Αφγανές σε πανεπιστημιακές εξετάσεις. Στιγμιότυπο από το βίντεο του καναλιού AFP στο YouTube«Αφγανές δίνουν πανεπιστημιακές εξετάσεις δύο εβδομάδες μετά τη σχολική επίθεση». Με άδεια χρήσης.

Κείμενο της Fareshtah του 2025. Δημοσιεύεται με την άδειά της στο ειδικό αφιέρωμα για τις νεαρές γυναίκες και τα κορίτσια του Αφγανιστάν μετά την επικράτηση των Ταλιμπάν τον Αύγουστο του 2021.  

Είμαι πλήρως εξοικειωμένη με την έννοια της «σύγκρουσης μεταξύ Ταλιμπάν και κυβέρνησης» έχοντας υπάρξει αυτόπτης μάρτυρας των συμβιβασμών και των εχθροπραξιών μεταξύ των δύο πλευρών ήδη από την παιδική μου ηλικία. Το μέλλον μας βρισκόταν διαρκώς σε κατάσταση αβεβαιότητας λόγω των ενεργειών και των αποφάσεών τους.

Ήρθα στον κόσμο κατά το τελευταίο έτος του πρώτου καθεστώτος των Ταλιμπάν (1996-2001), στην κεντρική επαρχία Γκορ του Αφγανιστάν. Για καλή μου τύχη, η πτώση εκείνου του πρώτου καθεστώτος μού άνοιξε τον δρόμο για την εκπαίδευση. Αναπολώ ακόμα τον ενθουσιασμό της πρώτης μου μέρας στο σχολείο, όταν φόρεσα τη μαύρη μου στολή και τη λευκή μου μαντίλα. Ένα συναίσθημα μοναδικό!

Δεν είχα εισαχθεί ακόμη στο πανεπιστήμιο, όταν έγινε γνωστή η είδηση της ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των Ταλιμπάν τον Φεβρουάριο του 2020, γεγονός που αναζωπύρωσε τις ελπίδες για ειρήνη και ένα καλύτερο μέλλον.

Τελικά, κατάφερα να περάσω στο πανεπιστήμιο μετά τις εξετάσεις. Το 2020 και το 2021 ήταν οι καλύτερες χρονιές της ζωής μου. Είχα βρει πια τον δρόμο μου και πλησίαζα στο να πραγματοποιήσω όλα όσα είχα ονειρευτεί.

Ήμουν φοιτήτρια του Ισλαμικού δικαίου (Σαρία) και των Ισλαμικών σπουδών, με στόχο μια επιτυχημένη σταδιοδρομία στο δικαστικό σώμα ως εισαγγελέας. Στο πλαίσιο αυτό, εντάχθηκα στο διετές πρόγραμμα νομικής πρακτικής του Asia Foundation και του Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Ταυτοχρόνως, οι εχθροπραξίες μεταξύ των Ταλιμπάν και των κυβερνητικών δυνάμεων εντείνονταν. Οι συνθήκες ασφαλείας επιδεινώνονταν ραγδαία, ενώ, λόγω των κυμάτων πρωτοφανούς καύσωνα, τα πανεπιστημιακά μαθήματα και τα προγράμματα νομικής κατάρτισης διεξάγονταν με υβριδικό τρόπο, τόσο με φυσική παρουσία όσο και εξ αποστάσεως.

Έβλεπα στις ειδήσεις τις επαρχίες να πέφτουν, η μία μετά την άλλη, όμως το μόνο που είχα στο μυαλό μου ήταν τα όνειρά μου και πώς θα τα πραγματοποιούσα. Στις 13 Αυγούστου 2021, ο πόλεμος έφτασε έξω από την πόλη μου, τη Χεράτ. Την επόμενη μέρα, την ώρα που προσπαθούσα να μπω στο διαδικτυακό μάθημά μου από το δωμάτιό μου, ο αδερφός μου άνοιξε απότομα την πόρτα και μου είπε: «Παράτα τα, τελείωσε».

Όνειρα τέλος

Ύστερα από την πτώση της Χεράτ, έσβησε κάθε αναφορά σε εξετάσεις, παρουσιάσεις ή συνέχιση των σπουδών. Οι ελπίδες μου εξανεμίστηκαν μπροστά στα ίδια μου τα μάτια, σαν η ζωή μου να ήταν ένα όμορφο όνειρο, από το οποίο κάποιος με ξύπνησε βίαια.

Τι πλήγμα! Τόσο βαρύ, που με άφησε βουβή και δίχως δάκρυα. Ένιωθα την ψυχή μου να αποσπάται από το κορμί μου αφήνοντας πίσω της μονάχα ένα άψυχο κουφάρι.

Η καρδιά μου φλεγόταν από τον πόθο να συνεχίσω τις σπουδές μου και τη νομική μου άσκηση, όμως με κυρίευε μια καθολική απόγνωση. Δεν μου έμενε άλλη διέξοδος από τα δάκρυα.

Μετά από μερικούς μήνες τα ιδιωτικά πανεπιστήμια ξανάνοιξαν, αλλά για τα δημόσια δεν υπήρχε κανένα νέο. Ύστερα από έξι μήνες, άνοιξαν επιτέλους και τα δημόσια πανεπιστήμια. Για τρία εξάμηνα διάβασα εντατικά και ολοκλήρωσα τη διπλωματική μου εργασία, την οποία έπρεπε να υποστηρίξω ένα Σάββατο (24 Δεκεμβρίου) για να ορκιστώ τη Δευτέρα (26 Δεκεμβρίου).

Όμως, την Τρίτη 20 Δεκεμβρίου 2022, εκδόθηκε ένα διάταγμα, που απαγόρευε στα κορίτσια να φοιτούν στο πανεπιστήμιο.

Επικοινώνησα με τον καθηγητή μου. Μου είπε: «Έλα να παρουσιάσεις τη διπλωματική σου. Έχεις ήδη αποφοιτήσει».

Έφτασα στο πανεπιστήμιο το Σάββατο το πρωί. Ένιωθα χαρά που θα παρουσίαζα τη διπλωματική μου, αλλά και απέραντη θλίψη για τα τόσα κορίτσια που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις σπουδές τους.

Με το που έφτασα στα κάγκελα του πανεπιστημίου, ένας ένοπλος Ταλιμπάν μού έφραξε τον δρόμο απαγορεύοντάς μου ακόμα και να κατέβω από το ρίκσο που με είχε φέρει ως εκεί.

Τελικά, αφού κατάφερα να αποβιβαστώ, κατευθύνθηκα τρέχοντας προς την πύλη του πανεπιστημίου, όπου ο ένοπλος με ακινητοποίησε προτάσσοντας το όπλο του.

Δεν του έδωσα σημασία και προχώρησα προς την είσοδο. Τότε άρπαξε το λουρί από τη θήκη του υπολογιστή μου, με τράβηξε με δύναμη και μου ούρλιαξε άγρια: «Δεν καταλάβες τι σου είπα! Θες να σου πάρω το κεφάλι!».

Πυροβόλησε στον αέρα και ένας απόκοσμος, ανυπόφορος βόμβος πλημμύρισε τα αυτιά μου.

Ένας από τους παρευρισκόμενους με πλησίασε, λέγοντάς μου: «Πήγαινε, αδελφή μου». Ήταν ένας από τους γνώριμους φύλακες του πανεπιστημίου. Αποχώρησα και κατευθύνθηκα στον εκδοτικό οίκο Shame Danesh. Μόλις μπήκα, η οργή μου εξερράγη και ξέσπασα σε λυγμούς. Ένα ποτάμι δακρύων που αδυνατούσα να αναχαιτίσω.

Δεν με ένοιαζε αν με έβλεπαν να κλαίω στον δρόμο. Γύριζα σπίτι κλαίγοντας. Τότε, χτύπησε το τηλέφωνο.

Ήταν ο μπαμπάς μου. «Παρουσίασες την πτυχιακή σου; Πώς πήγαν τα πράγματα;», με ρώτησε. Μέσα στα κλάματα, του τα είπα όλα με μια ανάσα. Προσπάθησε να με ηρεμήσει λέγοντάς μου για τα ζόρια και τα βασανιστήρια που είχε τραβήξει ο ίδιος και μου είπε να έχω υπομονή και να μην τα παρατήσω.

Από μάχη σε μάχη

Γύρισα σπίτι και κοιμήθηκα λίγο. Μετά έψαξα για διαδικτυακά μαθήματα και ευκαιρίες. Δεν βρήκα τίποτα. Έτσι, άρχισα να διαβάζω.

Συμμετείχα σε μια γυναικεία λέσχη ανάγνωσης, που συναντιόταν κάθε δύο εβδομάδες. Διαβάζαμε διάφορα βιβλία, αλλά αυτή τη φορά είχα πραγματικά ανάγκη από ένα βιβλίο ψυχολογίας και αυτοβελτίωσης.

Μέσα στους κόλπους της ομάδας, συνάντησα τον τίτλο του έργου «Ανεμοδαρμένα Ύψη». Η ανάγνωσή του μου εμφύσησε την ώθηση να επανεκκινήσω τη ζωή μου και με στήριξε στο να κάνω ένα νέο ξεκίνημα. Περίπου έναν χρόνο μετά την ημερομηνία της προγραμματισμένης αποφοίτησής μου, αξιώθηκα να παρουσιάσω τη διατριβή μου ψηφιακά.

Αλλά η σπίθα είχε χαθεί. Οι στόχοι μου είχαν ξεφύγει τελείως από τον αρχικό τους δρόμο. Έπρεπε να βρω άλλους. Έτσι, στρώθηκα στο διάβασμα, άρχισα να ψάχνομαι και να παίρνω μέρος σε διαδικτυακά προγράμματα.

Ξεκίνησα ψηφιακά μαθήματα πληροφορικής και αγγλικής γλώσσας, όμως, ελάχιστους μήνες μετά, έπεσαν και αυτά θύματα των νέων περιορισμών που επέβαλαν οι Ταλιμπάν. Έκτοτε, δεν έχει υπάρξει καμία είδηση.

Εκδόθηκε διάταγμα, το οποίο επέτρεπε τη συμμετοχή των γυναικών σε εκπαιδευτικά προγράμματα. Μάλιστα, εγγράφηκα σε ένα τμήμα δια ζώσης διδασκαλίας, ωστόσο λίγο αργότερα η απόφαση ανακλήθηκε και τα μαθήματα ακυρώθηκαν εκ νέου.

Αυτά τα τελευταία τρία χρόνια συμμετέχω σε ένα σωρό διαδικτυακά προγράμματα, μαθήματα επιμόρφωσης και συνέδρια, μια και η δουλειά που ονειρεύομαι παραμένει ακόμα άπιαστο όνειρο για μένα.

Κατάλαβα ότι το πρόβλημα στη ρίζα του είναι η έλλειψη συνείδησης. Δίδαξα διαδικτυακά σε κορίτσια, που τους στέρησαν το σχολείο για δύο χρόνια. Επίσης, άρχισα να διδάσκω ισλαμικό πολιτισμό στο πανεπιστήμιο.

Επιθυμώ να καταπολεμήσω την άγνοια και την αδικία με τον δικό μου τρόπο. Είτε μεταλαμπαδεύοντας το ελάχιστο των γνώσεών μου είτε διαβάζοντας ψηφιακά ένα βιβλίο είτε συγγράφοντας είτε ακόμη πασχίζοντας να δημιουργήσω μια ρίζα εμπιστοσύνης, ώστε να βλαστήσουν στην καρδιά τη δική μου και των συνοδοιπόρων μου τα τρεμάμενα μπουμπούκια της.

Ελπίζω σε ένα καλύτερο πιο λαμπρό αύριο για την πατρίδα μου. Η γενιά η δική μας, που έζησε στο πετσί της τόση αδικία και αμάθεια, δεν υπάρχει περίπτωση να γεννήσει παιδιά, που θα σκύψουν το κεφάλι στον τύραννο και τον σκοταδιστή. Δεν θα αφήσει αυτή την πικρή ιστορία να επαναληφθεί για τρίτη φορά.