι όλα είναι δωρεάν. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, αυτά τα «πάρτυ τσαγιού» έγιναν μία ευχάριστη ψυχαγωγία, που «ζωντάνευε» τις εργάσιμες ημέρες.

Αναβιώνοντας παλιές παραδόσεις

Τώρα τα «πάρτυ με σαμοβάρι» διεξάγονται ακόμη και σε απομακρυσμένες πόλεις της Μπασκιρίας και τα βίντεο από τις όχθες του ποταμού της Ουφά συγκεντρώνουν χιλιάδες προβολές. Ωστόσο δεν είναι εντελώς ξεκάθαρο αν αυτές οι «ντισκοτέκ» λαμβάνουν κάποια επιδότηση από την κυβέρνηση. Οι διοργανωτές των πάρτυ διαβεβαιώνουν ότι οι εκδηλώσεις τους πραγματοποιούνται από δωρεές, ενώ τις ερωτήσεις σχετικά με την επιδότηση από τις Αρχές τις αποκαλούν «προκλητικές». Στο  Υπουργείο Πολιτισμού της Δημοκρατίας, επίσης, δηλώνουν ότι δεν έχουν καμία σχέση με τις «ντισκοτέκ με σαμοβάρι».

«Γι’ αυτό πηγαίνουν όλοι σε αυτά τα πάρτυ, ανεξάρτητα από ηλικία και εθνικότητα. Αν σε αυτήν την πρωτοβουλία εμπλακεί η κυβέρνηση, τότε θα χρησιμοποιηθούν άμεσα για προπαγάνδα», θεωρεί η ιδρύτρια της λέσχης εκμάθησης της μπασκιρικής γλώσσας, Τανσουλπάν Μπουρακάγιεβα.

Μπασκίροι χορεύουν σε «ντισκοτέκ με σαμοβάρι». Φωτογραφία από τον Dinis Yalmurzin ενός «Σαμαούιρλι ριτάιμ» (χορός με σαμοβάρι). Χρησιμοποείται με άδεια.

Κατά την άποψη της Μπουρακάγιεβα, αυτά τα «πάρτυ με τσάι και χορό» σημαίνουν μία νοσταλγία και μία αναβίωση των παραδόσεων: στα χωριά της Μπασκιρίας, η κίσκε ούιν (киске уйын – νυχτερινή διασκέδαση) ή η κουλάγκα (külägä – αρχαίο ρωσικό γλυκό με μούρα) ή ο ριτάιμ (ритайым – παραδοσιακός μαζικός χορός) αποτελούν παραδοσιακές εκδηλώσεις, όπου οι νέοι γνώριζαν ο ένας με τον άλλον, οι άνθρωποι ξεκουράζονταν έπειτα από μια δύσκολη μέρα στη δουλειά, ενώ κατά τη διάρκεια ενός πολέμου ή άλλων τραγικών στιγμών, μέσα από τον χορό, μέσα από τον τιπιρλάου (тыпырлау – παραδοσιακός χορός με χτύπημα ποδιών) έβγαζαν τον πόνο τους. Γι’ αυτό το σύγχρονο ριτάιμ, το οποίο διοργανώθηκε από μία ομάδα ακτιβιστών, έγινε και τόσο δημοφιλές.

Ωστόσο, δεν είναι όλοι ενθουσιασμένοι με τους ζωντανούς χορούς, που διεξάγονται στην πόλη. Μετά τις δημοσιεύσεις με αναφορά στον σαμαούιρλι ριτάιμ στα ΜΜΕ, κάποιοι σχολιαστές ονομάζουν τους εορτασμούς άτοπους, υπό το φως των γεγονότων που διαδραματίζονται ύστερα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το Φεβρουάριο του 2022. Άλλοι αντιτείνονται πως το να «ζεις σε μία συνεχή ατμόσφαιρα πολέμου είναι αβάσταχτο και ότι οι άνθρωποι πρέπει κάπως να ξεφύγουν».