Η οροσειρά Νάντα Ντέβι, που αποτελεί τμήμα των Μεγάλων Ιμαλαΐων, όπως φαίνεται από το Λαντούρ της Ινδίας. Φωτογραφία από την Ameya Nagarajan. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Όταν η ομάδα του Global Voices έθιξε την ιδέα της κάλυψης θετικών ρεπορτάζ για το κλίμα τον Μάιο, ήμουν ανήσυχη. Δεν μπορούσα να διανοηθώ την ύπαρξη αρκετών περιβαλλοντικών ιστοριών με θετική έκβαση στις χώρες της παγκόσμιας πλειοψηφίας για να διαχειριστούμε τον στόχο συγγραφής δέκα άρθρων, πόσο μάλλον να τον ξεπεράσουμε. Το εγχείρημά μας «Ανθρώπινες Οπτικές στην Τεχνητή Νοημοσύνη», που το φέραμε στο προσκήνιο τον Απρίλιο, ξεπέρασε κάθε μας προσδοκία, τόσο στον αριθμό άρθρων που λάβαμε όσο και στην ανταπόκριση σε αυτά, έτσι ήμουν ακόμη πιο ανήσυχη.

Τότε όμως άρχισαν να έρχονται οι προτάσεις και να γράφονται τα κείμενα. Κάθε μέρα, έβλεπα το υπολογιστικό φύλλο παρακολούθησης να μεγαλώνει: κοινότητες να παλεύουν για τη διάσωση και αποκατάσταση των ποταμιών, άνθρωποι να βρίσκουν καταπληκτικές λύσεις, ώστε να καταπολεμήσουν συγκεκριμένα προβλήματα, μία εστίαση στη σημασία των σπόρων και της παραγωγής τροφίμων. Κένυα, Δομινικανή Δημοκρατία, Νεπάλ, Μοζαμβίκη, Τουβαλού, Υεμένη, Βραζιλία. Οι άνθρωποι αυτών των χωρών παλεύουν για το καλό σε όλο τον κόσμο.

Η θετική αλλαγή συμβαίνει τώρα

Η είδηση που με έκανε πραγματικά να καταλάβω τη σημασία αυτής της κάλυψης ήταν αυτή με τη μερική αποκατάσταση της λίμνης Αράλης στην Κεντρική Ασία. Ήμουν γύρω στα 30, όταν έμαθα για πρώτη φορά την οικολογική καταστροφή της λίμνης Αράλης και ήμουν σοκαρισμένη για μερικούς μήνες, συχνά λέγοντας στους άλλους «Ναι, αλλά το ξέρατε ότι έχει ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ; Τη σχεδιάζαμε στους χάρτες και τώρα έχει ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ;». Έτσι, το να διαβάσω ότι αναβιώνει ήταν πραγματικά μια στιγμή θαυμασμού. Σε ένα χρόνο (όχι, σε μια δεκαετία), αυτό που έμοιαζε με ατέλειωτα κακά νέα φαινόταν τώρα σαν δώρο που διάβαζα γι'αυτό. Και συνέβη σε μία περιοχή τόσο παραμελημένη από τις ειδήσεις γενικώς, με δράση από το κράτος και βοήθεια από τον αγαπημένο «κακό» στα αγγλόφωνα ΜΜΕ: την Κίνα.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται η ουσία του να λέει κανείς αυτές τις ιστορίες από την παγκόσμια πλειοψηφία, για την παγκόσμια πλειοψηφία, κάτι που είναι πολύτιμο για εμάς στο Global Voices. Ο σύγχρονος κόσμος, ενώ μας συνδέει μαγικά, κατορθώνει να μας απομονώνει.

Ένας ανατολικός παρδαλός βούκερος εν πτήσει στο Εθνικό Πάρκο Καζιράνγκα, Άσαμ, Ινδία. Φωτογραφία από την Ameya Nagarajan. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Είναι λογικό το ότι είμαστε τόσο συνδεδεμένοι με το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς αυτά μας επιτρέπουν να δούμε και να ακούσουμε πράγματα που απλώς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να μάθουμε (όπως τις ειδήσεις του Global Voices). Δεν θα μπορούσες να διαβάσεις έντυπη εφημερίδα από το Καμερούν στην Ντάκα, αλλά μπορείς να τη διαβάσεις στο διαδίκτυο. Ωστόσο, το διαδίκτυο κατά κάποιο τρόπο καταφέρνει να μας απομονώνει παρουσιάζοντάς μας αποκλειστικά υλικό, που «θεωρεί» αυτό ότι θέλουμε κι έτσι σπανίως βλέπουμε τις κοινότητες, που δίνουν τους ίδιους αγώνες, που δίνουμε στην παγκόσμια πλειοψηφία, εκτός κι αν τις αναζητήσουμε ενεργά από μόνοι μας. Γι’ αυτό και το Global Voices είναι δεσμευμένο στο να προτεραιοποιεί συνεργατικά άρθρα και αυτό το άρθρο για επιτυχημένες προσπάθειες προστασίας τους περιβάλλοντος ανά τον κόσμο μου θύμισε πραγματικά τους τρόπους που όλοι ακόμη παλεύουμε (και κερδίζουμε) τη μάχη.

Και είναι σημαντικό να αναγνωριστεί η πρόοδος που γίνεται. Οι άνθρωποι δεν είναι στην πραγματικότητα εγκλωβισμένοι σε ένα δρόμο προς την αναπόφευκτη καταστροφή, ακόμη και – ειδικά – σε μια παγκόσμια πλειοψηφία, που πάσχει από χρόνια έλλειψη πόρων και συνήθως παραμελείται. Διότι, όπως το έθεσε η συντάκτρια Κλιματικής Δικαιοσύνης Sydney Allen στο άρθρο του Μαΐου: «Είναι σημαντικό να μοιραζόμαστε παραδείγματα επιτυχών δράσεων για το κλίμα, που να μπορούμε να αναπαράγουμε και να τα επεκτείνουμε, καθώς αυτός είναι ο μόνος τρόπος, με τον οποίο είμαστε σε θέση να εφαρμόσουμε σε άλλες κοινότητες που τις χρειάζονται».

Είναι προφανές, αλλά αυτή η ανάδειξη πραγματικά επισήμανε πόσο σημαντική είναι η ένωση των κοινοτήτων ώστε να δώσουν τις μάχες τους και να ελπίζουν πως θα νικήσουν. Από τις αυτόχθονες γυναίκες της Βολιβίας, που οργανώνονται για την μάχη ενάντια στις πυρκαγιές και τους αυτόχθονες Τοργουάλι του Πακιστάν, που προσπαθούν να σώσουν τον ποταμό Σουάτ, στους ανθρώπους των Φιλιππίνων, που καταθέτουν μία ιστορική αγωγή εναντίον μίας πετρελαϊκής εταιρείας, και στους Κενυάτες, που παίρνουν τη γη τους πίσω, όταν οι άνθρωποι ενώνονται, δημιουργούν κινήματα πολύ πιο δυνατά απ’ ό,τι το σύνολο των ατομικών τους διεκδικήσεων.

Δεν είναι μονάχα οι άνθρωποι. Μερικές φορές είναι το κράτος

Μία ακόμα πτυχή σε αυτό το ρεπορτάζ που μου κέντρισε την προσοχή ήταν ότι οι κυβερνήσεις στην πραγματικότητα δεν αγνοούν εντελώς τα ζητήματα της κλιματικής κρίσης. Οι κυβερνήσεις σε όλη την Κεντρική Ασία ανταποκρίνονται στην ετήσια κρίση ατμοσφαιρικής ρύπανσης (ακόμη αναμένουμε να συμβεί το ίδιο στην Ινδία, όπου κάθε χρόνο μετατρέπει τον βορρά σε μία κόλαση από νέφος), κάτι που καλύπτεται σε ένα άρθρο από τους εξαίρετους συνεργάτες μας στο Vlast.kz.

Το ποτάμι Noa-dihing στο Río Noa-dihing, στη βορειοανατολική ινδική πολιτεία Anurachal Pradesh. Φωτογραφία από την Ameya Nagarajan. Χρησιμοποιείται με άδεια.

Στο Καζακστάν, η πρόοδος κατευθύνεται από την κυβέρνηση, όπως είναι και πολλά από τα μέτρα που λαμβάνονται στα Μπαρμπάντος για την αναδιαμόρφωση του κλάδου της αλιείας, συμπεριλαμβανομένης της ψήφισης νομοθεσιών, της ενσωμάτωσης σχεδίων ανάκαμψης και της συλλογής δεδομένων. Το Τουβαλού, νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού, το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπο με την πολύ αληθινή πιθανότητα να χάσει όλη του τη γη από τα όλο και αυξανόμενα επίπεδα του ωκεανού, ξεκίνησε να χτίζει το πλαίσιο για ένα «ψηφιακό έθνος». Κάποιοι μπορεί να το αποκαλέσουν τέχνασμα, αλλά ίσως είναι ο μοναδικός τρόπος να διασφαλιστεί η εθνική ταυτότητα μπροστά στην ανεπαρκή απόκριση σε αυτή την παγκόσμια κρίση.

Οι γυναίκες σε πρώτο πλάνο

Αυτό που μου έκανε επίσης εντύπωση είναι το πώς πολλές ομάδες γυναικών, κοινότητες και συλλογικότητες που συμπεριλαμβάνονται σε αυτό το αναζωογονητικό έργο. Μιλώντας γενικά, οι γυναίκες υποφέρουν περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Στις γυναίκες τείνει να πέφτει ο φόρτος της φροντίδας και η ενίσχυση της κοινότητας, καθώς είναι ένα είδος συναισθηματικής, διαπροσωπικής και οικιακής εργασίας. Δεν αποτελεί έκπληξη το ότι οι γυναίκες καταλήγουν να παλεύουν στην πρώτη γραμμή αυτού του έργου. Στην πραγματικότητα, η Γαλλίδα φεμινίστρια και οικολόγος Françoise d'Eaubonne υποστήριξε ότι «η καταπίεση των γυναικών και η εκμετάλλευση της φύσης προκύπτουν από ένα σύστημα βαθιά ριζωμένο στις πατριαρχικές αξίες».

Παραθέτω την Samanta Azpurua, επιμελήτρια αφηγηματικής ανάλυσης, η οποία διείσδυσε στον οικοφεμινισμό της Ουγκάντα, εξερευνώντας την αφήγηση ότι «οι γυναίκες είναι απαραίτητες στην κλιματική δράση της Ουγκάντα» για το άρθρο της αυτό τον μήνα. Χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία του Παρατηρητηρίου Μέσων των Πολιτών, αναδεικνύει κάποια σημαντικά πλαίσια στην ιστορία του φεμινισμού και τα κινήματα συντήρησης της φύσης στην Ουγκάντα. Αυτό το κομμάτι είναι που αποκαλώ μία κλασική ανάρτηση του Global Voices. Το καθιστά αδύνατο να αγνοηθεί η τεράστια διατομεακότητα της ζωής στην παγκόσμια πλειοψηφία. Κλίμα, φεμινισμός, γνώση των ιθαγενών, τεχνολογία. Όλα έχουν ένα ρόλο να παίξουν για να καταπολεμήσουν τον περιορισμό των δικαιωμάτων, τον καπιταλισμό και την μετα-αποικιοκρατία.

Είμαστε πάντα δυνατότεροι με την αλληλεγγύη

Τελικά, οι άνθρωποι της παγκόσμιας πλειοψηφίας έχουν πληγεί και θα πληγούν περισσότερο από την κλιματική κρίση. Είμαστε επίσης οι άνθρωποι που θα επωφεληθούν περισσότερο από την επικοινωνία και τις συμμαχίες μεταξύ εθνών της παγκόσμιας πλειοψηφίας και των ομάδων της κοινωνίας των πολιτών. Έχουμε εμπειρίες, κληρονομήσαμε γνώσεις και προσεγγίσεις που διαφεύγουν της κατανόησης από τον παγκόσμιο βορρά και, όσο περισσότερο ακούμε τις ιστορίες των άλλων, τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι πιθανότητες που θα έχουμε για να επιβιώσουμε από την κλιματική κρίση.