Khaled Khella,  χρησιμοποιείται με άδεια.

Στην πολύβουη ανεξάρτητη κινηματογραφική σκηνή της Αιγύπτου, ο Khaled Khella έχει αναδειχθεί ως μια τολμηρή φωνή, που δεν φοβάται να αποκαλύψει τους ανείπωτους αγώνες της γενιάς του. Γεννημένος το 1992 στο Χελουάν, μια βιομηχανική περιοχή νότια του Καΐρου, το κινηματογραφικό ταξίδι του Khella ξεκίνησε με μια απλή αποστολή: να αποτυπώσει τις αθέατες πραγματικότητες της νεολαίας, που πλοηγείται σε μια κοινωνία, που σημαδεύεται από αντιφάσεις, καταπιεσμένες επιθυμίες και εύθραυστα όνειρα.

Το πάθος του Khella για τον κινηματογράφο γεννήθηκε νωρίς. «Άρχισα να φτιάχνω βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ακόμα και στο λύκειο, οι φίλοι μου με γνώριζαν για αυτό το χόμπι και βασίζονταν σε μένα για να μοιραστώ τις ιδέες τους. Ένιωθα την ευθύνη να εξελιχθώ και να είμαι άξιος αυτής της εμπιστοσύνης», λέει. Αυτή η δέσμευση αργότερα θα εξελισσόταν σε ένα σύνολο έργων, που συνδυάζει την καλλιτεχνική τόλμη με μια σχεδόν βάναυση ειλικρίνεια.

Ένα τρίλεπτο ντεμπούτο που ταξίδεψε σε όλο τον κόσμο

Η πρώτη επαφή του Khella με τη διεθνή αναγνώριση ήρθε μέσω της ταινίας μικρού μήκους του «Dunya wa Akhira» («Η ζωή και η μετά θάνατον ζωή»), ένα μικρό τρίλεπτο έργο, που πραγματεύεται τη διαχρονική πάλη μεταξύ ηθικής συνείδησης και εγκόσμιων πειρασμών. Στην ταινία, ένας νεαρός άνδρας αντιμετωπίζει μια δύσκολη επιλογή: να κυνηγήσει έναν κλέφτη που του έκλεψε το τηλέφωνό του ή να απαντήσει στο κάλεσμα για προσευχή από το τζαμί.

Παρά τη συντομία της, η ταινία είχε μεγάλη απήχηση. Προβλήθηκε σε φεστιβάλ σε όλη την Αυστραλία, τη Βραζιλία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Ελλάδα. «Ήταν η πρώτη φορά που ταξίδεψα εκτός Αιγύπτου. Έγινε σημείο υπερηφάνειας για τους φίλους μου στην πατρίδα. Διαρκεί μόλις τρία λεπτά, αλλά είχε τόσο μεγάλο νόημα», θυμάται ο Khella.

Δύναμη, φόβος και ζωή πίσω από κλειστές πόρτες

Μετά από αυτή την πρώιμη επιτυχία, ο Khella έστρεψε το βλέμμα του σε πιο οικεία τοπία. Στο «The Landlord» (O Ιδιοκτήτης), εξερεύνησε την παρενόχληση από ένα άτομο στην εξουσία μέσα στα όρια μιας στενής πολυκατοικίας, ένα ψυχολογικό δράμα που αντικατόπτριζε αμέτρητες ανείπωτες ιστορίες στις αστικές γειτονιές της Αιγύπτου.

«Ήθελα να δείξω πώς η κατάχρηση εξουσίας δημιουργεί βαθιές ψυχολογικές συγκρούσεις, αλλά δεν ήθελα ο ιδιοκτήτης να είναι ένας απλός κακός. Τον σκηνοθέτησα ως έναν πολυεπίπεδο χαρακτήρα που παλεύει εσωτερικά», εξηγεί ο Khella. Με την καθηλωτική ερμηνεία της ηθοποιού Hagar El Sarrag, δημιούργησε μια τεταμένη ατμόσφαιρα, που κάλεσε τους θεατές να αναλογιστούν τα δικά τους δικαιώματα στην ασφάλεια και την αξιοπρέπεια στα σπίτια τους.

«Αιγυπτιακή Δυστυχία»: Φωνάζοντας ό,τι προτιμά να ψιθυρίζει η κοινωνία 

Ωστόσο, τη φήμη του Khella ως σκηνοθέτη πρόθυμου να ξεπεράσει τα όρια εδραίωσε η ταινία «Αιγυπτιακή Δυστυχία». Η ταινία, η οποία δημιουργήθηκε το 2017 με περιορισμένο προϋπολογισμό περίπου 3.000 αιγυπτιακών λιρών (περίπου 175 δολάρια ΗΠΑ εκείνη την εποχή), απεικόνισε με ωμό τρόπο πορτρέτα οκτώ νεαρών Αιγυπτίων, που παλεύουν με αόρατες πληγές.

«Η ταινία είναι μια κραυγή από νέους, που ζουν σε μια περίπλοκη πραγματικότητα. Ως κάτοικος του Χελουάν, έχω δει από κοντά πολλές κοινωνικές τάξεις. Ήθελα να απεικονίσω νέους από όλα αυτά τα επίπεδα: από έναν απόφοιτο πανεπιστημίου που αναγκάζεται να εργαστεί στον σχεδιασμό κομμάτων, μέχρι κάποιον που έσπασε το πόδι του μόνο και μόνο για να αποφύγει τη στρατιωτική θητεία», λέει ο Khella.

Οι ιστορίες προέκυψαν από πραγματικές ομολογίες, που στάλθηκαν ανώνυμα σε μια σελίδα στο Facebook με τίτλο «Αιγυπτιακή Δυστυχία». O Khella εξέτασε 30 αφηγήσεις πριν επιλέξει τέσσερις, που αποκάλυψαν άτομα που η κοινωνία συχνά χαρακτηρίζει ταραχοποιούς: ανθρώπους που απορρίπτονται ή χλευάζονται χωρίς να κατανοείται η βλάβη που τους διαμόρφωσε.

Μεταξύ αυτών υπήρχαν και συγκλονιστικές ιστορίες: ένας πωλητής ψωμιού που επαναλάμβανε την ατάκα: «Όσο είσαι άχρηστος, κανείς δεν θα σε εκμεταλλευτεί», ένας νεαρός άνδρας που κάνει σεξ με ένα αρκουδάκι, κάποιος που ανακαλύπτει ότι η Λιβανέζα που ερωτεύτηκε στο διαδίκτυο ήταν στην πραγματικότητα ο φίλος του, που του έκανε μια σκληρή φάρσα. «Αυτοί οι χαρακτήρες προσπαθούν να δικαιολογήσουν τη συνέχιση της ζωής. Αν πραγματικά καταλάβαιναν πόσο πληγωμένοι ήταν, μπορεί να μην μπορούσαν να συνεχίσουν», αναλογίζεται ο Khella.

Απορρίπτοντας τις στιλβωμένες ερμηνείες, επέλεξε σκόπιμα μη επαγγελματίες ηθοποιούς μέσω μιας ανοιχτής πρόσκλησης στη σελίδα του στο Facebook. «Ήθελα άτομα που δεν είχαν παίξει ποτέ πριν, να διατηρούν τις αντιδράσεις τους ντροπαλές και ειλικρινείς — όπως ακριβώς και οι ιστορίες».

Οι αντιδράσεις ήταν, όπως αναμενόταν, ανάμεικτες. Μερικοί θεατές είδαν αντανακλάσεις του εαυτού τους ή ανθρώπων που γνώριζαν. Άλλοι ενοχλήθηκαν. «Μερικοί απέρριψαν κατηγορηματικά την ταινία, αλλά κανείς δεν αμφέβαλε ότι οι ιστορίες ήταν αληθινές», σημειώνει o Khella. «Ήταν σημαντικό για μένα να δώσω φωνή σε ανθρώπους, που δεν μπορούν να εκφραστούν, ανεξάρτητα από το αν αυτό θα άλλαζε κάτι στην κοινωνία».

Όταν ρωτήθηκε αν τα βάσανα που απεικονίζει θα μπορούσαν ποτέ να τελειώσουν, ο Khella απαντά με αφοπλιστικό ρεαλισμό: «Δεν θα τελειώσει. Επειδή οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους δεν βλέπουν καν ότι έχουν πρόβλημα. Είναι συμφιλιωμένοι με την κατάστασή τους».

Οι αγώνες για να παραμείνει κανείς ανεξάρτητος

Όπως πολλοί ανεξάρτητοι Αιγύπτιοι σκηνοθέτες, ο Khella αντιμετώπισε εμπορικές διαμάχες. Η απόκτηση αδειών για γυρίσματα σκηνών δρόμου συχνά σήμαινε την αντιπαράθεση με τις Αρχές ασφαλείας. «Αυτή είναι μια πρόκληση για κάθε ανεξάρτητο σκηνοθέτη εδώ. Επιπλέον, το να πείσεις μια ολόκληρη ομάδα να δουλέψει δωρεάν δεν είναι εύκολο κατόρθωμα», λέει. Ωστόσο, βρήκε έναν τρόπο, ωθούμενος από την πεποίθηση ότι οι ακατέργαστες ιστορίες άξιζαν να ληφθούν υπόψη, ανεξάρτητα από τα εμπόδια.

Ο Khella συνέχισε την πορεία του στην τολμηρή αφήγηση. Το 2015, σκηνοθέτησε την ταινία «130 χλμ. προς τον Παράδεισο», όπου εξέτασε τα όνειρα και τις αυταπάτες δύο φίλων, που ταξιδεύουν από την πόλη τους σε μια μεγάλη τουριστική πόλη κυνηγώντας χρήματα και φευγαλέες απολαύσεις. Η ταινία άγγιξε την ήσυχη απελπισία των νέων, που επιθυμούν μια καλύτερη ζωή, και προβλήθηκε σε φεστιβάλ, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βηρυτού.

Το 2023, με την ταινία «Δημόσια Αιδώ», μια ταινία για ένα νεαρό ζευγάρι, που περιπλανιέται στο Κάιρο αναζητώντας έναν ιδιωτικό χώρο για να μοιραστεί οικειότητα, μόνο και μόνο για να κυνηγηθεί από αγνώστους αποφασισμένους να αστυνομεύσουν την παρουσία τους. Η ταινία, με πρωταγωνιστές τους Tharaa Joubail και Ibrahim Al-Naggary, κέρδισε το δεύτερο βραβείο σεναρίου σε ένα εργαστήριο, που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του πρώτου Φεστιβάλ Κινηματογράφου El Gouna, το οποίο αργότερα μεταδόθηκε στο Viu.

Για τον Khella, ο κινηματογράφος παραμένει λιγότερο μια καριέρα και περισσότερο ένα ηθικό κάλεσμα. «Δεν επιδιώκω το κέρδος. Θέλω απλώς να προβάλω αυτές τις ταινίες και να ξεκινήσω συζητήσεις. Οτιδήποτε γράφω είναι είτε κάτι που έχω νιώσει βαθιά είτε κάτι που συνέβη σε κάποιον κοντινό μου άνθρωπο», λέει.

Ονειρεύεται ένα μέλλον, όπου οι ανεξάρτητες ταινίες μπορούν να προσεγγίσουν ευρύτερο κοινό και να πυροδοτήσουν πραγματικό διάλογο.

«Πιστεύω ότι η τέχνη είναι ένα ισχυρό εργαλείο για αλλαγή. Στα επόμενα έργα μου, θέλω να συνεχίσω να θίγω επείγοντα κοινωνικά ζητήματα. Ελπίζω οι ταινίες μου να ταξιδέψουν μακριά και να αγγίξουν όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, ώστε να ξεκινήσουν πραγματικές συζητήσεις, που θα κάνουν τη διαφορά στη ζωή των ατόμων και της κοινωνίας».