Κορίτσια στο Αφγανιστάν παρακολουθούν ένα θρησκευτικό σχολείο. Στιγμιότυπο από το βίντεο ‘With no access to education beyond 6th grade, girls in Afghanistan turn to religious schools’ | «Χωρίς πρόσβαση στην εκπαίδευση μετά το δημοτικό, τα κορίτσια στο Αφγανιστάν στρέφονται στα θρησκευτικά σχολεία» από το κανάλι του Associated Press στο YouTube. Δίκαιη χρήση.

Αυτό το άρθρο γράφτηκε από την Asma το 2025. Δημοσιεύεται με την άδειά της και υπό ειδικά παρεχόμενη ασφάλεια για την αφήγηση ιστοριών νεαρών γυναικών και κοριτσιών από το Αφγανιστάν μετά την ανάληψη του ελέγχου από τους Ταλιμπάν τον Αύγουστο 2021.  

Η μοίρα των κοριτσιών και των γυναικών στο Αφγανιστάν υπό την κυριαρχία των Ταλιμπάν απεικονίζει με ακρίβεια τη δυστοπία του The Handmaid’s Tale της Μάργκαρετ Άτγουντ. Ακριβώς όπως στο μυθιστόρημα, ένα θρησκευτικό και εξτρεμιστικό καθεστώς έχει απογυμνώσει τις γυναίκες από όλα τα κοινωνικά, οικονομικά και ανθρώπινα δικαιώματα.

Τα τελευταία τρεισήμισι χρόνια, οι Ταλιμπάν έχουν κάνει το ίδιο σε εμάς στερώντας μας τα περισσότερα βασικά δικαιώματα. Γιατί; Ποιο είναι το έγκλημά μας; Που γεννηθήκαμε κορίτσια;

Ναι, γεννηθήκαμε κορίτσια, αλλά δεν είμαστε εγκληματίες.

Θυμάμαι ήμουν στη δευτέρα λυκείου και προετοιμαζόμουν σιγά σιγά για τις εξετάσεις, όταν μάθαμε τα νέα: ο Ασράφ Γανί, ο φυγάς πρόεδρός μας, το είχε σκάσει και οι Ταλιμπάν είχαν πάρει τον έλεγχο της πρωτεύουσας.

Για ένα έφηβο κορίτσι σαν εμένα, γεμάτο όνειρα και ελπίδες για εκπαίδευση και το μέλλον, τα νέα εκείνα ήταν εφιάλτης, που δεν έχει τελειώσει, ακόμα και μετά από τόσο καιρό. Είναι ένας εφιάλτης που ζω μέρα-νύχτα και που τώρα έχει γίνει κομμάτι της ζωής μου και της ζωής εκατομμυρίων κοριτσιών στο Αφγανιστάν.

Στην αρχή, οι Ταλιμπάν μας επέτρεψαν να δώσουμε εξετάσεις και διατηρήσαμε μια μικρή ελπίδα ότι τα σχολεία και τα πανεπιστήμια θα παρέμεναν ανοιχτά για τα κορίτσια. Αλλά εκείνη η ελπίδα γρήγορα μετατράπηκε σε απελπισία. Οι πόρτες στη γνώση και τις ευκαιρίες έκλεισαν ερμητικά και δεν έχουν ανοίξει ξανά.

Κάποιες φορές πήγαινα μέχρι την πόρτα του σχολείου μόνο και μόνο για να ρίξω μια ματιά στους συμμαθητές, τους δασκάλους, την τάξη μου, ακόμα και το παλιό μου θρανίο. Δεν με άφηναν, όμως, να μπω μέσα. Κοιτούσα επίμονα με λαχτάρα από μακριά κι έπειτα περπατούσα σπίτι με ένα κόμπο στο λαιμό.

Εκείνη την εποχή, συνεχώς αναρωτιόμουν, ρωτούσα την οικογένειά μου και τους φίλους μου: Ποιο ήταν το έγκλημά μας; Γιατί αρνούνται σε ένα κορίτσι αυτό το βασικό φυσικό δικαίωμα τόσο εύκολα; Γιατί πρέπει εμείς, ως έφηβες, να θρηνούμε την απώλεια των δικαιωμάτων μας αντί να ζούμε ελεύθερα;

Συχνά συνέκρινα τον εαυτό μου με τα κορίτσια σε άλλες χώρες — πόσο τυχερά ήταν που πήγαιναν σχολείο, πήγαιναν στο πανεπιστήμιο, περπατούσαν ελεύθερα, επισκέπτονταν βιβλιοθήκες — ενώ σε μένα και εκατομμύρια άλλες αρνούνται αυτά τα απλά, θεμελιώδη δικαιώματα.

Καθώς περνούσε ο καιρός, η σκιά της απελπισίας μεγάλωνε και γινόταν πιο βαριά. Κάθε κορίτσι που συνάντησα ρωτούσε τις ίδιες αποκαρδιωτικές ερωτήσεις και καμιά μας δεν είχε απαντήσεις.

Επειδή η άγνοια, από τη φύση της, δεν προσφέρει καμία λογική.

Ήταν δύσκολο, ως έφηβη, να βγεις από εκείνο το σκοτεινό μέρος. Με τη στήριξη της οικογένειάς μου, όμως, βρήκα τρόπο. Έγινα μέλος σε ένα μυστικό κέντρο αγγλικής γλώσσας στην ανατολική πόλη της Χεράτ, αλλά, στην πραγματικότητα, οι γενναίοι μας δάσκαλοι σιωπηλά δίδασκαν αγγλικά στα κορίτσια.

Μετά από ένα χρόνο σκληρής δουλειάς, κατάφερα να αποκτήσω ένα εξαιρετικό επίπεδο αγγλικών. Με τη σύσταση του διευθυντή του κέντρου, έγινα ακόμα και δασκάλα και δίδαξα αγγλικά σε κορίτσια της ηλικίας μου και μικρότερα. Η απόκτηση της γνώσης προσφέρει ικανοποίηση βέβαια, αλλά, όταν αυτή τη γνώση τη μοιράζεσαι, το συναίσθημα σε ανταμείβει ακόμα περισσότερο.

Παράλληλα με τη διδασκαλία, χρησιμοποιούσα το χρόνο μου και στο σπίτι για να διευρύνω τα διαβάσματά μου.

Βυθίστηκα τόσο στην ανατολική όσο και τη δυτική λογοτεχνία: Το άχρηστο φύλο της Οριάνα Φαλάτσι, The Handmaid’s Tale ξανά, Κορίτσι, ξύπνα! της Ρέιτσελ Χόλις, βιβλία ψυχολογίας για να βρω ξανά την ελπίδα, πνευματικά γραπτά όπως το Μασναβί του Ρουμί και βιβλία ιστορίας όπως το Μια ιστορία του κόσμου του Έρνεστ Γκόμπριχ.

Ήθελα να καταλάβω: υπήρχαν άλλα έθνη στην ιστορία με την ίδια μοίρα; Ή απλώς επαναλαμβάνουμε τυφλά το παρελθόν;

Τα βιβλία αυτά άνοιξαν τα μάτια μου και διεύρυναν την οπτική μου για τη ζωή. Αν και η επιθυμία για επίσημη εκπαίδευση δεν με εγκατέλειψε ποτέ, συνέχισα να ψάχνω για εναλλακτικές.

Τελικά, βρήκα ένα διαδικτυακό πανεπιστήμιο στις ΗΠΑ, το Λαϊκό Πανεπιστήμιο, όπου μπορούσα να σπουδάσω για το πρώτο πτυχίο αν ανταποκρινόμουν στα κριτήρια. Έκανα αίτηση στο πρόγραμμα της Διοίκησης Επιχειρήσεων και, μετά από λίγους μήνες, έγινα δεκτή.

Οι σπουδές μου θα ξεκινούσαν εκείνο τον Απρίλιο και ήμουν κάτι παραπάνω από ενθουσιασμένη. Ωστόσο δεν μπορώ παρά να αισθάνομαι μια βαθιά θλίψη που σε τόσα άλλα κορίτσια ακόμα αρνούνται την εκπαίδευση. Εύχομαι να είχαν κι εκείνες την ευκαιρία να σπουδάσουν, αν όχι δια ζώσης, τουλάχιστον διαδικτυακά.

Είμαι τυχερή. Η οικογένειά μου με στήριζε και με ενθάρρυνε πάντοτε.

Ο πατέρας μου και η μητέρα μου έλεγαν πάντα στις αδελφές μου κι εμένα: «Σπουδάστε πρώτα, γίνετε ανεξάρτητες και έπειτα σχεδιάστε το υπόλοιπο της ζωής σας».

Χωρίς τη στήριξή τους, πιθανότατα να είχα παραμείνει όπως χιλιάδες άλλα κορίτσια, σιωπηλή, ξεχασμένη, να κάθομαι απέλπιδα σε μια γωνιά του σπιτιού. Με τη βοήθειά τους, όμως, έφτασα σε ένα υψηλό επίπεδο αγγλικών, έγινα δεκτή σε ένα αμερικανικό πανεπιστήμιο και, Θεού θέλοντος, κάποια μέρα θα ολοκληρώσω ένα μεταπτυχιακό και ακόμα κι ένα διδακτορικό.

Ονειρεύομαι ότι κάποια μέρα όλες οι οικογένειες θα αναγνωρίσουν τη σημασία της στήριξης και της ενδυνάμωσης των κοριτσιών τους.

Τώρα, όταν κοιτώ προς τα πίσω και βλέπω ποια ήμουν πριν τριάμισι χρόνια, συνειδητοποιώ ότι δεν είμαι το ίδιο πρόσωπο. Έχω ωριμάσει πέρα από την ηλικία μου, έχω αποκτήσει σοφία κι έχω γίνει πιο δυνατή.

Είμαι έτοιμη να οικοδομήσω ένα λαμπρό μέλλον και να προχωρήσω μπροστά — πιο δυνατή από ποτέ — προς τους στόχους και τα όνειρά μου.